स्वदेशी उत्पादन बढाउन सस्तो कर्जा- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

स्वदेशी उत्पादन बढाउन सस्तो कर्जा

नगद लाभांश वितरणको सीमा हट्यो
खाद्यान्न उत्पादन, पशुपन्छी, मत्स्यपालन र निर्यातजन्य उद्योगलाई सस्तो कर्जा
सेयर कर्जामा १२ करोडको सीमा कायम
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — खाद्यान्न उत्पादन, पशुपन्छी, मत्स्यपालन, निर्यातजन्य उद्योगलगायत स्वदेशी उत्पादन बढाउने र निर्यातजन्य वस्तु तथा सेवा उत्पादन गर्ने उद्योगले सस्तो ब्याजदरको कर्जा पाउने भएका छन् । मौद्रिक नीतिमा घोषित उक्त व्यवस्था कार्यान्वयनका लागि राष्ट्र बैंकले बुधबार निर्देशन जारी गरेको छ । दुई करोड रुपैयाँसम्मको स्वदेशी उत्पादन बढाउने खालका उद्योगलाई आधार दर (बेस रेट) मा बढीमा २ प्रतिशतसम्म प्रिमियम जोडेर कर्जा प्रवाह गर्न बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई राष्ट्र बैंकले निर्देशन दिएको छ ।

‘बैंक तथा वित्तीय संस्थाले २ करोड रुपैयाँसम्मको खाद्यान्न उत्पादन, पशुपन्छी, मत्स्यपालन, निर्यातजन्य उद्योग, शतप्रतिशत स्वदेशी कच्चा पदार्थमा आधारित उत्पादनमूलक उद्योग, हस्तकला तथा सीपमूलक व्यवसाय एवम् उद्यम व्यवसाय (आयातसम्बन्धी व्यवसायबाहेक) सञ्चालनका लागि कर्जा प्रवाह गर्दा आधार दरमा २ प्रतिशतसम्म मात्र थप गरी ऋणको ब्याज तोक्नुपर्नेछ,’ निर्देशनमा भनिएको छ । यो व्यवस्था नयाँ भने होइन । गत आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमा राष्ट्र बैंकले १ करोडसम्मको कृषि, हस्तकला तथा सीपमूलक व्यवसाय एवम् उद्यम व्यवसाय (आयातसम्बन्धी व्यावसायबाहेक) सञ्चालनका लागि कर्जा प्रवाह गर्दा आधार दरमा २ प्रतिशतसम्म मात्र थपी ऋणको ब्याज तोक्नुपर्ने व्यवस्था गरेको थियो ।

चालु आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमा खाद्यान्न उत्पादन, पशुपन्छी, मत्स्यपालन, निर्यातजन्य उद्योग, शतप्रतिशत स्वदेशी कच्चा पदार्थमा आधारित उत्पादनमूलक उद्योगलगायत क्षेत्र थपिएको हो । चालु आर्थिक वर्षको बजेटमा पनि सरकारले उद्योग र व्यापार क्षेत्रमा प्रवाह हुने कर्जाका फरक ब्याजदर तोक्ने कार्याक्रम ल्याएको छ । सोही व्यवस्थालाई कार्यान्वयन गर्ने क्रममा राष्ट्र बैंकले स्वदेशी उत्पादन बढाउने र निर्यातजन्य वस्तु उत्पादन गर्ने उद्योगलाई सस्तो ब्याजदरमा कर्जा प्रवाह गर्न बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई निर्देशन दिएको हो । यद्यपि उक्त व्यवस्था प्रभावकारी कार्यान्वयनमा जटिलता रहेको राष्ट्र बैंककै अधिकारी बताउँछन् । निजी क्षेत्रलाई सूचना प्रविधि पार्क तथा औद्योगिक पार्क निर्माण गर्न कर्जा प्रवाह गर्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आधार दरमा अधिकतम २ प्रतिशत बिन्दुसम्म प्रिमियम थप गरी ब्याजदर निर्धारण गर्नुपर्ने भएको छ । यो नयाँ व्यवस्था हो ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले वितरणयोग्य मुनाफाको बढीमा ३० प्रतिशत मात्र नगद लाभांश वितरण गर्नुपर्ने दुई वर्षअघिको व्यवस्था राष्ट्र बैंकले खारेज गरेको छ । अब बैंक तथा वित्तीय संस्थाले क्षमताअनुसार नगद लाभांश वितरण गर्न पाउने भएका छन् । निकै चर्चामा रहेको सेयर धितो कर्जामा ४/१२ करोड रुपैयाँको सीमामा राष्ट्र बैंकले ४ करोड हटाएर १२ करोड रुपैयाँ मात्र कायम गरेको छ । नयाँ व्यवस्थाअनुसार अब सेयर किन्न व्यक्तिले एउटै संस्था वा सबै बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट बढीमा १२ करोड रुपैयाँसम्म कर्जा लिन पाउँछन् । यसअघि एउटा संस्थाबाट बढीमा ४ करोड र सबै बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट १२ करोड रुपैयाँसम्म मात्र कर्जा लिनु पाइने व्यवस्था थियो । ‘यस्तो कर्जा प्रवाह गर्ने बैंक तथा वित्तीय संस्थाले कर्जा प्रवाह वा नवीकरण गर्दा उक्त सीमा ननाघेको यकिन गरेर मात्र कर्जा प्रवाह/नवीकरण गर्नुपर्नेछ,’ निर्देशनमा भनिएको छ, ‘तोकिएको सीमा नाघी कर्जा प्रवाह वा नवीकरण गरे बैंक तथा वित्तीय संस्थाले उक्त कर्जामा शतप्रतिशत कर्जा नोक्सानी व्यवस्था कायम गर्नुपर्नेछ ।’ २५ लाखसम्मको सेयर कर्जामा जोखिम भार १ सय प्रतिशत कायम गरिएको छ । त्योभन्दा ठूलो रकमको कर्जामा भने १५० प्रतिशत जोखिम भार छ ।

संस्थागत निक्षेपकर्ताको ब्याजदरमा भने राष्ट्र बैंकले अंकुश लगाइदिएको छ । ‘संस्थागत मुद्दती निक्षेप (बोलकबोलसमेत) मा प्रदान गरिने अधिकतम ब्याजदर सर्वसाधारणलाई मुद्दती निक्षेपमा प्रदान गरिने अधिकतम ब्याजदरभन्दा कम्तीमा २ प्रतिशत बिन्दुले कम हुनुपर्नेछ,’ निर्देशनमा भनिएको छ । यसअघि यस्तो अन्तर एक प्रतिशत बिन्दु हुनुपर्ने व्यवस्था थियो । तरलता अभाव भएको समयमा संस्थागत निक्षेपकर्ताले बढी ब्याजदरका लागि बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग सौदाबाजी गर्दै आएका थिए । त्यसो नहुन राष्ट्र बैंकले निक्षेपको ब्याजदरम अंकुश लगाइदिएको राष्ट्र बैंक स्रोतले बताएको छ ।

मौद्रिक नीतिमा घोषणा भएअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट अधिकतम ५ करोडसम्म कर्जा उपयोग गरेका उद्यम व्यवसायहरूले ०७९ असार मसान्तसम्म तिर्नुपर्ने कर्जाको साँवा तथा ब्याज ०७९ असोज मसान्तसम्म भुक्तानी गरे थप हर्जाना तथा पेनाल ब्याज नलाग्ने व्यवस्था कार्यान्वयनका लागि राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई निर्देशन जारी गरेको छ । लघुवित्त वित्तीय संस्थालाई थोक कर्जा प्रवाह गर्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आधार दरमा बढीमा २ प्रतिशत बिन्दुसम्म मात्र प्रिमियम जोड्न पाउने भएका छन् । राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीतिमा घोषणा गरेको उक्त व्यवस्था कार्यान्वयनका लागि बुधबार परिपत्र जारी गरेको छ । ‘बैंक तथा वित्तीय संस्थाले लघुवित्त वित्तीय संस्थालाई विपन्न वर्ग कर्जाअन्तर्गत थोक कर्जा प्रवाह गर्दा आधार दरमा २ प्रतिशत बिन्दुसम्म मात्र प्रिमियम थप गरी ब्याजदर निर्धारण गर्नुपर्नेछ,’ परिपत्रमा भनिएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७९ ०६:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उड्नै लागेको जहाजलाई जब प्रहरीले रोक्यो

सुरज कुँवर

काठमाडौँ — कप्तान नरबहादुर विश्वकर्मा बुधबार दिउँसो १ सय २९ यात्रु लिएर नेपाल वायु सेवा निगमको न्यारोबडी जहाजलाई मुम्बईका लागि उडाउन त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको एप्रोनबाट ट्याक्सी–वे हुँदै धावनमार्गतर्फ सोझ्याउने तरखर गर्दै थिए । विमानस्थल टावरबाट एयर ट्राफिक कन्ट्रोलर (एटीसी) ले जहाजमा ‘आपराधिक क्रियाकलापमा संलग्न’ भएका कुनै व्यक्ति रहेको खबर गरे । 

तस्बिर साभार : जेटफोटोज

कोपाइलट हिरा थापाका साथ ८ जना क्याबिन क्रुसहित पीआईसी (पाइलट–इन–कमान्ड) विश्वकर्मालाई एटीसीले दिएको खबरले झस्काइदियो । टावरबाट एटीसीले दिएको खबरलाई थप पुष्टि गर्न उनले जहाजबाटै निगमको अपरेसन हेर्ने ‘ग्राउन्ड’ कर्मचारीलाई सम्पर्क गरे । ककपिटमा रहेका चालक दल र विमानस्थलमा यात्रुलाई बोर्डिङ गराउने निगमका कर्मचारीले आधिकारिक पत्र भए मात्र जहाज

रोक्न सकिने बताएपछि विमानस्थल प्रहरीले निगमलाई पत्र लेख्यो । प्रहरीबाट त्यस्तो पत्र आएको सन्देश पाएपछि चालक दलले जहाजलाई पार्किङ वेमा पुर्‍याए ।

‘सामाजिक हितविरुद्ध अभियोग लागेको व्यक्ति निगमको आरए २०१ नम्बरको उडानबाट मुम्बई जान लागेको र थप अनुसन्धानका लागि पक्राउ गर्नुपर्ने भएकाले जहाज रोकिदिनुपर्‍यो भनी निगमलाई पत्र लेख्यौं,’ विमानस्थलका एक प्रहरीले कान्तिपुरसँग भने, ‘हामीले पत्र लेखेर निगमका कर्मचारीलाई थमाइदिएको खबर पाएपछि पाइलटले जहाजलाई ८ नम्बरकै पार्किङ वेमा फर्काए ।’

विमानस्थलका महाप्रबन्धक प्रेमनाथ ठाकुरका अनुसार जहाज पार्किङ वेमा पुगेपछि त्यहाँ रहेका प्रहरीका अतिरिक्त केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) बाट खटिएको टोलीले जहाजको अघिल्तिरको ढोकाबाट सबै यात्रुलाई ओराल्यो । हरेकलाई प्रहरीले जाँच गर्‍यो । शंकास्पद भनिएका व्यक्तिबारे कैलाली प्रहरी प्रमुख एसपी सोमेन्द्रसिंह राठौरले विमानस्थल प्रहरी र विशेष ब्युरोलाई सूचना पठाइसकेका थिए । त्यही सूचनाका आधारमा जहाजमा रहेका कैलालीमा सुन व्यवसाय गर्दै आएका सन्तोष लामिछानेलाई प्रहरीले पक्राउ गर्‍यो ।

एसपी राठौरका अनुसार लामिछानेलाई भारतका विभिन्न सहरबाट चोरीका सुन कैलाली ल्याई बिक्रीवितरण गरेको आरोपमा पक्राउ गरिएको हो । ‘धेरै लामो समयदेखि लामिछानेलाई निगरानी गरिरहेका थियौं,’ एसपी राठौरले कान्तिपुरसँग भने, ‘उनी काठमाडौंबाट मुम्बई उड्न लागेको सूचनाका आधारमा प्रमाणसहित पक्राउ गर्न मैले पत्र पठाएको थिएँ ।’ गौशाला प्रहरी वृत्तका डीएसपी केशव भट्टराईले विमानस्थलबाट पक्राउ गरिएका लामिछाने हिरासतमा रहेको बताउँदै बिहीबार उनलाई कैलाली पठाइने बताए ।

मुम्बईका लागि आइतबार र बुधबार गरी सातामा दुई उडान गर्ने निगमको संशोधित प्रस्थान समय बुधबार १ बजेर १० मिनेट थियो तर यो घटनाका कारण जहाजभित्र रहेका यात्रुलाई ओरालेर सुरक्षा जाँच गरी पुनः बोर्डिङ गराउँदा २ घण्टा लागेको थियो । ‘प्रहरीले वायु सेवालाई नभनी विमानस्थल प्रमुखलाई बेलैमा भनेको भए, आरोपित व्यक्तिलाई ५ मिनेटमै निकालेर बेलैमा जहाज उडान सकिन्थ्यो,’ विमानस्थल प्रमुख ठाकुरले भने, ‘तर प्रहरी प्रक्रिया नबुझेर जहाज रोक्न सिधै वायु सेवाकहाँ पुग्दा दुई घण्टा यात्रुले दुःख पाए ।’

काठमाडौं मुम्बईको उडान अवधि अढाई घण्टा हो । बेलैमा उडेको भए साढे ५ बजे काठमाडौं फर्किसक्नुपर्ने निगमको ‘९ एन अल्फा किलो एक्सरे’ जहाज बेलुकी ९ बजेपछि मात्रै १ सय २३ यात्रु बोकेर काठमाडौं अवतरण भयो । चार वटा विमानमध्ये हाल दुइटा मात्रै उडानमा रहेकाले निगमले मुम्बईपछि उक्त विमानलाई साढे ११ बजे दुबईका लागि राखेको थियो ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७९ ०६:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×