सबै स्वराेजगार बनेकाे एउटा गाउँ ‘बयलीडाँडा’- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सबै स्वराेजगार बनेकाे एउटा गाउँ ‘बयलीडाँडा’

प्रकाश बराल

काठमाडौँ — हाल गलकोट नगरपालिका २ बयलीका सबै स्वरोजगार छन् । बयली आसपासमा रहेका सबै ४५ घरधुरीले नै तरकारी बेचेरै लाखौं कमाउन थालेका छन् । अन्न बेसाएर खाने गरेको बयलीडाँडाले हाल लाखौंको तरकारी बजार पठाउन थालेको छ । वैदेशिक रोजगारबाट हैरानी खेपेर फर्केका हिराबहादुर पुनले यहाँ सुरु गरेको हाइटेक प्रविधिको खेती अहिले अरु घरले पनि थालेका छन् । 

पहिले पुनले टनेल बनाउन मात्रै एक लाख खर्चेको देखेर गाउँलेले गाली गर्थे । ‘नहुने ठाउँमा खर्च गरेको भनेर धेरैको गाली खाएँ, काम छाडिनँ’ उनले भने ‘पहिलो वर्षको टनेल हावाले उडायो ।’ उनी पछि हटेनन्, बरु फलामे पाइप राखेर हाइटेक प्रविधिको बलियो टनेल बनाए । त्यसपछि भने बयलीमा पैसा भित्रिन थाल्यो ।

पहिलो वर्षमै १ लाख बढीको तरकारी बेचेपछि उनलाई आँट बढ्यो । पुनले ५ रोपनी बारीमा ६ वटा ठूलाठूला हाइटेक टनेल ठड्याए । यतिबेलासम्म उनको १४ लाख रुपैयाँ खर्च भैसकेको थियो । गाउँका सहकारीबाट ऋण समेत लिए । पहिलो वर्षको तुलनामा दोस्रो वर्ष तीन गुणा कमाइ गर्दै अहिले वार्षिक १० लाख बढी कमाउन उनी सफल छन् ।

फलामले बनेका हाइटेक टनेलभित्र उनले गोलभेंडासहित सबै प्रकारका ताजा तरकारी लगाउँछन् । कृषि उत्पादनमा पत्नी सुशिला र छोरा हिमालले पनि सघाएका छन् । पुनले एउटा टनेललाई मार्फा जातको रायो साग लगाउन छुट्टयाएका छन् । अहिले वर्षमा २ लाख रुपैयाँको मार्फा साग बेच्ने गरेको उनले सुनाए । ‘टनेलमा लगाएको साग देखेर कृषिका अधिकृतहरु पनि दंग परेका छन्’ पुनले भने, ‘मैले गरेको प्रगति देखेपछि नगरपालिका र कृषि ज्ञान केन्द्रले पनि लगानी बढाएको छ ।’ ज्ञान केन्द्रबाट उनले ४ लाख अनुदान पाएको बताए । उनको बारीमा लगाएको मार्फा साग सात महिनासम्म बेच्न मिल्नेगरी पलाउँछ ।

पानी नभएकोले उत्पादन हुनै छाडेको बयलीडाँडामा गलकोट नगरपालिकाले प्लाष्टिक पोखरी निर्माणमा लगानी गरेको छ । सुुरुवातमा एक दुई वटा पोखरी बनाएपनि किसानले गरेको प्रगतिपछि थप योजना दिने तयारी गरेको नगरप्रमुख भरत शर्मा गैरेले बताए । पहिला हिराबहादुरको मात्रै तरकारी खेती थियो । त्यसपछि उनैका दाजु कृष्णबहादुर र भाउजु नन्दकली मिलेर तरकारी खेती थाले । उनीहरुको पनि अहिले ३ वटा टनेल छन् । सुख्खा बयलीडाँडा अहिले थोपा सिँचाइ र प्लाष्टिक पोखरीको सिँचाइले हरियो देखिन्छ । कम्तिमा दुई वटा टनेल नभएको घरै छैन । तरकारी लगाएको नजिकै चिस्यान बढ्दा गहुँ, मकै र कोदोको खेती पनि फस्टाएको नन्दकलीले बताइन् ।

बागलुङको गलकोट नगरपालिका २ स्थित बयलीडाँडाका हिराबहादुर पुन र उनकी पत्नि सुशिला गोलभेडा टिप्दै ।

नन्दकलीले बेसार र अदुवा पनि लगाएकी छिन् । वर्षमा झण्डै एक लाखको बेसार मात्रै बेच्ने उनले दावी गरिन् । अन्य तरकारी समेत गर्दा वर्षमा ७ लाख कमाएको उनले बताइन् । उनीहरुको उत्पादन गलकोट नगर क्षेत्रसहित बागलुङ बजार र गुल्मीको टक्सारसम्म पुग्ने गरेको छ । ‘अहिले एक दुई दिन बिराएर ट्रक आए पनि तरकारी भरिन्छ’ गलकोट नगरपालिकाकी कार्यपालिका सदस्य बिष्णु बिकले भनिन्, ‘दलित र गैर दलित समुदाय सबैले खेतीपातीबाटै कमाइ गर्न थालेका छन् ।’

अझै यहाँ सुख्खा मौसममा खानेपानीको समस्या छ । ४५ मिनेट पर हिँडेर तोरीखोलाबाट गाग्रीमा खानेपानी ओसार्ने समस्या अझै हटेको छैन । वडा कार्यालयले भने एक घर एक धाराको अभियान ल्याएको अध्यक्ष हिमबहादुर भण्डारीले बताए । ‘अब बयलीडाँडामा हावा मात्रै हैन, शुद्ध खानेपानी र सिँचाइको पनि सुविधा पुग्छ’ भण्डारीले भने, ‘नगरपालिका, प्रदेश सरकार र गैरसरकारी संस्था समेत मिलेर छिट्टै वृहत खानेपानी आयोजना पुरा गर्दैछौं ।’ यो अभियानमा झण्डै २ अर्ब रकम खर्च हुने उनले बताए ।

बयली कृषि समूहका अध्यक्ष चिन्तबहादुर बोहराले किसानको मुहारमा खुसी देख्नपाएको बताए । किसानले घरघरमा भकारो सुधार, मल छोपेर राख्ने विधि र घरपरिवार सफाइ अभियान पनि चलाएका छन् । उनले भने, ‘बयलीगाउँको मेहेनत देखेर छिमेकी मसरा गाउँमा पनि कृषि उत्पादन बढ्न थालेको छ । ‘अब हामीले बयली र मसरागाउँलाई कृषि पर्यटनमा जोड्दैछौं’ वडा सदस्य भक्तबहादुर घर्तीमगरले भने, ‘होमस्टेमा आएका पर्यटकलाई किसानको बारी समेत घुमाउने योजना छ ।’ किसानको मेहेनत देखाएर बजार प्रवद्र्धनमा पनि जनप्रतिनिधिले साथ दिएको पुनले बताए ।

प्रकाशित : माघ ११, २०७८ १३:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोना उपचारमा सकियो ८३ लाख

८४ दिनको अस्पताल बसाइ, तीन महिनापछि बल्ल छोरीको न्वारन
अमृता अनमोल

बुटवल — कोरोना महामारीले धेरैको ज्यान लिएको छ । तर कोही भाग्यमानी छन्, जो चिकित्सकले आस मारे पनि मृत्युको मुखबाट फर्केका छन् । चर्चित राष्ट्रिय भलिबल खेलाडी रूपन्देहीको तिलोत्तमाका लोकेन्द्र भण्डारीको परिवार त्यसैमध्येको हो । कोरोना संक्रमणमा परेका उनी र उनको परिवारले भोगेका दुःख कहालीलाग्दा छन् ।


मणिमुकुन्द भलिबल क्लब र सिद्धार्थ बोर्डिङ स्कुलका ‘कोच’ लोकेन्द्रको परिवारमा कोरोना महामारी उनको जीवनमा समस्याको पहाड बनेर आयो । उनीसहित चार जनाको परिवार कोरोनाले थला पर्‍यो । ३ महिनाजति अस्पतालमै बस्नुपर्‍यो । उपचार खर्चमात्रै ८३ लाख रुपैयाँ भएको छ । तर नयाँ जीवन पाएकामा उनी खुसीले गद्गद् छन् ।

गएको असोज ९ गते उपचारका लागि काठमाडौं गएको लोकेन्द्रको परिवार पुस १४ गते बल्ल घर फर्किएको छ । असोजमै जन्मिएकी छोरीको घर फर्किएपछि बल्ल न्वारन गरेका छन् । कोरोनासँग जुध्दै जन्मिएकी छोरीको नाम ‘आशा’ राखेका छन् । छोरी आशासहित लोकेन्द्र जीवनका बाँकी आशा बढाउँदैछन् । गत भदौ २८ गते कपिलवस्तुमा भलिबल प्रतियोगिता थियो । प्रतियोगिता सकेर लोकेन्द्र घर फर्कंदा साढे दुई वर्षका छोरालाई हनहनी ज्वरो आएको थियो ।

पत्नी शोभा पनि ज्वरोले इन्तु न चिन्तु थिइन् । उनले स्थानीय मेडिकल हलमा लगेर परीक्षण गराए । उपचारपछि छोरालाई ज्वरो केही कम भयो तर पत्नी शोभालाई खोकी बढ्दै गयो । ३४ वर्षे शोभा सात महिनाकी गर्भवती थिइन् । स्वास्थ्य बिग्रँदै गएपछि स्त्रीरोग विशेषज्ञले कोभिडको शंका गरे । नियमित गर्भ परीक्षण गराउने एक्सरे गर्दा छाती बढी नै खराब देखियो । लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालमा पीसीआर परीक्षण गरे । उनमा संक्रमण देखियो । अक्सिजनको मात्रा घटेर ५० मा झरेको थियो ।

तर, लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालमा आईसीयू बेड पाइएन । दुई दिन आकस्मिक कक्ष (इमर्जेन्सी) मा राखे पनि शोभालाई सुधार भएन । तेस्रो दिन क्रिमसन अस्पताल मणिग्राममा आईसीयू बेड भेटियो । बिरामीलाई त्यहाँ सारे । तर सुधार नभएपछि अस्पतालले काठमाडौं लैजान सुझाव दियो । यसबीचमा लोकेन्द्र पनि संक्रमित भए ।

शोभा बेहोस थिइन् । ४ लाख रुपैयाँ खर्चेर शोभालाई काठमाडौं पठाइयो । काठमाडौंस्थित नेपाल मेडिसिटी अस्पतालमा बेड भेटियो । उनका बुबा बलबहादुरले शोभालाई कुरिरहेका थिए । बुटवलभन्दा सुविधासम्पन्न अस्पतालमा पत्नीको राम्रो उपचार हुने र गर्भको सन्तान सकुशल जन्मने आश गर्दै थिए । चिकित्सकले गर्भको बच्चा ननिकाली शोभाको औषधि चलाउन नसक्ने बताए । बच्चा ननिकाले शोभा र बच्चा दुवैको ज्यान खतरामा पर्ने चेतावनी दिए । ७ महिनाको गर्भ शल्यक्रिया गरेर निकालियो । छोरी थिइन् । त्यसपछि आमा–छोरी दुवैलाई भेन्टिलेटरमा राखियो ।

लोकेन्द्र अत्तालिएर कोरोना संक्रमण निको नहुँदै काठमाडौं पुगे । अस्पताललाई उपचार खर्चबापत दैनिक २ लाख रुपैयाँसम्म बुझाउनु पर्थ्यो । घरबाट ऋणधन गरेर ल्याएको पैसा सकियो । एक दिन, दुई दिन गर्दै २० दिन पुग्यो । भेन्टिलेटरमा उपचार भइरहेकी शोभाको गुमेको होस फर्किएन । चिकित्सकले निको हुने सम्भावना कम छ भन्न थाले । लोकेन्द्र निराश हुँदै अस्पताल परिसरमा रोएर बसिरहे । २१औं दिनमा चमत्कारजस्तै भयो । शोभाले आँखाका परेला हल्लाएको खबर अस्पतालका डा. सञ्जिलकृष्ण श्रेष्ठले बताए । लोकेन्द्रलाई केही आशा पलायो । २४ औं दिनबाट शोभालाई घाँटीबाट ट्युब राखेर फोक्सोसम्म पाइप जडान गरी श्वासप्रश्वास दिन थालियो । तर ज्वरो घटेको थिएन ।

२६ औं दिनमा कोभिड रिपोर्ट नेगेटिभ आयो । अक्सिजन पनि सुधार हुँदै गयो । ३० औं दिनमा शोभालाई ‘भेन्टिलेटर’ बाट आईसीयूमा सारियो । ३९ औं दिनमा छोरीलाई भेन्टिलेटरबाट एनआईसीयूमा सारियो । ४० औं दिनमा बल्ल शोभाको केही होस आयो । ‘त्यो दिन साक्षात् भगवान नै आएजस्तो लाग्यो,’ लोकेन्द्रले सुनाए ।

उपचार चलिरहँदा आफ्नो मात्रै होइन, साथीभाइ, दाजुभाइ र ससुरालीबाट पठाएको सबै रकम सकियो । धन्न नेपाल नेसनल भलिबल फ्यान ग्रुपले ‘भण्डारी परिवारलाई बचाऊ’ अभियान सञ्चालन गर्‍यो । विदेशमा लक्ष्मण काफ्लेलगायतले अभियान फैलाउन सघाए । अभियान र साथीसँगीको सहयोगमा करिब ३० लाख रुपैयाँ रकम जुट्यो । भण्डारीले उपचार खर्च तिर्न सके । ‘कोरोनाले जागिर खोसिएको थियो । खेलाडी भनेर माया गर्ने सबैको सहयोगमा मात्रै बाँच्न र बचाउन सकें,’ लोकेन्द्रले सम्झे, ‘छोरीको मात्रै दैनिक भेन्टिलेटर खर्च २ लाख रुपैयाँभन्दा बढी हुन्थ्यो ।

वार्डमा दैनिक ४० हजार रुपैयाँसम्म तिर्नुपर्थ्यो । अलपत्र परेका बेला नसोचेका साथी र फ्यानबाट सहयोग पाएँ ।’ लोकेन्द्रको परिवार ८४ दिन अस्पताल बस्यो । ‘साँच्चै अप्ठ्यारो अवस्थामा वास्तविक साथी चिनिने रहेछन्,’ लोकेन्द्रले भने, ‘सहयोग गर्लान् भनेर सोचेका पछाडि हटे, चिन्दै नचिनेका सहयोगी मनहरूको सहयोगमा कोरोनाको मुखबाट बाँच्न सफल भएँ ।’

लोकेन्द्रले यो परिवार सानो मिहिनेतले जोडेका होइनन् । विवाह गरेको १७ वर्षसम्म पनि सन्तान जन्मिएनन् । १८ औं वर्षमा छोरा जन्मिए । तिनै छोरा अहिले साढे २ वर्षका भए । ‘सबा १ करोड बढीमा पाएको खुसी हो मेरो,’ लोकेन्द्रले सुनाए, ‘सन्तान प्राप्तिको उपचारमा ५० लाखभन्दा बढी खर्च भएको थियो । कोभिड उपचारमा ८३ लाख रुपैयाँ सकियो ।’ शोभालाई अझै पूरै निको भएको छैन । दैनिक थेरापी गराउनुपर्छ ।

प्रकाशित : माघ ११, २०७८ १३:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×