वर्षा नभएपछि रोपाइँ हुन पाएन- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

वर्षा नभएपछि रोपाइँ हुन पाएन

समयमा मल र बीउ नपाउँदा पनि किसान पीडित
कान्तिपुर संवाददाता

बर्दिया — असारको दोस्रो साता बितिसक्दा पनि मनसुन सक्रिय नहुँदा बर्दियाका किसानले खेत रोप्न पाएका छैनन् । किसान एकातिर मल र बीउको समस्याले पीडित छन् भने अर्कोतर्फ समयमा वर्षा नहुँदा रोपाइँ गर्न पाएका छैनन् । ५२ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती हुने जिल्लामा शनिबारसम्म १० प्रतिशत मात्रै रोपाइँ भएको प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाका प्रमुख कृष्ण धितालले बताए ।

बर्दिया गुलरिया—१० मा भारतीय सीमा चित्तलवाबाट ल्याएको मल जाँच्दै सशस्त्र प्रहरी । रोपाइँको समयमा किसानले मल नपाउँदा समस्या खेपिरहनु परेको छ । तस्बिर : कमल पन्थी

वर्षा सक्रिय भए साउन पहिलो सातासम्म धान रोपाइँ सम्पन्न हुने परियोजनाका धितालले जनाए । हरेक वर्ष अनुकूल वर्षा भए २ लाख १० हजार टनभन्दा बढी धान उत्पादन हुने गर्छ । अनुकूल वर्षा भए प्रतिकट्ठा २ देखि ३ क्विन्टल धान उत्पादन हुने गरेको छ ।

जिल्लामा २५ प्रतिशतभन्दा बढी खेतमा सिँचाइ सुविधा भए पनि पर्याप्त पानीको अभावमा ती खेतमा पनि रोपाइँ हुन नसकेको स्थानीय किसानको भनाइ छ । हरेक वर्ष असार १५ मा धान महोत्सव मनाउने गरिन्छ । तर पानी नपर्दा किसान निराश हुँदै छन् । बबई डाइभर्सन, राजापुर सिँचाइ आयोजना र बबई सिँचाइको काम ढिलासुस्ती भएका कारण किसानले समयमा सिँचाइ गर्न नपाएको गुलरिया–१० का हरिराम लोधले गुनासो पोखे । ‘पेट्रोलियम पदार्थ महँगो भएका कारण पम्पसेटबाट सिँचाइ गर्दा लागत नउठ्ने भएकाले अकाशे पानीको भर परेका छौं,’ उनले भने, ‘समयमा मल र बीउ नपाउँदा किसान खेती छाडेर अन्य काम गर्न बाध्य भएका छन् ।’ रोपाइँ भएको खेत पनि पानी नपर्दा सुक्दै गएको किसानको गुनासो छ । बर्दियामा ट्र्याक्टरका अतिरिक्त हलोले जोतेर खेती गर्ने किसान पनि प्रशस्त छन् ।

कृषिमा सरकारको ठूलो धनराशि खर्च भएको भए पनि त्यो रकम बिचौलियाको हातमा पुगेकाले खास किसान सधैं मर्कामा पर्ने गरेको बारबर्दियाका नगरपालिका–४ का किसान गोपाल थारूको दाबी छ । ‘अनुदानको रकम वास्तविक किसानले पाउँदैनन्,’ उनले भने, ‘अनुदानको रकम पाएको भए अहिले खेतमा सिँचाइ गरेर खेती लगाइसकिन्थ्यो ।’ गत वर्षको कात्तिक २ गते बेमौसमी वर्षासँगै आएको बाढीले घर भित्र्याउन ठिक्क पारेको करिब २ हजार ५ सय हेक्टरमा लगाइएको धानबालीमा क्षति पुर्‍याएको थियो । सरकारले किसानलाई क्षतिपूर्ति दिने भने पनि हालसम्म उपलब्ध गराउन नसकेको उनले सुनाए ।

प्रकाशित : असार १२, २०७९ ०७:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

क्रिकेट संघको कामबाट आईसीसी सन्तुष्ट

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — लामो समय विरोध र विवादको सामना गरेको नेपाली क्रिकेटले शनिबार अन्ततः खुसीको खबर सुन्न पाएको छ । खबर हो, अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) नेपाली क्रिकेटको सर्वोच्च संस्था नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) को कामबाट सन्तुष्ट छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् र नेपाल क्रिकेट संघका पदाधिकारी शनिबार पत्रकार सम्मेलनमा । तस्बिर : केशव थापा/कान्तिपुर

नतिजा अब क्यानले अब स्वतन्त्रपूर्वक खर्च गर्न पाउने छ । यसको अर्थ के पनि हो भने नेपाली क्रिकेटमाथि आईसीसीले लगाउँदै आएको निलम्बनको लगभग अन्तिम तगारो पनि फुकुवा भएको छ ।

आईसीसीले क्यानमाथि लगाएको ‘कन्ट्रोल फन्डिङ’ हटाएपछि स्वतन्त्र रूपमा खर्च गर्न पाउने भएको हो । आईसीसीका प्रतिनिधि नेपाली मिडियालाई यही समाचार सुनाउन शनिबार अन्तरक्रियामा सहभागी भए । कार्यक्रममा आईसीसीका डेभलपमेन्ट चेयरम्यान इमरान ख्वाजाले भने, ‘अब आईसीसी फन्डमा नियन्त्रण हुने छैन । क्यानले स्वतन्त्रपूर्वक खर्च गर्न पाउँछ । त्यसका लागि क्यानले विश्वासिलो वातावरण भने बनाउनुपर्छ ।’ त्यसको संकेत हो, क्यानमाथि आईसीसीको सूक्ष्म नजर भने हट्ने छैन ।

ख्वाजाले नेपालमाथि रहेको निलम्बन हटाउन विभिन्न चरणमा काम भएको र ‘कन्ट्रोल फन्डिङ’ हटाउनु अन्तिम चरणको काम भएको सुनाए । कार्यक्रममा आईसीसीका डेभलेपमेन्ट जनरल म्यानेजर विलियम्स ग्लेनराइटले क्यानको कामबाट आफूहरू सन्तुष्ट रहेको दोहोर्‍याए । उनले नेपालमा क्रिकेटको सम्भावना प्रचुर रहेको बताउँदै आफ्नो क्षमताअनुसार अगाडि बढ्ने हो भने नेपाल माथिल्लो दर्जाको एसोसिएट राष्ट्र हुने पनि बताए ।

त्यसको जवाफमा क्यानका अध्यक्ष चतुरबहानुर चन्दले ‘कन्ट्रोल फन्डिङ’ हटाउन आईसीसी प्रतिनिधिले खेलेको भूमिकाप्रति प्रशंसा गरे । उनले नयाँ घटनाक्रमबाट सन्तुष्टि मिलेको सुनाए । उनले भने, ‘आईसीसीले निलम्बन फुकुवा गरेपछि खर्चमाथि पनि नियन्त्रण गरिरहेको थियो । त्यसक्रममा हामीले आईसीसीका सर्तहरू पालना गर्‍यौं । एसोसिएट टिमका रूपमा नेपालले पालना गर्नुपर्ने सबै काम गरेपछि कन्ट्रोल फन्डिङ हटेको हो ।’उनले थपे, ‘यसबाट नेपाली क्रिकेटमा विकासका लागि थप उर्जा प्राप्त भएको छ । अब क्यानले आफैं स्वतन्त्र भएर काम गर्न सक्ने स्थिति आएको छ ।’

क्यानका महासचिव प्रशान्तविक्रम मल्ल पनि नयाँ घटनाक्रमप्रति उत्साही देखिए । उनको भनाइ थियो, ‘पहिला बिल भर्पाई बनाएर पठाएपछि मात्र आईसीसीबाट पैसा आउने गर्थ्यो, अब हामीले स्वतन्त्रपूर्वक खर्च गर्न पाउने भएका छौं । कन्ट्रोल फन्डिङ लामो समयदेखि थियो । हामी अडिट प्रतिवेदन पठाउँथ्यौं र त्यसमा सुधार गर्नुपर्ने हुन्थ्यो ।‘हामीले स्पष्ट अडिट प्रतिवेदन पठाएपछि आईसीसीले खर्चमाथि नियन्त्रण फुकुवा गरेको हो,’ उनले भने ।

राजनीतिक हस्तक्षेप र आर्थिक पारदर्शिताको अभाव देखाउँदै सन् २०१६ को अप्रिलमा आईसीसीले नेपालमाथि निलम्बनको निर्णय गरेको थियो । यस अवधिमा नेपाली क्रिकेट टिमको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सहभागीको क्रम भने टुटेन । नेपाली क्रिकेटले पछिल्लो समय गरेको कामबाट आईसीसी प्रभावित रहेपछि निलम्बनको स्थिति सुधारतर्फ उन्मुख भएको हो ।

आईसीसी प्रतिनिधिले शनिबार नै युवा तथा खेलकुदमन्त्री महेश्वरजंग गहतराजसँग पनि भेट गरेको थियो । त्यस अवसरमा राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्य–सचिव टंकलाल घिसिङ र क्यान अध्यक्ष चन्दसँगै ख्वाजा, ग्लेनराइट र आईसीसी फाइनान्स एन्ड अपरेसन अफिसर नितिशा कोठारीको पनि उपस्थिति थियो । मन्त्री गहतराजले नेपाल सरकार क्रिकेट विकासमा केन्द्रित रहेको बताए । उनले सरकारले क्रिकेट रंगशाला निर्माणमा लगानी गरेको बताउँदै झापा, चितवन, लुम्बिनी, मूलपानीलगायतका स्थानमा पूर्वाधार निर्माणको कार्य अघि बढिरहेको जानकारी गराए ।

सदस्य–सचिव घिसिङले आईसीसी र परिषद्को दीर्घकालीन सम्बन्धको विकास गर्न क्रिकेट एकेडेमी र टेक्निकल हबको विकास निर्माणमा सहकार्य गर्नुपर्नेमा आवश्यकता औंल्याए ।

प्रकाशित : असार १२, २०७९ ०७:२७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×