गत कात्तिकमै सकिनुपर्ने ठेक्कामा फेरि म्याद थप- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement
विद्युत् तार भूमिगत

गत कात्तिकमै सकिनुपर्ने ठेक्कामा फेरि म्याद थप

४२% प्रतिशत मात्रै काम सकियो 
हेमन्त जोशी

काठमाडौँ — काठमाडौं उपत्यका वितरण प्रणाली सुदृढीकरण परियोजनाको काम सुस्त देखिएको छ । उपत्यकाभित्रको विद्युत् प्रसारण लाइन, वितरण प्रणाली र केबललाइन भूमिगत गर्ने काम थपिएको समयसीमाभित्र पनि सम्पन्न हुन नसक्ने देखिएको हो । 

०७६ फागुनबाट सुरु भएको परियोजनाको काम तीन चरणमा ठेक्का लगाइएको छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले उपलब्ध गराएको विवरणअनुसार पहिलो, दोस्रो र तेस्रो चरणका काममा क्रमशः ६८, ४७ र १० प्रतिशत बराबर मात्रै प्रगति देखिन्छ । परियोजना सुरु भएको ३० महिनाभित्र सबै काम सकिसक्ने लक्ष्य राखिए पनि हालसम्म औसत ४२ प्रतिशत बराबर मात्रै काम सकिएको छ ।

विद्युत् वितरण प्रणालीसँगै इन्टरनेट, टेलिफोन, केबल टेलिभिजनलाइन तथा अप्टिकल फाइबरलगायत संरचनालाई भूमिगत गर्ने जिम्मा प्राधिकरणले पाएको छ । यी संरचनालाई अत्याधुनिक र प्रविधिमैत्री बनाएर अहिले कुरूप देखिने विद्युत् पोल तथा बाहिरी तारलगायत संरचनालाई हटाउने उसको योजना छ । परियोजनाअन्तर्गत पहिलो र दोस्रो चरणको काम गत कात्तिकमै सकिसक्नुपर्थ्यो । तर कोभिडका कारण काममा ढिलाइ भएको भन्दै १५ महिना समय थपिएको छ । संशोधित कार्यतालिकाअनुसार आगामी पुसभित्रमा पहिलो र दोस्रो चरणका सबै काम सकिसक्नुपर्छ । तर थपिएको यस अवधिमा पनि काम नसकिने परियोजनाका अधिकारीहरू बताउँछन् । एसियाली विकास बैंक (एडीबी) को ऋण लगानीमा अघि बढिरहेको परियोजनाको काममा ढिलाइ हुँदा लागत पनि बढ्ने देखिन्छ । तीनवटै चरणका कामका लागि ११ अर्ब रुपैयाँ बराबर लागत अनुमान गरिएको छ ।

पहिलो चरणअन्तर्गत काठमाडौंको मध्यपश्चिम क्षेत्र पर्छ । यस क्षेत्रको वितरण कार्य भूमिगत गर्ने काम करिब ६८ प्रतिशत सकिएको प्राधिकरणले जनाइएको छ । आगामी पुससम्ममा सक्ने लक्ष्य राखिए पनि त्यो समयसीमा बढेर चैतसम्म पुग्न सक्ने भूमिगत वितरण प्रणाली फेज–१ का प्रमुख अभिशेष अधिकारीले जानकारी दिए । ‘आगामी जनवरीसम्ममा सक्ने लक्ष्य राखिएको छ । तर हालसम्मको प्रगति हेर्दा त्यसमा अझै दुई–चार महिना थप्नुपर्ने देखिएको छ,’ अधिकारीले भने, ‘फटाफट गर्ने हो भने पहिलो चरणको काम ६ महिनाभित्र सकिन्छ । तर चक्रपथलगायत सडक विभागको क्षेत्राधिकारमा पर्ने स्थानमा काम कसरी अघि बढाउने भन्ने अन्योल अझै सुल्झिएका छैनन् ।’

सडक विभागले भदौ मसान्तसम्ममा सडक खन्न रोक लगाएको छ । त्यसैगरी तार बिछ्याउन सडक खनेपछि त्यसलाई पुर्ने र सँगसँगै कालोपत्र पनि गर्नुपर्ने भएकाले वर्षायाममा यी काम रोकिएको हो ।

अर्कोतर्फ चक्रपथ क्षेत्रमा तार बिछ्याउने काम कसरी अघि बढाउने भनेर अझै अन्योल देखिन्छ । सडक विभागले चक्रपथ विस्तारको काम पनि गरिरहेको छ । पहिलो चरणअन्तर्गत पर्ने गोंगबु बसपार्कदेखि चाबहिलसम्म विद्युतीय संरचना भूमिगत हुन बाँकी छ । चक्रपथ विस्तार कसरी हुन्छ र विद्युतीय संरचना कहाँ राख्ने भन्ने टुंगो छैन ।

‘महानगरपालिका र नगरपालिकाको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने सडकमा हामीले काम गर्‍र्यौं । तर सडक विभागअन्तर्गत पर्ने चक्रपथलगायतका मुख्य सडकमा विभागको अनुमति नै पाइएको छैन,’ आयोजना प्रमुख अधिकारीले भने, ‘ती क्षेत्रमा प्यानललगायत संरचना कहाँ राख्ने भन्ने स्पष्ट छैन ।’ प्राधिकरणले सबैभन्दा पहिले रत्नपार्क वितरण केन्द्र र महराजगन्ज वितरण केन्द्र जोड्ने गरी काम सुरु गरेको थियो । पहिलो चरणअन्तर्गत महाराजगन्ज क्षेत्र, सांग्रिला होटल, गंगालाल अस्पतालदेखि बूढानीलकण्ठ क्षेत्रसम्ममा काम सकिएको छ । चक्रपथ, गोंगबुलगायत क्षेत्रमा काम बाँकी छ ।

परियोजनाको दोस्रो चरणअन्तर्गत ६ सय ५ किलोमिटर क्षेत्रमा विद्युतीय संरचना भूमिगत गर्नुपर्नेमा हालसम्म २ सय ८५ किलोमिटर भूमिगत गर्ने काम सकिएको आयोजना प्रमुख सुमन श्रेष्ठले जानकारी दिए । ‘फेज–२ मा ११ केभी प्रसारणलाइन २१७ किलोमिटर रहेकामा १०५ किमिमा काम सकिएको छ । वितरणतर्फ ३८८ किमिमध्ये १८० किमि सकिएको छ,’ श्रेष्ठले भने । पूर्व–उत्तर क्षेत्रमा पर्ने दोस्रो चरणको ठेक्कामा लैनचौरदेखि सांग्रिला होटल, चाबहिलदेखि चुच्चेपाटी, मित्रपार्क, नयाँबजार, खुसिबु, कोटेश्वर, जडीबुटीलगायत क्षेत्रमा काम सकिइसकेको छ ।

न्युरोड, जमल, पुतलीसडक, टेकु, थापाथली, माइतीघर एयरपोर्ट, सोह्रखुट्टे, बालाजु चोक, नयाँबजारलगायत क्षेत्रमा काम गर्न बाँकी छ । दोस्रो चरणको काम पनि गत वर्ष कात्तिकमै सकिसक्नुपर्ने थियो । तर काम नसकिएपछि १५ महिना समय थपिएको थियो, जसअनुसार आगामी पुसभित्र काम सकिसक्नुपर्ने हो । तर यस अवधिमा काम सक्न मुस्किल रहेको श्रेष्ठले बताए । ‘वर्षा लागेयता परियोजनाको काम शून्य छ । अब असोजबाट सुरु गर्छौं,’ उनले भने, ‘थपिएको १५ महिना पनि आगामी जनवरीमा सकिँदै छ । तर फेरि ६ महिना समय थप्नुपर्ने देखिन्छ ।’ आयोजनाको तेस्रो चरणको काम करिब १० प्रतिशत सकिएको छ ।

अहिले कीर्तिपुर क्षेत्रमा काम भइरहेको आयोजना प्रमुख पीयूष मालाकारले जनाए । ‘तेस्रो चरणको ठेक्कामा भौतिक प्रगति १० र वित्तीय प्रगति करिब २० प्रतिशत बराबर छ,’ मालाकारले भने, ‘जुन गतिमा गरिनुपर्थ्यो, त्यो हामीले सकिरहेका छैनौं । तर २०२३ को डिसेम्बर अन्तिमसम्ममा सकिसक्ने लक्ष्य राखेका छौं,’ उनले भने । पश्चिम क्षेत्रअन्तर्गत पर्ने तेस्रो चरणको ठेक्कामा जोरपाटी, साँखु, बानेश्वर, पेप्सीकोला, टाउनप्लानिङ, कीर्तिपुर, कलंकी, कुलेश्वर, बालाजुलगायत क्षेत्रमा वितरण प्रणाली भूमिगत हुनेछ । परियोजनाको पहिलो र दोस्रो चरणको ठेक्का भारतीय निर्माण कम्पनी केईआई इन्डस्ट्रिज लिमिटेडले पाएको छ भने तेस्रो चरणको ठेक्का एलएनटी कन्स्ट्रक्सनले पाएको छ ।

विद्युतीय तार, केबललगायत संरचना भूमिगत गर्दा प्राधिकरणले लापरबाही गरेको भन्दै सडक विभागले काममा रोकसमेत लगाएको थियो । विद्युतीय प्यानललगायत संरचना जथाभावी सडकपेटीमै राख्दा एकातिर पैदल यात्रीले सास्ती पाएको र अर्कोतर्फ गम्भीर दुर्घटनाको समेत जोखिम देखिएको विभागको भनाइ छ । तर फुटपाथमा राखिएका संरचना पैदल यात्रुलाई अप्ठ्यारो नहुने गरी सानो आकारका राख्ने प्राधिकरणको प्रतिबद्धतापछि विभाग पनि त्यसमा सहमत भएको जनाइएको छ । प्रसारण संरचनाबाट घरसम्म तार लैजाने काम पनि सुरु भइसकेको प्राधिकरणले बताएको छ । घर–घरमा बत्ती पुर्‍याउने काम एम्बेसडर होटलदेखि महाराजगन्जसम्ममा पहिलो चरणमा गर्ने गरी काम सुरु भएको छ ।

उपत्यकाको विद्युत् वितरण प्रणाली अस्तव्यस्त रहेका कारण प्राधिकरणले उच्च प्रविधियुक्त भूमिगत र स्वचालित विद्युत् वितरण प्रणाली वितरण गर्ने गरी यो योजना अघि बढाएको थियो । अहिले काठमाडौंमा मात्र सुरु भएको यो योजना उपत्यकाका भक्तपुर तथा ललितपुर र उपत्यका बाहिरका महानगरपालिका र उपमहानगरपालिकामा कार्यान्वयन गर्ने प्राधिकरणको योजना छ । तर काठमाडौंभित्रकै काममा ढिलाइ भएपछि पोखरा, भरतपुरलगायत मुख्य सहरमा विद्युतीय संरचना भूमिगत गर्ने कामले गति लिन सकेको छैन ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७९ ०८:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मनाङमा स्याउ पाक्यो, बेच्ने चटारो

‘जिल्लाको तल्लो क्षेत्र कम उचाइका कारण हिउँ कम पर्ने भएकोले तापमान छिटो बढ्छ, छिट्टै पाक्छ’
आश गुरुङ

लमजुङ — हिमाली जिल्ला मनाङको तल्लो क्षेत्रमा स्याउ पाक्न थालेको छ । स्याउमा गुलियोपन भरिएसँगै कृषकले बिक्री गर्न थालेका हुन् । नासों गाउँपालिका–८ ताचैका सोमराज गुरुङले बगानको स्याउ टिपेर बिक्री गर्न थालिएको बताए । उनले गाला, गोल्डेन, फुजी र जोनाप्रिन्स जातका स्याउ लगाएका छन् ।

इटालीबाट ल्याएर लगाइएको ४ वटै जातको स्याउलाई हाइडेन्सिटी प्रविधिमा लगाइएको छ । उनले २ सय बोट लगाएका छन् । ‘गाला जातको स्याउ पाक्न थालेको छ । हामीले १ सातादेखि प्रतिकेजी १ सय ७० मा बिक्री सुरु गरेका छौं,’ उनले भने, ‘गाउँकै युवाले बाहिर लाने गरेका छन् । काठमाडौंसम्म पुग्छ ।’ करिब २ सय किलो बिक्री गरिसकेका उनले अब बगानमा ४ सय किलो जति उत्पादन हुने अनुमान गरे ।

कृषक अर्बिन गुरुङका अनुसार गाला जातकोमा गुलियोपन बसिसकेको छ । ६ रोपनीमा उनले १ हजार ५ सय बोट लगाएका छन् । १ सय २५ किलो बिक्री भइसकेको उनले बताए । उनका अनुसार बगानमा करिब ६ सय किलो स्याउ फलिरहेको छ । अरू जातमा गुलियोपन आइसकेको छैन । ‘हामीले अर्डरअनुसार बिक्री गर्ने हो । अहिले लमजुङ र काठमाडौं जान थालेको छ,’ उनले भने । उनका अनुसार स्याउ जोनबाट ५० प्रतिशत अनुदानमा बिरुवा ल्याएर किसानले स्याउ खेती गरेका छन् । किसानले प्रतिबिरुवा ५ सय ७५ रुपैयाँ तिरेका हुन् ।

फुजी स्याउ २० दिनपछि गुलियो भरिने उनले बताए । गोल्डेन भदौ अन्तिमतिरमात्रै टिप्ने बेला हुन्छ । जोनाप्रिन्स भने फुजी पाकिसकेपछि एक सातापछि पाक्छ । इटालीबाट ल्याएको बिरुवा २ हजार ३ सय मिटर उचाइमा लगाइएको उनले बताए । स्थानीय सोलबहादुर गुरुङले १ हजार बोट लगाएकामा कुनै फल्ने क्रममा रहेको बताए । ‘यसपटक ११ क्विन्टल फल्ने अपेक्षा छ,’ उनले भने, ‘अनुदानमा लगाएको बोटबाट ८ क्विन्टल जति फल लाग्ला । लोकल १५ वटा जति बोट छ । त्यसमा पनि ३ क्विन्टल जति उत्पादन होला ।’ ताचैमा अजयराज गुरुङले करिब ६ सय बोट स्याउ रोपेका छन् । लालबहादुर गुरुङले ४ सय ५० बोट रोपेका छन् । किसानका अनुसार तल्लो क्षेत्रका नासों गाउँपालिका २ ताचै, ४ ओडार, ७ तिल्चे, ९ दानक्युलगायत क्षेत्रमा स्याउ खेती गरिएको छ । ती क्षेत्रमा पनि स्याउ खेती गरिए अहिले नै टिप्ने समय भएको छैन ।

प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना कार्यान्वयन इकाइ लमजुङ–मनाङ स्याउ जोन प्राविधिक इकाइ मनाङका कृषि प्राविधिक सहायक यमुना तिवारीका अनुसार तल्लो क्षेत्रमा स्याउ पाक्न थालेको छ । अरूभन्दा गाला जातका स्याउमा छिटो गुलियोपन भरिने उनले बताइन् । ‘तल्लो क्षेत्रमा चाँडै चिसो हराउँछ । तापक्रम वृद्धि छिट्टै हुन्छ । कम उचाइको ठाउँ, हिउँ कम पर्ने भएकाले छिटो पाक्ने हो,’ उनले भनिन् । उनका अनुसार गतवर्ष इटालीबाट गाला, गोल्डेन, फुजी र जोनाप्रिन्स जातका स्याउका बोट ल्याएर कृषकलाई ९ हजार ३ सय ९३ वटा बिरुवा वितरण गरेको उनले बताइन् । गतवर्ष ३.५ हेक्टर क्षेत्रफलमा रोप्नका लागि बिरुवा वितरण गरिएको हो ।

मनाङमा यी ४ वटै स्याउ इटाली र सर्बियाबाट प्रतिनिधिसभा सांसद पोल्देन छोपाङ गुरुङले पहिलोपटक भित्र्याएका थिए । उनको कम्पनी एग्रो मनाङ प्रालिले भ्राताङमा ७ सय ३५ रोपनी क्षेत्रफल लिजमा लिएर स्याउ खेती गरेको छ । प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना कार्यान्वयन इकाइ लमजुङ–मनाङका वरिष्ठ कृषि अधिकृत दीपक अधिकारीले मनाङको तल्लो क्षेत्रमा स्याउ खाने बेला भएको बताए । ‘स्याउको गुलियोपन रिफ्य्राक्टोमिटरबाट नाप्दा १२ प्रतिशतदेखि माथि देखिएमा खानलायक हुन्छ । तल्लो क्षेत्रको गाला जातका स्याउ खानालायक देखिन थालेका छन्,’ उनले भने ।

उनका अनुसार तापक्रम र उचाइले स्याउलाई प्रभाव पार्छ । ‘हामी तल्लो क्षेत्रको घेलाञ्चोकमा स्याउको दाना लागिसक्दा सदरमुकाम चामेमाथिको भ्राताङमा स्याउ फुल्दै थियो । भ्राताङमा दाना लाग्दा माथिल्लो क्षेत्र हुम्डेतिर फूल फुल्दै थियो,’ उनले भने, ‘अहिले माथिल्लो क्षेत्रमा स्याउ बढ्दै छ । तल्लो क्षेत्रमा खाने भइसक्यो ।’ परियोजनाका अनुसार गतवर्ष मनाङमा २ हजार ८ सय ८० मेट्रिक टन स्याउ उत्पादन भएको थियो । यो वर्ष बढ्ने सम्भावना रहेको प्राविधिकहरूले बताएका छन् । गतवर्ष उत्पादन दिने क्षेत्रफल २ सय ७८ हेक्टर थियो । यसवर्ष थप बढ्ने परियोजनाले जनाएको छ । मनाङमा पछिल्लो समय हाइडेन्सिटी प्रविधिमार्फत स्याउ खेती गर्न थालिएपछि उत्पादन बढ्दै गएको कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७९ ०८:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×