रासायनिक मलको मूल्यमा कीर्तिमान- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

रासायनिक मलको मूल्यमा कीर्तिमान

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — रासायनिक मलले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कीर्तिमानी मूल्य कायम गरेको छ । युरोप तथा अमेरिकी देशमा रासायनिक मलको मूल्य हालसम्मकै उच्च बिन्दुमा पुगेपछि यसले खाद्य क्षेत्रमा मूल्यवृद्धिको संकट निम्त्याउने अनुमान गरिएको छ ।

ब्लुमबर्गका अनुसार उत्तर अमेरिकी र युरोपका केही मुलुकमा गत अक्टोबरमै रासायनिक मलको मूल्यमा वृद्धि देखिन थालेको थियो । यो क्रम अहिले पनि निरन्तर छ । गत नोभेम्बरको पहिलो साता ‘नर्थ अमेरिका फर्टिलाइजर प्राइस इन्डेक्स’ मा रासायनिक मलको मूल्य प्रतिटन ९ सय ९७ अमेरिकी डलरसम्म पुग्दा नै हालसम्मकै उच्च अंक ठानिएको थियो । तर डिसेम्बर ३ सम्ममा यो मूल्य बढेर १ हजार ११७ अमेरिकी डलर कायम भएको देखिन्छ । पछिल्लो तीन दिनयता भने मूल्य केही घटिरहेको छ ।

‘हंगेरीमा सीएफ इन्ड्रस्ट्रिज होल्डिङ्स र यारा इन्टरनेसनल एएसए जस्ता ठूला कम्पनीले नेचुरल ग्यास नपाएपछि आफ्ना उत्पादन प्लान्ट बन्द गरे,’ ब्लुमबर्गले उल्लेख गरेको छ । त्यस्तै, क्यानडाका किसानको कृषि उत्पादन लागतसम्बन्धी सूचक बताउने ‘फार्म इनपुट प्राइस इन्डेक्स×’ (एफआईपीआई) का अनुसार कृषि उत्पादनमा मलको मात्र लागत हिस्सेदारी पछिल्लो २ दशकयताकै उच्च हो । मलमा देखिएको यो मूल्यवृद्धिले खाद्य क्षेत्रको मुद्रास्फीति बढाउने अनुमान गरिएको छ । ग्लुमबर्ग ग्रिन मार्केटका अनुसार अमेरिकामा मकैको उत्पादन लागत १६ प्रतिशतसम्म बढ्नेछ ।

रासायनिक मलको मूल्य बढ्नुको मुख्य कारण भने प्राकृतिक (नेचुरल) ग्यासको अभाव हुनु हो । नाइट्रोजन मल अर्थात् एमोनिया, युरिया र नाइट्रस बनाउन प्राकृतिक ग्यास आवश्यक पर्छ । त्यस्तै, युरोप तथा अमेरिकी देशमा नेचुरल ग्यास प्रयोग गरेर थर्मल प्लान्टहरूमार्फत विद्युत् पनि उत्पादन गरिन्छ । एकातिर कच्चापदार्थका रूपमा नेचुरल ग्यास अभाव छ । अर्कोतर्फ त्यसलाई प्रशोधन गरेर रासायनिक मल बनाउँदा ठूलो परिमाणमा खपत हुने विद्युत्को मूल्य बढी हुँदा मलको मूल्य हालसम्मकै उच्च बिन्दुमा पुगेको हो ।

नेचुरल ग्यास अभाव हुनुका पछाडि पनि विभिन्न कारण देखाइएको छ । यसमध्ये समयमै मौसम सुध्रन नसक्नु, महामारीका कारण प्राकृतिक ग्यास उत्खनन गर्ने प्लान्ट पूर्ण क्षमतामा सञ्चालनमा आउन नसक्नु तथा चीन र युरोपेली मुलुकमा ऊर्जाको मूल्य बढ्नुलाई कारणका रूपमा हेरिएको छ । मलको मूल्य बढ्दै जाँदा यसले विश्व अर्थतन्त्रमा पार्न सक्ने बहुपक्षीय असरबारे अध्ययन थालिएका छन् । ‘इन्टरनेसनल फर्टिलाइजर एसोसिएसन’ (आईएफए) र ‘इन्डिपेन्डेन्ट कमोडिटी एक्सचेन्ज सर्भिस’ (आईसीआईएस) ले अहिले विश्वबजारमा रासायनिक मलको उपलब्धताको अवस्था र यसको मूल्यमा देखिएको वृद्धिले आगामी दिनमा पार्न सक्ने असरबारे अध्ययन थालेको बताएका छन् ।

भारतीय पत्रिका द हिन्दुका अनुसार यस वर्ष भारत सरकारले रासायनिक मलको अनुदान १५ खर्ब ५० अर्ब भारु पुर्‍याइदिएको छ । गतवर्षको तुलनामा यस वर्ष मलमा दिने अनुदानलाई भारतले दोब्बर पारेको हो । यसको कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको मूल्यवृद्धि र अभाव हो । हिउँदे बालीका लागि बढी प्रयोग हुने डीएपी मल अभाव देखिने संकेत पाएपछि भारतको रसायन एवं उर्वरकमन्त्री मनसुख मन्दाभियाले लोकसभामा बारम्बार यस विषयलाई उठाएका थिए, जसकारण मलमा दिने अनुदान रकम बढाउने निर्णय भारतको केन्द्र सरकारले लिएको इकोनोमिक टाइम्सले उल्लेख गरेको छ । भारत युरिया र डायमोनियम फस्फेट (डीएपी) प्रयोग गर्ने ठूला मुलुकमध्ये एक हो ।

नेपालले पनि भारतसँग सरकार–सरकार (जीटूजी) अवधारणामा मल किन्ने बताइरहेको छ । यद्यपि हालसम्म यस्तो सम्झौता भने हुन सकेको छैन । नेपालमा हरेक वर्ष रासायनिक मल अभाव हुने गरेको छ । अहिले भने विश्वव्यापी रूपमै संकटको अवस्था आउँदा नेपालमा त्यसको व्यवस्थापनका लागि सरकारले आवश्यक पूर्वतयारीसमेत गरेको देखिँदैन ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७८ ०७:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आर्सनलमाथि एभर्टनको पुनरागमन जित

एएफपी

लन्डन — एभर्टनले खेलको अन्तिम ११ मिनेटमा दुई गोल गर्दै इंग्लिस प्रिमियर लिगमा आर्सनलमाथि सोमबार २–१ को जित निकालेको छ । यो जितले एभरटन व्यवस्थापक राफेल बेनिटेजमाथि दबाब कम भएको छ ।

आर्सनलमाथि प्राप्त यस पुर्नआगमन जितले एभर्टनको आठ खेलमा जितविहीन यात्रा पनि टुंगेको छ । डेमाराई ग्रेले एभरटनका लागि विजयी गोल गरे । यसअघि रिचार्लिसनले उत्कृष्ट गोल गर्दै खेल बराबरीमा ल्याएका थिए ।

मार्टिन ओडेगार्डले आर्सनललाई अग्रता दिलाएका थिए । यो जितपछि एभर्टनको १५ खेलबाट १८ अंक भएको छ र १२ औं स्थानमा उक्लिन सफल भएको छ । आर्सनल २३ अंकमा सातौं स्थानमा छ ।


प्रकाशित : मंसिर २१, २०७८ ०७:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×