व्यावसायिक बन्दै अस्ट्रेलियामा नेपाली फोटोग्राफी- प्रवास - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

व्यावसायिक बन्दै अस्ट्रेलियामा नेपाली फोटोग्राफी

नारायण खड्का

अस्ट्रेलिया — सन् २००१ ताका नेपालबाट फोटोग्राफी र ग्राफिक डिजाइनसम्बन्धी अध्ययनका लागि अस्ट्रेलिया आएका थिए विवेक प्रधान । तास्मानियाबाट आफ्नो अध्ययन सकेपछि उनले सिड्नीमा सुरुको समयदेखि व्यावसायिक फोटोग्राफी सुरु गरे ।

थोरै मात्र नेपाली रहेको त्यस समयमा पनि उनले फोटोग्राफी व्यावसायिक हुन्छ भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गरेका थिए । अस्ट्रेलियामा रहेका नेपालीमध्येमा पहिलो व्यावसायिक फोटोग्राफर बनेका प्रधानपछि अहिलेसम्म करिब ५ दर्जन व्यावसायिक, अर्धव्यावसायिक वा सोखिन फोटोग्राफरहरू जन्मिसकेका छन् ।


केही वर्षअघिसम्म सोखको रूपमा मात्र रहेको फोटोग्राफी अब व्यवसायको रूपमा विकास हुँदै गएको छ । अस्ट्रेलियामा अहिले करिब ३ दर्जनको हाराहारीमा पूर्ण व्यावसायिक र अर्धव्यावसायिक रूपमा सक्रिय रूपमा लागिरहेका छन् । जसमा कति आफैं सिकेर आएका हुन् भने केहीले औपचारिक शिक्षा नै लिएका छन् । कतिपय फोटोग्राफरहरू त आफ्नो व्यवसायमा जागिर दिनसमेत सक्षम बनिसकेका छन् ।


अहिले सिड्नीमा फोटोग्राफी र भिडियोग्राफीमा समेत जम्दै गरेका सुरेन फोटोग्राफीदेखि पहिलो पुस्ताकै व्यावसायिक फोटोग्राफर केवल राई अहिलेसम्म सक्रिय छन् । राईसँगै फोटोग्राफी गरेका विवेक बस्नेत समेत फुर्सदमा व्यावसायिक फोटोग्राफी गर्दै आएका छन् । अर्काेतर्फ नेपालबाटै व्यावसायिक फोटोग्राफी गर्दै आएकी सुधीरा शाहले समेत नेपाली फोटोग्राफीलाई अलग पहिचान दिने प्रयास गरिरहेकी छन् । त्यसबाहेक अर्धव्यावसायिक रूपमा जमिरहेका दर्जनौं नेपाली युवाहरू समेत फोटोग्राफीमा रमाइरहेका छन् । जसमध्ये कोही व्यावसायिक रूपमा जम्ने कोसिस गरिरहेका छन् भने कोही सिकाइकै प्रक्रियामा छन् ।


अहिले सिड्नीबाट साउथ अस्ट्रेलियाको एडिलेड बसोबास गर्न आइपुगेका अर्धव्यावसायिक फोटोग्राफर तेज वानेम सिड्नीदेखि बाहिरको सहरमा समेत व्यावसायिक फोटोग्राफर सम्भव छ भनेर उदाहरण प्रस्तुत गर्ने कोसिसमा छन् । हुन त यहाँको विश्वविद्यालयमा फोटोग्राफी अध्ययन गरेका सुजन भुसालसमेत व्यावसायिक फोटोग्राफरको रूपमा जमिरहेका छन् । नेपाली समुदाय र कार्यक्रमहरू मात्र नभएर विदेशी समुदायमा समेत राम्रो पहिचान बनाउँदै आएका उनीहरू व्यावसायिक रूपमा नै जमिरहेका छन् ।


अहिले सिड्नी नै फोटोग्राफरहरूको मुख्य स्थान हुँदै आएको भए पनि अन्य सहरहरूमा समेत व्यावसायिक फोटोग्राफी फस्टाउँदै गएको छ । व्यावसायिक रूपमा फोटोग्राफी गर्दै आएकाहरूको भनाइ मान्ने हो भने नेपाली फोटो व्यवसाय हेर्दा जति ग्ल्यामर र व्यावसायिक लागे पनि यसमा चुनौतीहरू समेत उत्तिकै छन् । आफ्ना ग्राहकले चाहेजस्तो फोटो दिन सकिने हो वा होइन, उनीहरूले चाहेजस्तो फोटो आउने हो वा होइन जस्ता चुनौतीहरू हरेक फोटोग्राफरले भोग्ने गर्दछन् । यो हुनु सामान्य नै हो । फोटोग्राफर तेज वानेम सुनाउँछन् ।


हातमा क्यामेरा र आवश्यक सामग्री लिएर फोटो खिचिरहेका युवाहरूलाई देख्दा सामान्य लागे पनि सामान्यतया व्यावसायिक फोटोग्राफर बन्नका लागि मात्र १५ हजारभन्दा माथि खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसमाथि हुने खर्च भनेको आफूले कस्तो सामान प्रयोग गर्ने भन्नेमा भरपर्छ । अहिले व्यावसायिक रूपमा जमिरहेका प्राय: फोटोग्राफरहरूलाई कुनै न कुनै माध्यमबाट सहयोग पुर्‍याएका पत्रकार केवल राई नेपाली फोटोग्राफरहरूको भविष्य राम्रो भएको सुनाउँछन् । ‘विवेक प्रधानले सुरु गरेको नेपाली फोटोग्राफरको व्यावसायिकताले अहिले जुन स्थान बनाएको छ, यसले नेपाली युवाको फोटोग्राफी भविष्य राम्रो देखिएको छ,’ राई भन्छन् ।


नेपाली फोटोग्राफरले अहिले न्यूनतम १ सय ५० डलर (करिब १२ हजार रुपैयाँ) देखि ३ हजार ५ सय (करिब ३ लाख रुपैयाँ) डलरसम्म शुल्क लिने गरेका छन् । उनीहरू विवाह, व्रतबन्ध, पास्नीलगायतका पारिवारिक समारोहहरू मात्र नभएर सामाजिक रूपमा हुने कार्यक्रमहरूमा समेत व्यावसायिक फोटोहरू अलगअलग रकममा खिच्ने गरेका छन् । यद्यपि सामान्यता ३ सयदेखि ५ सय डलरको बीचमा पारिवारिक कार्यक्रममा फोटो खिचिने गरिएको उनीहरूको भनाइ छ ।


प्रकाशित : माघ १४, २०७४ ०८:५६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हाम्रो देश, हाम्रा प्रदेश

दुर्गा खनाल

काठमाडौँ — ठूलो भएपछि के बन्छौ ? कसैले सोध्यो भने धेरैको जवाफ हुन्छ– डाक्टर, इन्जिनियर, पाइलट, समाजसेवी...। तर राजनेता, राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री वा मन्त्री बन्छु भन्ने कमै हुन्छन् । जब कि मुलुकलाई कता लैजाने भन्ने मुख्य जिम्मेवारी उनीहरूमै हुन्छ । 

यस्तो किन ? किनकि हाम्रो मुलुकमा सबैजसो क्षेत्र राजनीतिबाट प्रभावित छ । तर राजनीति आफैंचाहिँ त्यति सफा छैन । सफा नभएकैले तिमीहरूजस्ता नयाँ पुस्तालाई यतातिर लाग्नु राम्रो होइन भन्ने लागेको हुन सक्छ ।
अक्सफोर्ड डिक्सनरीका अनुसार राजनीति भनेको ‘कुनै पनि देश वा भूभागको शासन सञ्चालनसम्बन्धी गतिविधि हो ।’ यसलाई देश सञ्चालनको मूल नीति पनि भन्न सकिन्छ । राजनीतिशास्त्रका दार्शनिक एरिस्टोटलले यसलाई समाज विज्ञानकै एउटा अंगका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।
मुलुक कसरी सञ्चालन हुन्छ भन्ने कुरा त्यहाँको राजनीतिक व्यवस्था कस्तो छ भन्नेमा भर पर्छ । हाल संसारमा तीन प्रकारका राजनीतिक व्यवस्थाको अभ्यास भएको पाइन्छ । अधिनायकवादी व्यवस्था, कम्युनिस्ट व्यवस्था र लोकतान्त्रिक व्यवस्था । अधिनायकवादी व्यवस्थामा जनतालाई स्वतन्त्रता हुँदैन । एउटै व्यक्तिले शासन सञ्चालनमा आफ्नो हैकम चलाउँछ । कम्युनिस्ट व्यवस्थामा कम्युनिस्ट विचारधारा राख्ने पार्टीहरूले नै शासन चलाउँछन् । लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा वैयक्तिक स्वतन्त्रता हुन्छ । निर्वाचनमार्फत जनताले भोट हालेर आफ्ना प्रतिनिधि छान्छन् । त्यसरी छानिएका प्रतिनिधिले मुलुकमा शासन गर्छन् । नेपाल पनि ‘लोकतान्त्रिक’ शासन व्यवस्था भएको मुलुक हो ।
राजनीतिक व्यवस्था राम्रो अपनाउँदैमा मुलुकमा प्रगति हुन्छ भन्ने छैन । प्रगतिका लागि त्यसलाई सञ्चालन गर्ने तरिका र नेताहरू पनि असल हुनुपर्छ । राजनीति सही ढंगले चलेन भने जनताले आन्दोलनबाट त्यस्तो शासन व्यवस्था परिवर्तन गर्छन् । नेपालमा पनि पटकपटक यस्ता परिवर्तन भए । २००७ साल, २०४६ साल र २०६२/०६३ सालमा जनताले राजनीतिक परिवर्तनका लागि आन्दोलन गरे । २००७ सालको आन्दोलनले राणाशासन ढालेर प्रजातन्त्र स्थापना गर्‍यो । २०४६ को जनआन्दोलनले पञ्चायती शासन ढालेर पुन: प्रजातन्त्र स्थापना गरेको थियो । २०६२/६३ सालको आन्दोलनले राजतन्त्र ढालेर नेपालमा गणतन्त्र स्थापना गर्न भूमिका खेलेको थियो । पुराना शासन व्यवस्थामा गलत कामहरू बढ्दै जान थालेपछि जनताले आन्दोलनबाट नयाँ व्यवस्था ल्याएका हुन् ।
मुलुक चल्ने मुख्य आर्थिक स्रोत त्यस देशका जनताले तिरेको कर हो । तिमीहरू सबैका बाबुआमा वा अभिभावकले कमाएको रकमको केही प्रतिशत राज्यलाई करका रूपमा तिरिरहनुभएको छ । राष्ट्रको सम्पत्तिमा प्रत्येक जनताको श्रम जोडिएको हुन्छ । त्यसैले शासन सञ्चालन गर्ने राजनीति राम्रो भयो भने मात्र हामीले तिरेको करको सही उपयोग हुन सक्छ ।
हाम्रो देशमा अब संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन लागेको छ । मुलुकमा ७ प्रदेश र ७५३ स्थानीय तह भएका छन् । ती सबैमा जनप्रतिनिधिहरू पनि चुनिइसकेका छन् ।

प्रकाशित : माघ १४, २०७४ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×