प्रतिपक्षीलाई अर्थमन्त्रीको जवाफ : बजेटमा अनुदान छैन, प्रोत्साहन छ- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

प्रतिपक्षीलाई अर्थमन्त्रीको जवाफ : बजेटमा अनुदान छैन, प्रोत्साहन छ

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट अनुदानलक्षित नभएको बताएका छन् । बरु यो बजेटले किसानहरूलाई प्रोत्साहन गरेको उनले बताए । प्रतिपक्षी दलका सांसदहरूलाई लक्षित गर्दै उनले बजेटमा अनुदानको कुरा नभएर प्रोत्साहनको कुरा रहेको उनको भनाइ थियो ।

बुधबार राष्ट्रिय सभामा सरकारले प्रस्तुत गरेको आगामी आर्थिक वर्ष २०७९/०८० को बजेटमाथिको सामान्य छलफलमा सांसदहरुले उठाएका प्रश्नको जवाफ दिँदै उनले यस्तो बताएका हुन् ।

यसअघि प्रतिपक्षी दल नेकपा एमालेसहित दलका सांसदहरूले बजेटले चुनाव लक्षित भएर 'कार्यकर्तालाई पैसा बाँड्ने' काम गरेको टिप्पणी गरेका थिए । अर्थमन्त्री शर्माले भने आगामी आर्थिक वर्षको बजेट चुनावलाई लक्षित गरेर नल्याइएको भन्दै बजेटमा पैसा बाँड्ने कुरा कतै नगरेको दाबी गरेका छन् । मन्त्री शर्माले प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेकपा एमालेका सांसदहरुप्रति लक्षित गर्दै विगतमा अनुदान बाँडिएको अभ्यासको झझल्को अहिले पनि आइरहेको व्यंग्य गरे ।

‘बजेटमा चुनावलाई ध्यानमा राखेर पैसा बाँड्ने कार्यक्रम मात्रै बनाइयो भन्ने छ तर यहाँ कतै पैसा बाँड्ने काम छैन । अनुदान भन्ने कतै पनि छैन । अनुदान भनेर हिजो बाँडिएको अभ्यासको स्मरण होला । तर यसमा बिल्कुल अनुदान छैन । प्रोत्साहन छ । किसानले दुध दुह्यो, त्यसले प्रोत्साहन पायो । प्रोत्साहन छ, अनुदान छैन । त्यसकारण यहाँ कतै बाँडिदैन । दुध दुहेको बेला सरकारले भोट कसलाई दियो सोध्दैन, दुध दुह्यो कि दुहेन यति सोध्छ, त्यसकारण यसमा ढुक्क हुन आग्रह गर्दछु,’ अर्थमन्त्री शर्माले भने ।

मन्त्री शर्माले प्रतिपक्षले इन्डक्सन चुलो बाँडेर भोट साट्न खोजेको आरोप लगाइएको भन्दै प्रतिपक्षीलाई पनि साथमा लिएर चुलो बाँड्ने कार्यक्रम बनाउने बताएका थिए । उनले इन्डक्सन चुलो निर्वाचनसँग केन्द्रित नभएको भन्दै चुलोमा राजनीति नगरेको पनि बताए । मन्त्री शर्माले नेपालको विद्युतीय संयन्त्रले २५ प्रतिशत मात्रै विद्युतीय उपकरणको प्रयोग धान्न सक्ने भएकोले त्यसै अनुसारका संरचनामा बजेटले जोड दिएको बताए ।

मन्त्री शर्माले भने, ‘विद्युतको कुरा, विद्युतीय चुलोको कुरा गर्दा इन्डक्सन चुलो बाँड्न लाग्यो, निर्वाचनमा जान थाल्यो, निर्वाचनको बारेमा सोचेको होइन । इन्डक्सन चुलो निर्वाचनसँग सम्बन्धित छैन । यो बाँड्नेमा प्रतिपक्ष दललाई पनि सँगै लगेर बाँड्ने कार्यक्रम बनाउन सकिन्छ । सँगै लैजाउँला । चिन्ता गर्नु पर्दैन । यो कुनै राजनीति गरेको होइन । यो देशको आजको आवश्यकता हो । तर आवश्यक्ता आज नै सबै पूर्ति हुँदैन । आज कति धान्छ तपाइँको संयन्त्रले भनेर विद्युत प्राधिकरणको एमडीलाई बोलाएर सोधेँ । उहाँले २५ प्रतिशत मात्रै भन्नुभयो । यो वर्ष २५ प्रतिशत मात्रै दिन सकिने संरचनाको लागि थप बजेटको व्यवस्था गरिएको छ । संरचना वृद्धि गर्दै जाँदा त्यसलाई सय प्रतिशत पुर्‍याउने कुरा हो । त्यसलाई सिंहदरबारबाट सुरु गर्ने भनिएको छ, बिस्तारै जनतामा जान्छ । योसँग भोट साट्ने कुरा बिल्कुल छैन । ढुक्क हुनुभए हुन्छ ।’

यस्तै अर्थमन्त्री शर्माले देश ठूलो संकटमा गइरहेको कुरा उठिरहेको भन्दै देशको आर्थिक संकटलाई सरकारले हालै प्रस्तुत बजेटले समाधान गर्ने बताएका थिए । उनले सरकारले देशभरबाट जनताले दिएका गुनासोका आधारमा नै बजेट निर्माण गरेको बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १८, २०७९ १७:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मगर आदिकवि राष्ट्रकै निधि : कुलपति उप्रेती

गणेश राई

काठमाडौँ — नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका कुलपति गंगाप्रसाद उप्रेतीले मगर मातृभाषा साहित्य आदिकवि राष्ट्रकै निधि भएको बताएका छन् । कुलपति उप्रेतीले नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान र जितबहादुर सिन्जाली मगर साहित्य प्रतिष्ठानले आयोजना गरेको ‘मगर कविताका आदिकविद्वय जितबहादुर सिन्जाली मगर र रेखबहादुर थापा मगरको योगदान’विषयक गोष्ठीमा उक्त विचार व्यक्त गरेका हुन् । 

‘राज्य पुन:संरचना भएपछि नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले मुलुकमा बोलिने हरेक मातृभाषा, साहित्य, संस्कृतिको अध्ययन अनुसन्धान जारी राखेको छ,’ विशिष्ट योगदान पुर्‍याएको स्रष्टाको सम्मान नीति अघि बढाएको उल्लेख गर्दै कुलपति उप्रेतीले भने, ‘मातृभाषी आदिकवि, स्रष्टाहरूको योगदानलाई लिएर जन्मजयन्ती मनाउने कामको समेत थालनी भएको छ र यो निरन्तर रहन्छ ।’

जनसंख्याका हिसाबले तेस्रो स्थानमा मगर जाति पर्दछन् । भौगोलिक रूपमा मगर समुदायले ढुट, खाम (पाङ), काइके र पोइके गरी चारवटा भाषा बोल्दछन् । भाषा आयोगले पछिल्लो पटक गरेको अध्ययनले पोइके भाषाको पहिचान भएको हो । बहुसंख्यकले मगर ढुट भाषा बोल्छन् । जितबहादुर सिन्जाली मगर र रेखबहादुर थापा मगर ढुट भाषाको आदिकवि घोषणा भएको धेरै भएको छ । सिन्जाली र थापाले २०१६ सालमा‘मगराती भाषाङ ल्हिङ ड टुक्काऔ कीटाब’ (मगराती भाषामा गीत तथा टुक्काको किताब) संयुक्त कृति प्रकाशित गरेका थिए । ‘प्रकाशनका सन्दर्भमा भने सर्वप्रथम विमातृभाषी बालकृष्ण रुपावासी (पोखरेल)को ‘कानुङ लाम’ (नयाँ बाटो) गीति कवितासंग्रह २००९ सालमा प्रकाशित थियो,’ गोष्ठीपत्र प्रस्तुत गर्दै उपप्राध्यापक टीकाराम ‘उदासी’बुढामगरले भने, ‘स्वभाषीले सिर्जना गरेको मगर भाषा साहित्यको यो नै पहिलो पुस्तक थियो । संयुक्त संग्रहमा दुई जनामध्ये कुन कसको रचना हो भनेर नछुट्टिएकाले नेपाल मगर संघले दुवै जनालाई मगर आदिकवि भनेर घोषणा गरेको हो ।’

गुल्मीको ठूलो लुम्पेकमा १९८८ जेठ १८ गते जन्मिएका स्रष्टा जितबहादुर सिन्जालीको ‘मगर भाषाका सुरुऔ किताब’, ‘ल्हेस्म राहानाङ’, ‘पुनरागमन’, ‘गमन’, ‘गोलभाव’, ‘बुद्धदर्शन’लगायत दर्जनभन्दा बढी कृति मगर र नेपाली भाषामा प्रकाशित छन् । युगचेतना, सामाजिक सरोकार, जनपक्षीय चिन्तन र सामाजिक परिवर्तनकामी आदिकवि सिन्जालीको २०७५ पुस ८ गते निधन भएको थियो ।

यसैगरी अर्का आदिकवि रेखबहादुरको जन्म २००१ भदौ २८ गते तनहुँको भिरकोट अर्चल्दी गाउँमा भएको थियो । उनको ‘फुन्च–ठलके’ (जन्मभूमिलाई) कविता कृति प्रकाशित छ भने ‘कानुङ नेपाल’ (हाम्रो नेपाल) प्रकाशोन्मुख रहेको जनाइएको छ । उनको २०६१ असारमा निधन भएको थियो ।

मगर साहित्यका लेखक प्राज्ञ लोकबहादुर थापा मगरले मगर समुदायमा बोलिने भाषामध्ये ढुट सबैभन्दा समृद्ध रहेको बताए । ‘००७ सालयता मगर भाषा लेख्य परम्पराको विकास भएको छ,’ दर्जनभन्दा बढी कृतिका सर्जक मगरले भने, ‘मगर साहित्य विकासको हिसाबले २०४५ सालसम्म पहिलो चरण, २०६२ सालसम्म दोस्रो र २०६२/६३ जनआन्दोलनपछि तेस्रो चरणका रूपमा लिइएको छ ।’ उनकाअनुसार अहिलेसम्म मगर भाषामा ४८ वटा कवितासंग्रह, १९ वटा कथासंग्रह, १७ वटा उपन्यास, ७ वटा गजलसंग्रह, ६ वटा मुक्तकसंग्रह, चार–चार वटा गीत, निबन्ध र नाटक कृति, ३ वटा खण्डकाव्य कृति प्रकाशित छन् । त्यस्तै ३५ वटा चलचित्र र १८ वटा वृत्तचित्र निर्माण भएका छन् ।

जितबहादुर सिन्जाली मगर साहित्य प्रतिष्ठानका अध्यक्ष सञ्जोल लाफा मगरले राज्यको तर्फबाट मातृभाषी आदिकवि जयन्ती मनाउनु स्वागतयोग्य रहेको बताए । राष्ट्रिय सभाका सदस्य सुरेश आलेमगर, प्रतिष्ठानकी प्राज्ञ लक्ष्मी माली, सदस्यसचिव जगतप्रसाद उपाध्यायलगायतले मगर आदिकवि र मातृभाषाबारे विचार व्यक्त गरेका थिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १८, २०७९ १७:३९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×