१५ महिनामा डलर कार्डमार्फत बाहिरियो ८८ करोड- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

१५ महिनामा डलर कार्डमार्फत बाहिरियो ८८ करोड

३८ हजार ६६ डलर कार्डमा ९३ लाख ८५ हजार अमेरिकी डलर लोड भएको छ, ६१ लाख ३३ हजार अमेरिकी डलर खर्च
यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — अमेरिकी डलरमा भुक्तानी गर्न मिल्ने प्रिपेड कार्डबाट भएका भुक्तानीमध्ये धेरैजसो सामाजिक सञ्जालमा गरिएको विज्ञापन, विभिन्न स्कुल–कलेजबारे जानकारी तथा सेवा, अन्तर्राष्ट्रिय जर्नल खरिद/अध्ययन, सूचना प्रविधिसम्बन्धी सेवालगायतको भुक्तानी गर्न उपयोग भएको राष्ट्र बैंकको एक अध्ययनले देखाएको छ । मुलुकमा विदेशी मुद्रा सञ्चिति घटिरहेको समयमा डलर कार्डमार्फत पनि ठूलो परिमाणमा विदेशी मुद्रा बाहिरिएको भन्दै राष्ट्र बैंकको आलोचना हुन थालेपछि गरिएको उक्त अध्ययनले यस्तो देखाएको हो ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार गत असारसम्म ३८ हजार ६६ वटा डलर कार्ड जारी भएका छन् । वाणिज्य बैंक र विकास बैंकले उक्त कार्ड जारी गर्न पाउने व्यवस्था छ । तर हालसम्म २३ वटा वाणिज्य बैंकले मात्र कार्ड जारी गरेका छन् । ती कार्डमा ९३ लाख ८५ हजार अमेरिकी डलर (करिब १ अर्ब १९ करोड १९ लाख रुपैयाँ) भरिएको (लोड गरिएको) छ । भरिएको मध्ये ६१ लाख ३३ हजार अमेरिकी डलर (करिब ७७ करोड ८८ लाख ९१ हजार रुपैयाँ) खर्च भएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । ०७८ असारसम्म ८ हजार ४ सय ९३ वटा कार्ड जारी भएका थिए । ती कार्डमा १६ लाख ६८ हजार अमेरिकी डलर लोड भएकामा ४ लाख ८९ हजार डलर खर्च भएको थियो । ०७७ चैतदेखि डलर कार्डबाट भुक्तानी गर्न सकिने व्यवस्था राष्ट्र बैंकले गरेको थियो । यसकारण ०७८ असारसम्म थोरै कार्ड जारी भएको र रकम पनि कम खर्च भएको देखिएको थियो । तर गत असारसम्म आइपुग्दा डलर कार्डबाट मात्र करिब ८८ करोड रुपैयाँ बराबर विदेशी मुद्रा बाहिरिएको छ ।

आन्तरिक प्रयोजनका लागि राष्ट्र बैंक विदेशी विनिमय व्यवस्थापन विभागले ‘अमेरिकी डलरमा भुक्तानी गर्न मिल्ने प्रिपेड कार्डबाट भएको कारोबार सम्बन्धमा’ विस्तृत अध्ययन गरेको छ । सर्वसाधारणका लागि सार्वजनिक नगरिएको उक्त अध्ययनमा गत चैतसम्मको तथ्यांक समावेश गरिएको छ । प्रतिवेदनले डलर कार्ड प्रयोगकर्तामध्ये २० देखि ३० वर्ष उमेर समूहका र त्यसपछि ३० देखि ४० वर्ष उमेरका नागरिक धेरै रहेको पनि औंल्याएको छ । कार्डको उपयोग संस्थागतभन्दा पनि व्यक्तिगत धेरै रहेको पनि अध्ययनले औंल्याएको छ ।

०७७ चैतदेखि नेपालबाटै अनलाइनमार्फत अमेरिकी डलरमा प्रिपेड कार्डमार्फत भुक्तानी गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको थियो । उक्त व्यवस्था गर्दा कार्डमार्फत विदेशी मुद्रा बाहिरिने मात्र नभई भित्रिने (इनफ्लो) दाबी पनि गरिएको थियो । तर, राष्ट्र बैंकले गरेको पछिल्लो अध्ययनले कार्डको कारोबारमार्फत विदेशी मुद्रा भित्रिएको सम्बन्धमा नहेरिएको स्रोतले बताएको छ । यद्यपि राष्ट्र बैंक विदेशी विनिमय व्यवस्थापन विभाग प्रमुख रामु पौडेलले केही परिमाणमा विदेशी मुद्रा भित्रिएको दाबी गरे । ‘उक्त अध्ययनमा कार्डमार्फत नेपाल भित्रिएको विदेशी मुद्राबारे हेरिएन । तर तथ्यांक हेर्दा सूचना प्रविधिमार्फत केही विदेशी मुद्रा भित्रिएको देखिन्छ,’ उनले भने, ‘कार्डमार्फतको ठूलो रकम सामाजिक सञ्जालमा गरिएको विज्ञापन, विभिन्न स्कुल–कलेजबारे जानकारी तथा सेवा, अन्तर्राष्ट्रिय जर्नल खरिद/अध्ययन, सूचना प्रविधिसम्बन्धी सेवालगायतको भुक्तानीमा उपयोग भएको देखियो, जुन अपेक्षित थियो ।’ कार्डमार्फत भएका भुक्तानी नेपालमा कानुनले वञ्चित गरेका वस्तु तथा सेवा, क्रिप्टोकरेन्सीलगायत विभिन्न प्रकारका डिजिटल मुद्रालगायत कारोबारमा उपयोग नभएको देखिएको उनले दाबी गरे । ‘अध्ययनमा हामीले निकै सूक्ष्म तरिकाले कारोबारको सबै पक्ष नियालेका छौं,’ उनले भने, ‘कहीँकतै कानुनले वञ्चित गरेका स्थानमा कारोबार भएको देखिएन ।’ कार्डमा ‘लोड’ भएको रकमको कारोबार सम्बन्धित बैंकलाई निकै जिम्मेवार बनाइएकाले ग्राहकले सजिलै गलत प्रयोजनमा उक्त रकम खर्च गर्न नसक्ने पनि पौडेलले बताए ।

विदेशी मुद्रा घट्नुमा एक कारण डलर कार्ड पनि भएको विश्लेषण हुन थालेपछि राष्ट्र बैंकले यो अध्ययन गरेको हो । प्रतिवेदनले कार्डमार्फतको भुक्तानी गलत ठाउँमा प्रयोग भएको नदेखिएपछि हाललाई उक्त नीतिलाई निरन्तरता नै दिने सोचमा राष्ट्र बैंक पुगेको स्रोतले बताएको छ । ‘अध्ययनले कार्डमार्फतको भुक्तानी सही ठाउँमा उपयोग भएको देखाएपछि अहिलेलाई उक्त व्यवस्था कायमै राख्ने निर्णय भएको हो,’ स्रोतले भन्यो, ‘तर, हरेक कारोबार सूक्ष्म रूपमा निगरानी गर्ने, गलत प्रयोग भएको देखिए नीतिगत परिवर्तन गर्ने सम्बन्धमा पनि छलफल गर्ने कुरा भएको छ ।’

कार्डमार्फत केही परिमाणमा विदेशी मुद्रा भित्रिएको दाबी राष्ट्र बैंकले गरे पनि त्यो निकै नगण्य रहेको स्रोतले बताएको छ । ‘राष्ट्र बैंकले विदेशी मुद्रा भित्रिएको तथ्यांक सार्वजनिक गरेको छैन ।

यसले उक्त कार्डमार्फत विदेशी मुद्रा नभित्रिएको प्रस्ट हुन्छ । नत्र विदेशी मुद्रा कमी भएकै कारण मुलुक संकटोन्मुख अवस्थामा रहेको समयमा राष्ट्र बैंकले तथ्यांक किन लुकाउँथ्यो,’ स्रोतले भन्यो, ‘आकलझुकलबाहेक कार्डमार्फत विदेशी मुद्रा आएकै छैन । यही कारण राष्ट्र बैंकले उक्त विवरण सार्वजनिक नगरेको हो ।’ विदेशी मुद्रा नआउने तर बाहिरिने मात्र भएपछि उक्त व्यवस्था पुनर्विचार गर्ने सम्बन्धमा छलफल भएपछि राष्ट्र बैंकले पछिल्लो अध्ययन गरेको पनि स्रोतको दाबी छ । ‘डलर कार्डमार्फत हुने भुक्तानी पहिले अनौपचारिक माध्यमबाट हुन्थ्यो, त्यो रोकिएको छ,’ ती अधिकारीले भने, ‘करिब १५ महिनामा झन्डै ९० करोड रुपैयाँ बराबर विदेशी मुद्रा बाहिरिए पनि सन्तोष मान्नुपर्ने अवस्था छ ।’

राष्ट्र बैंकले ०७७ चैतमा विदेशी मुद्रामा बैंक खाता नभएका वा विदेशी मुद्रा आर्जनको स्रोत नभएका सर्वसाधारणले पनि वार्षिक ५ सय अमेरिकी डलर बराबरको भुक्तानी विदेशी मुद्रामा गर्न पाउने व्यवस्था गरेको थियो । यसका लागि सर्वसाधारणले आफ्नो खाता रहेको वाणिज्य बैंक वा विकास बैंकमा गएर ‘प्रिपेड कार्ड’ बनाउनुपर्ने व्यवस्था छ । सोही कार्डमार्फत उनीहरूले विदेशबाट खरिद गरेको सामानको भुक्तानी विदेशी मुद्रामा गर्न सक्ने प्रावधान छ ।

यस्तो कारोबारका लागि वार्षिक अधिकतम ५ सय अमेरिकी डलरको सीमा तोकिएको छ । सर्वसाधारणले एकै पटक वा पटकपटक गरी एक वर्षमा अधिकतम ५ सय अमेरिकी डलर बराबरको भुक्तानी मात्र विदेशी मुद्रामा गर्न पाउँछन् । यस्तो कारोबारमा तोकिएको सीमाभित्र रहेर नेपालको कानुनले वञ्चित नगरेका सबै प्रकारका वस्तु तथा सेवा खरिद गर्न सकिने प्रावधान छ । यी कार्डबाट एटीएम कार्डबाट जस्तो नगद निकाल्न भने पाइँदैन । विदेशबाट सामान खरिद गर्दा विद्युतीय माध्यमबाट भुक्तानीका लागि मात्र कार्ड प्रयोग गर्न पाइन्छ । यसअघि नियमित रूपमा डलरको स्रोत भएकाले मात्र बैंकमा अमेरिकी डलर (विदेशी मुद्रा) को खाता खोल्न पाउने व्यवस्था थियो । विद्युतीय कार्डमार्फत वार्षिक ५ सय अमेरिकी डलरसम्म भुक्तानी गर्न सकिने भए पनि सो कारोबारबाट विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने व्यक्तिले वार्षिक ५ हजार अमेरिकी डलरसम्मको कारोबार गर्न पाउँछन् ।

तर उनीहरूले डलरमै नगद निकाल्न भने पाउँदैनन् । यस्तो व्यवस्थाले फेसबुक, युट्युबलगायत सामाजिक सञ्जालमा विज्ञापनबापतको भुक्तानी औपचारिक माध्यमबाट अमेरिकी डलरमै गर्न सजिलो भएको सरोकारवालाहरू बताउँछन् । राष्ट्र बैंकले ०७६ माघ १७ देखि सामाजिक सञ्जालमा हुने विज्ञापनको अनौपचारिक भुक्तानी रोकेको थियो । त्यसयता राष्ट्र बैंकबाट अनुमति लिएरमात्र भुक्तानी गर्नुपर्ने व्यवस्था छ । गत आर्थिक वर्षको एघार महिनामा मात्र मुलुकको विदेशी मुद्रा सञ्चिति करिब २ खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ घटेको छ । यसअनुसार गत जेठसम्म कुल विदेशी मुद्रा सञ्चिति ११ खर्ब ७६ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ छ । गत असारको तुलनामा यो करिब १६ प्रतिशत घटेको हो । गत असारमा कुल विदेशी मुद्रा सञ्चिति १३ खर्ब ९९ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ थियो ।

प्रकाशित : श्रावण २३, २०७९ ०७:०५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ओल्ड ट्राफोर्डमा ब्राइटनको पहिलो जित

म्यानचेस्टर युनाइटेड पहिलो खेलमै स्तब्ध
एएफपी

म्यानचेस्टर — ब्राइटनले इंग्लिस प्रिमियर लिगमा आइतबार म्यानचेस्टर युनाइटेडलाई २–१ ले स्तब्ध पारेको छ र यो ओल्ड ट्राफोर्डमा उसको पहिलो ऐतिहासिक जित हो । म्यानचेस्टरका लागि भने मुख्य प्रशिक्षक एरिक टेन हागले हारसँगै लिगको सुरुआत गरेका छन् ।

ब्राइटनका लागि पहिलो हाफमा पास्कल ग्रसले दुई गोल गरे । उनले ३० औं मिनेटमा गोलको खाता खोलेको नौ मिनेटपछि नै दोस्रो गोल थपे । ग्राहम पोटरको टिमले खेलको सुरुमा म्यानचेस्टरलाई पूर्णतः दबाबमा राखेको थियो । मे महिनामा मात्र एमेक्स स्टेडियममा ब्राइटनले म्यानचेस्टरलाई ४–० ले हराएको थियो । दोस्रो हाफमा म्यानचेस्टरले खेलमा फर्कने प्रयास गरे पनि त्यो पर्याप्त रहेन ।

गत सिजन लिगको नवौं स्थानमा रहेको ब्राइटनले ५८ औं मिनेटमा आत्मघाती गोल गरेपछि म्यानचेस्टरले दबाब बढाएको थियो । म्याक एलिस्टरले त्यसमा आत्मघाती गोल गरे । दोस्रो हाफमा सब्स्टिच्युट खेलाडीका रूपमा मैदानमा प्रवेश गरेका क्रिस्टियानो रोनाल्डोले पनि खेलमा कुनै परिवर्तन गर्न सकेनन् ।

आइतबारकै अर्को खेलमा लेस्टर सिटी र ब्रेन्टफोर्डले २–२ को रोमाञ्चक बराबरी खेलेको छ । लेस्टरले दुई गोलको अग्रता लिएर पनि त्यसलाई कायम राख्न सकेन र ब्रेन्टफोर्डले उत्कृष्ट पुनरागमन रच्यो । ब्रेन्टफोर्डका लागि इभान टोनीले पहिलो गोल फर्काएयता जोस डालिस्भाले ८६ औं मिनेटमा बराबरी गोल गरे । त्यस अगाडि लेस्टरका लागि टिमोथी काग्स्टने र किरनान ड्वसबरीले गोल गरेका थिए ।

यस अगाडि खराब प्रि–सिजनलाई ओझेलमा पार्दै चेल्सीले इंग्लिस प्रिमियर लिगमा शनिबार एभरटनमाथि १–० को संघर्षपूर्ण जित निकालेको छ । पहिलो हाफको इन्ज्युरी समयमा जोर्जिन्होले पेनाल्टीबाट गरेको गोल नै निर्णायक रह्यो । नयाँ सिजनको तयारीका लागि अमेरिका गएको चेल्सीले त्यहाँ खराब प्रदर्शन गरेको थियो ।

यसक्रमा व्यवस्थापक थोमस टुचेलले टिम लिगका लागि तयार हुन नसकेको चेतावनी दिएका थिए । तर गुडसन पार्कमा जितले चेल्सीलाई ठूलो राहत भएको छ र क्लबमा स्वामित्व परिवर्तन भएयता लिगमा विजयी सुरुआत लिन सफल रह्यो । एभरटनको घरमा चेल्सी विजयी रहेको यो पाँच वर्षयता पहिलोपल्ट हो ।

टोटनहमको अग्रता

अघिल्लो दिन टोटनहमले साउथह्याम्पटनलाई ४–१ ले पराजित गरी प्रिमियर लिगमा अग्रता बनाएको थियो । आफ्नो प्रमुख दुई स्ट्राइकर कप्तान ह्यारी केन र सन हेउङ मिनले गोल गर्न नसके पनि टोटनहमले घरेलु मैदानमा प्रभावशाली जित हात पारेको हो । जेम्स वार्ड प्रावसीको गोलमा साउथह्याम्पटनले १२ औं मिनेटमा अप्रत्याशित अग्रता लिए पनि रायन सेसेगनले क्लबका लागि पहिलो गोल गरेपछि टोटनहम २१ औं मिनेटमा बराबरीमा आएको थियो ।

इरिक डायरले तीन वर्षयता पहिलो गोल गरेपछि स्पर्शले ३१ औं मिनेटमा अग्रता लियो । सनको क्रसमा उनले फ्लिक हेडरमा गोल गरेका थिए । इमर्सन रोयलको क्रसमा साउथह्याम्पटनका मोहम्मद सलिसुले आत्मघाती गोल गर्न पुगे । प्रभावशाली प्रदर्शन गरेका कुलुसेभ्सकीले ६३ औं मिनेटमा गोल गर्दै टोटनहमको जित निश्चित गरे । शनिबारका अन्य खेलमा बर्नमाउथले एस्टन भिल्लालाई २–० ले, लिड्सले वोल्भसलाई २–१ ले र न्युक्यासलले नवप्रवेशी नटिङ्घम फोरेस्टलाई २–० ले पराजित गरेका थिए ।

फ्रान्स

पेरिस– लियोनल मेसीले गरेको दुई गोल मद्दतले पेरिस सेन्ट जर्मेन (पीएजी) ले शनिबार फ्रान्सेली लिग वानमा क्लेरमोन्टलाई ५–० ले हराएको छ र यससँगै लिग उपाधिको रक्षा अभियान सुरु गरेको छ । पीएसजीका लागि नेयमरले गोलको खाता खोलेपछि अचराफ हकिमी र मारक्विन्होसले पहिलो हाफमा गोल थपे ।

दोस्रो हाफको अन्त्यतिर मेसीले दुई गोल गरे । त्यसमध्ये एक गोल उत्कृष्ट ‘ओभर हेड किक’ को मद्दतले भएको थियो । पीएसजीले फ्रान्सको माथिल्लो डिभिजनको लिग उपाधि यसपल्ट पनि सजिलै जित्ने विश्वास गरिएको छ । टुलोस र निसबीचको अर्को खेल भने रोमाञ्चक १–१ को बराबरीमा छुट्यो ।

जर्मनी

मार्को रेउसले गरेको एक मात्र गोल मद्दतले बोरुसिया डर्टमुन्डले शनिबार जर्मन बुंडेसलिगामा बायर लेभरकुजनलाई १–० ले हराएको छ । रेउसले नवौं मिनेटमा गरेको गोल नै खेलमा निर्णायक सावित भयो । अर्को खेलमा फ्राइबर्गले असबर्गको घरमा ४–० को प्रभावशाली जित निकाल्दै नयाँ सिजनमा सानदार सुरुआत लिन सफल रह्यो ।

प्रकाशित : श्रावण २३, २०७९ ०७:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×