सडक विस्तार र सुरुङ अध्ययनबारे छलफल हुने- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement
परराष्ट्रमन्त्रीको चीन भ्रमण

सडक विस्तार र सुरुङ अध्ययनबारे छलफल हुने

चक्रपथ दोस्रो खण्ड विस्तार, टोखा–छहरे सुरूङमार्ग र काठमाडौं–केरूङ रेलमार्गका विषय प्राथमिकतामा
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — सरकारले चीनसँग सम्झौता भएर पनि अघि बढ्न नसकेका भौतिक परियोजनालाई अघि बढाउने गृहकार्य गरेको छ । परराष्ट्रमन्त्री नारायण खड्काको चीन भ्रमणका क्रममा सडक र सुरुङको पूर्वसम्भाव्यता अध्ययनलाई कार्यान्वयनमा लैजानेबारे छलफल हुने भएको छ । चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीको निमन्त्रणामा मन्त्री खड्का मंगलबार चीन प्रस्थान गरेका छन् । 

परराष्ट्रमन्त्री डा. नारायण खड्का । तस्बिर : रोशन सापकोटा/प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको सचिवालय

चक्रपथ दोस्रो खण्ड विस्तार, टोखा–छहरे सुरुङमार्ग र काठमाडौं–केरुङ रेलमार्गको प्रारम्भिक अध्ययन भएर पनि काम अघि बढेको छैन । भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री मोहम्मद इस्तियाक राईले चीन सरकारले धेरै आयोजनामा प्रतिबद्धता जनाएकाले कार्यान्वयनमा लैजानुपर्ने बताए । ‘के–के विषयमा छलफल गर्ने भन्ने केही कुरा भएको छैन,’ उनले भने, ‘यसमा परराष्ट्र मन्त्रालयबाटै होला, चीनले प्रतिबद्धता जनाएका आयोजना चाँडो कार्यान्वयनमा लग्नुपर्छ ।’

०७६ माघमा टोखा–छहरे सुरुङमार्गको प्रारम्भिक अध्ययन सकिएपछि अहिलेसम्म खासै प्रगति भएको छैन । चिनियाँ टोलीले काठमाडौं टोखादेखि नुवाकोटको छहरे जोड्ने सुरुङमार्गको एक महिना लगाएर प्रारम्भिक अध्ययन गरेको थियो । सडक विभाग स्रोतका अनुसार दुई वर्षअघि पूर्वसम्भाव्यता अध्ययन गर्ने भन्दै समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो । कोभिडपछि थप काम अघि बढेको छैन । प्रारम्भिक अध्ययनका क्रममा टोलीले साइट अवलोकन, डाटा संकलन, गल्छी र बालाजु सडकको अध्ययन गरेको थियो ।

सुरुमा सुरुङको दूरी ७ किमि हुने भन्ने थियो तर टोलीले चार किमि हुन सक्ने प्रारम्भिक अध्ययनका क्रममा जानकारी गराएको थियो । सुरुङ निर्माण भने चीन सरकारबाटै हुने विभागको भनाइ छ । यो खण्डमा सुरुङ निर्माण गर्नुको कारण रसुवागढी सडकको दूरी छोट्याउनु हो । सुरुङ निर्माण भएपछि करिब १२ किमि दूरी घट्ने सडक विभागका महानिर्देशक अर्जुनजंग थापाले बताए ।

यता काठमाडौं–केरुङ रेलमार्गको विस्तृत सम्भाव्यता अध्ययन गर्ने सहमति भएको ५ महिना बित्न लाग्दा पनि काम अघि बढ्न सकेको छैन । गत चैतमा चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीको नेपाल भ्रमणका बेला दुई देशका उच्च अधिकारीबीच छिट्टै अध्ययन गर्ने गरी समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो । यसमा दुई देशका उच्च अधिकारी सहमत थिए तर त्यसपछि अध्ययनका लागि चिनियाँ प्राविधिक टोली अहिलेसम्म नआएको भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ ।

चिनियाँ प्राविधिक टोली कोभिडका कारण आउन नसकेको मन्त्रालयको भनाइ छ । जेठ–असारमा चिनियाँ प्राविधिक टोलीसँग नेपालमा बैठक बस्ने भनिए पनि चीनमा कोभिड बढेकाले उताबाट आउन समस्या भएको मन्त्रालयका एक उच्च तहका कर्मचारीले बताए । काठमाडौं–केरुङ रेलमार्गको पूर्वसम्भाव्यता अध्ययन ०७५ मंसिरमै भएको थियो ।

०७६ असोजमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको नेपाल भ्रमणका क्रममा सम्भाव्यता अध्ययन सुरु गर्नेबारे सहमति भएको थियो । उक्त समयमा रेलमार्गको काम चाँडै सुरु गर्नेबारे दुवै देशका उच्च अधिकारी तयार थिए । सहमति भएको दुई वर्ष बिते पनि यसमा अहिलेसम्म कुनै प्रगति छैन । रसुवागढीदेखि काठमाडौंसम्म ७२ किमि दूरी रहने रेलमार्गमा ९८ प्रतिशत पहाड पर्छ । जसलाई छेडेर रेलमार्ग बनाइने मन्त्रालयले जनायो । यसको अध्ययन चीन सरकारले नै गर्नेछ ।

नेपाल र चीनबीचको रेलको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न ५ देखि ६ वर्ष लाग्न सक्ने जनाइएको छ । यता, चक्रपथको दोस्रो खण्ड (कलंकी–नारायणगोपाल चोक) विस्तारबारे अझै अलमल कायमै छ । काम अघि बढाउन भन्दै चिनियाँ प्राविधिक टोली गत मंसिरमा साइट भिजिट गर्न नेपाल आएको थियो । दोस्रो खण्ड क्लियर छ/छैन भनेर चीनको हेनान प्रोभेन्सियल कम्युनिकेसन प्लानिङ सर्भे एन्ड डिजाइन इन्स्टिच्युट कम्पनीले पठाएको चार जनाको प्राविधिक टोली साइट भिजिट गरेर फर्किए पनि त्यसपछि यस खण्डको विस्तारमा थप प्रगति केही छैन । कोभिडले चीनबाट टोली आउन नसकेको सडक विभागले जनाएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७९ ०८:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेपाली गाडी भारतीय पेट्रोल पम्पतिर

भारतमा सरकारले पेट्रोलियम पदार्थमा लगाउँदै आएको कर छुट दिएपछि मूल्य सस्तो हुँदा त्यहाँका पेट्रोल पम्पमा सीमा आसपासका नेपाली सवारी 
माधव ढुंगाना

भैरहवा — गत जेठको मध्यसम्म यहाँका सीमावर्ती नेपाली पेट्रोल पम्पमा भारतीय मालवाहक र अन्य गाडीको लाइन लाग्थ्यो । अहिले अवस्था ठीक उल्टो छ । नेपाली मालवाहक गाडी र अन्य सवारीसाधनको लाइन सीमावर्ती भारतीय पेट्रोल पम्पमा लाग्ने गरेको छ । यहाँका धेरैजसो पेट्रोल पम्प सुनसान छन् ।

बजार क्षेत्रका पेट्रोल पम्पमा सामान्य लाइन देखिन्छ । भारत र नेपालको सीमावर्ती क्षेत्रमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा भएको अन्तरले यस्तो परिस्थिति उब्जाएको हो ।

‘पहिला भारतमा भन्दा नेपालमा मूल्य सस्तो थियो । नेपाल आएका भारतीय मालवाहक गाडी र अन्य सवारीसाधन नेपालका पेट्रोल पम्पमा इन्धन भर्न आउँथे,’ नेपाल पेट्रोलियम डिलर्स राष्ट्रिय एसोसिएसनका सदस्य तथा स्थानीय पेट्रोल पम्प व्यवसायी हरेराम कसौधनले भने, ‘यति बेला नेपालमा भन्दा भारतमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य सस्तो भएपछि त्यहाँका पेट्रोल पम्पमा नेपाली गाडीको लाइन लाग्ने गरेको छ ।’

गत जेठको मध्यसम्ममा भारतमा भन्दा नेपालमा पेट्रोल प्रतिलिटर २२ र डिजेल २० रुपैयाँ सस्तो थियो । भारतबाट विभिन्न औद्योगिक कच्चा पदार्थ, मेसिनरी सामान र अन्य व्यापारिक सामान ढुवानी गरी नेपाल आएका भारतीय मालवाहक गाडीले नेपालमै इन्धन भर्थे । भारतबाट ती सामानको ढुवानी गरी नेपालको भन्सारसम्म पल्टी गर्न आइपुग्ने भारतीय मालवाहक गाडीले पनि फर्किने बेला नेपालमै इन्धन भर्थे ।

भारतीय मालवाहक गाडीबाहेक जिप, कार, भ्यान, मोटरसाइकलजस्ता साना हलुका सवारीसाधन पनि नेपालको नजिकको सहरसम्म आउन भन्सार सुविधा हुने गरेकाले इन्धन भर्न नेपालमै आउँथे । अहिले नेपालमा भन्दा भारतमा पेट्रोल प्रतिलिटर ३० र डिजेलमा २७ रुपैयाँ सस्तो भएपछि नेपाली गाडी र अन्य सवारी सीमावर्ती भारतीय पेट्रोल पम्पमा पुग्ने गरेका हुन् । नजिकको भारतीय रेलवे स्टेसनसम्म नेपाली नम्बरका हलुका सवारीसाधन लैजान छुट छ ।

नेपाल आयात हुने नुन, फलाम, कोइला, चामललगायत सामान पनि नजिकको भारतीय रेलवे स्टेसनसम्म आउने भएकाले नेपाली मालवाहक गाडी त्यहाँसम्म ढुवानीका लागि जाँदा उतै इन्धन भर्छन् । सुनौली नाकाबाट करिब ४ किमिको दूरी पार गरेपछि भारतमा पेट्रोल पम्प छन् । नेपालतर्फ सिमानादेखि ४ सय मिटर दूरीदेखि नै पेट्रोल पम्प छन् । मूल्य अन्तरका कारण यतिबेला सुनौली नाकाबाट मात्रै प्रतिदिन १ सयभन्दा धेरै मालवाहक नेपाली गाडी इन्धन भर्न भारतीय पेट्रोल पम्पमा पुग्ने गरेको नेपाली पेट्रोलियम व्यवसायीको अनुमान छ ।

भारतीय पेट्रोल पम्पमा अहिले जिप, कार, भ्यान, मोटरसाइकल जस्ता हलुका सवारीसाधनको ताँती नै लाग्ने गर्छ । भन्सारमा भारतीय मालवाहक गाडीले पल्टी गरेको सामान लोड गर्न जाने नेपाली मालवाहक गाडीदेखि भारतबाट पेट्रोलियम पदार्थको ढुवानी गर्ने नेपाली ट्यांकर सबैले भारतमै इन्धन भर्ने गरेका छन् । पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य नेपालमा भन्दा भारतमा सस्तो भएपछि नेपालका सीमावर्ती क्षेत्रमा पेट्रोलियम पदार्थको बिक्रीमा कमी आएको छ । रूपन्देहीको भलवारीस्थित नेपाल आयल निगम प्रादेशिक कार्यालयका अनुसार असारदेखि पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री आधाभन्दा धेरै परिमाणले घटेको हो । पेट्रोलियम पदार्थको नेपाल र भारतमा भएको मूल्य अन्तरबाहेक नेपालमा सञ्चालित विकास निर्माण निरन्तर सञ्चालन नहुनु र आर्थिक मन्दी पनि बिक्री कमी हुनुको कारण मानिएको छ ।

कार्यालयका अनुसार असारअघिसम्म भालवारीबाट प्रतिदिन ८ सय किलोलिटर (केएल) डिजेल र २ सय ९० किलोलिटर पेट्रोलको बिक्री थियो । अहिले यसको बिक्री प्रतिदिन डिजेल ३ सय किलोलिटर र पेट्रोल १ सय ८० किलोलिटरमा झरेको छ । ‘वर्षायाममा रोपाइँ हुने कारणले पनि अन्य बेलाभन्दा धेरै पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री हुनुपर्ने हो,’ निगमका प्रादेशिक कार्यालय प्रमुख नवविनोद पोखरेलले भने, ‘बिक्री घट्नुको मुख्य कारण नेपाल–भारतबीच मूल्यमा परेको अन्तर, मुलुकमा सञ्चालित विकास निर्माण कार्यले निरन्तरता नपाउनु र आर्थिक मन्दी नै हो ।’ निर्माण व्यवसायीले निर्माण अवधि थप पाएको र उद्योगहरू पनि पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन नभएकाले ढुवानी कम भएको पोखरेलको तर्क छ । यस कार्यालयमा पहिला दैनिक ६० भन्दा धेरै ट्यांकरले भारतबाट पेट्रोलियम पदार्थको ढुवानी गर्ने गरेकामा अहिले १२/१५ वटाले मात्रै गर्ने गरेका छन् ।

पेट्रोलियम पदार्थमा बिक्री कम भएसँगै यसबाट सरकारले असुली गर्ने राजस्वमा पनि प्रतिकूल असर पारेको छ । हाल नेपालमा कायम रहेको प्रतिलिटर १ सय ८१ रुपैयाँ पेट्रोलको मूल्यमध्ये ६३ रुपैयाँ ३६ पैसा सरकारले राजस्व लिने गर्छ । १ सय ७२ रुपैयाँ प्रतिलिटर डिजेलमा ४७ रुपैयाँ ३ पैसा राजस्व लाग्ने गर्छ । यसअन्तर्गत भ्याट, भन्सार महसुल, प्रदूषण नियन्त्रण र पूर्वाधार शीर्षकमा कर लाग्ने गर्छ । ‘भारतमा सरकारले पेट्रोलियम पदार्थमा लगाउँदै आएको कर छुट दिएकाले मूल्य सस्तो पर्न गएको हो,’ पोखरेलले भने, ‘नेपालमा पनि कर छुट दिने हो भने स्वतः मूल्य सस्तो पर्न आउँछ ।’

जति धेरै पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री बढ्छ, राजस्व पनि उत्तिकै असुली हुने भएकाले नेपाल र भारतको सीमावर्ती क्षेत्रमा मूल्य फरक नपर्ने गरी मूल्य कायम गरिनुपर्ने व्यवसायी कसौधनले बताए । पेट्रोलियम पदार्थको बिक्री नेपालभरिमै ५० प्रतिशतभन्दा धेरैले कमी आएको र भारतमा मूल्य सस्तो भएकाले नेपालका सबै मूल भन्सार नाकाबाट दैनिक १ हजारभन्दा धेरै नेपाली मालवाहक गाडी, ३ सयभन्दा धेरै नेपाली ट्यांकर र हजारौं हलुका नेपाली सवारीसाधन इन्धन भर्न सीमावर्ती भारतीय पम्पमा पुग्ने गरेको उनको दाबी छ ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७९ ०८:२७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×