कहिलेबाट फुकुवा होला खर्च ?- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कहिलेबाट फुकुवा होला खर्च ?

प्रतिनिधिसभाबाट विनियोजन विधेयक पारित, भदौ ३१ देखिको खर्चलाई वैधता दिइने
मकर श्रेष्ठ, जयसिंह महरा

काठमाडौँ — सरकारले सोमबार प्रतिनिधिसभाबाट पारित गरेको विनियोजन विधेयकले भदौ ३१ देखि गरेको खर्चलाई समेतलाई वैधता दिने भएको छ । बजेट अध्यादेशको म्याद सकिएको दिनदेखि लागू हुने गरी विनियोजन विधेयक पारित गरिएको हो । संसद् बैठकमा उपस्थित सांसदले बैठक भत्तासमेत नपाउने भएपछि भूतप्रभावी कानुन बनाउन सत्तापक्ष सांसद एकमत भएका हुन् ।

यसअघिका संसद्बाट पारित विधेयक प्रमाणीकरण भएको दिनदेखि लागू हुन्थ्यो । विनियोजन विधेयक भदौ ३१ देखि लागू हुने गरी पारित भएको हो । नेपालको इतिहासमा तोकिएको समयमा बजेट पारित नभएर सरकारी खर्च स्थगित भएको छ । ‘बजेट सटडाउन’को अवधिमा समेत भएका सार्वजनिक कार्यको खर्च निकासा दिनुपर्ने भएकाले भूतप्रभावी हुने गरी विनियोजन विधेयक पास भएको हो ।

संसद्मा विरोध जारी रहेका बेला सभामुख अग्नि सापकोटाले विधेयक बहुमतले पारित गरेको घोषणा गरे । यो विधेयक अब राष्ट्रिय सभाबाट पारित गरेर राष्ट्रपतिले प्रमाणीकरण गरेपछि लागू हुन्छ । राष्ट्रिय सभाको बैठक मंगलबार बस्दै छ । त्यहाँ टेबुल गरेपछि विचार गरियोस् भनेर पारित हुने सम्भावना छ । त्यसपछि यो विधेयकमाथिको छलफल अर्को ७२ घण्टापछि हुनेछ । त्यसअघि मंगलबार बिहान राष्ट्रिय सभाको कार्यव्यवस्था परामर्श समितिको बैठक छ । राष्ट्रिय सभाको कार्यतालिका, विधेयकमाथि छलफल गर्न दिनैपर्ने समयअनुसार नियमित गतिमै काम भए बजेटसँग सम्बन्धित विधेयक पास भई आगामी साताबाट सरकारी खर्च फुकुवा हुने सम्भावना देखिन्छ ।

यसअघिका अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले जेठ १५ मा अध्यादेशमार्फत ल्याएको बजेट भदौ ३१ देखि निष्क्रिय भएपछि सरकारी खर्च गर्न नपाउने अवस्थामा छ । प्रतिनिधिसभामा सोमबार सभामुखले विधेयकको प्रस्तावना र नामसँगै भदौ ३१ देखि लागू हुने भनेर सुनाउँदा वेलमा नाराबाजी गरिरहेका प्रतिपक्षी एमालेका सांसद आपसमा कानेखुसी गरिरहेका थिए । आर्थिक र राष्ट्र ऋण उठाउने विधेयक अब बिहीबारको बैठकमा पारित गर्ने संसद् सचिवालयको योजना छ । राष्ट्रिय सभाले विनियोजन विधेयक शुक्रबार पारित गरेपछि प्रतिनिधिसभाबाट पारित भएको आश्रित विधेयकको टेबुल र सैद्धान्तिक छलफल हुनेछ । दुवै सदनबाट छिटोमा असोज ११ सम्म विधेयक पारित भइसक्ने कार्ययोजनाअनुसार बैठक सञ्चालन भइरहेको सभामुखको सचिवालयले जनाएको छ । अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले भदौ २५ मा चालु आर्थिक वर्षका लागि १६ खर्ब ३२ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँको प्रतिस्थापन बजेट पेस गरेका थिए । अध्यादेश बजेट २०७८ लाई प्रतिस्थापन गर्ने विधेयकमा सरकारका नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनका लागि १६ खर्ब ३२ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँको बजेट विनियोजन गरिएको छ । अर्थमन्त्री शर्माले अध्यादेशमा भएको आन्तरिक ऋण ३७ अर्ब घटाएका छन् । चालुतर्फको खर्च १० प्रतिशत कटौती गरिएको छ ।

प्रतिपक्षलाई ‘पेलेरै’ पारित

सरकारले प्रमुख प्रतिपक्ष एमालेको अवरोधबीच प्रतिनिधिसभाबाट सोमबार ‘पेलेरै’ बजेट प्रतिस्थापन विधेयक पारित गराएको हो । प्रतिनिधिसभामा विगतका दुई बैठकभन्दा कम आक्रोशित देखिए पनि एमाले सांसदले नाराबाजी गर्न छाडेनन् । उनीहरूको नाराबाजीबीच विनियोजन विधेयक पारित भयो । यससँगै आश्रित आर्थिक विधेयक र राष्ट्र ऋण उठाउने विधेयक पनि पारित हुने प्रक्रियामा गए । बजेट पारित भएपछि एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले सञ्चारकर्मीलाई संक्षिप्त प्रतिक्रिया दिँदै सरकारले बल प्रयोग गरेर बजेट पारित गरेको आरोप लगाए । ‘पेल्नु पेल्यो । पेल्नु पेल्यो अब हेर्नुपर्छ,’ उनले भने । प्रतिनिधिसभाको बैठकको कारबाही सुरु हुनासाथ प्रमुख प्रतिपक्ष नेकपा (एमाले) का सांसद रोस्ट्रमतिर कुदेका थिए भने उनीहरूलाई छेक्न मर्यादापालकले हाते साङ्लो लगाएका थिए । बजेटसँग सम्बन्धित विधेयक संसद्मा पेस भएदेखि पारित गरियोस् भन्ने प्रस्ताव अर्थमन्त्रीले राख्ने कानुनी व्यवस्था छ ।

विगतका वर्षमा प्रत्येक मन्त्रालयका लागि विनियोजित बजेट, योजनामाथि सांसदले झन्डै महिना दिन छलफल गर्थे । सम्बन्धित मन्त्रालयका मन्त्रीले जवाफ दिन्थे । तर, यस पटक २२ मन्त्रालयका लागि विनियोजित बजेट र छानिएका योजनामाथि उठेका प्रश्नको जवाफ दिने जिम्मेवारी मन्त्री शर्माकै थियो । संसद्मा आर्थिक विधेयकमा छलफलका लागि महत्त्वपूर्ण मानिएको खर्च कटौतीको प्रस्ताव राख्ने र छलफलमा सहभागी हुने सांसद एक जना मात्रै थिए, नेपाल मजदुर किसान पार्टीका प्रेम सुवाल ।

यस पटक प्रतिपक्ष वेलमा थियो भने सत्तापक्षका सांसदलाई बजेटसँग सम्बन्धित विधेयकमाथि खर्च कटौतीको प्रस्ताव नराख्न र छलफलमा भाग नलिई पारित गर्न टेबल बजाउन मात्रै भनिएको थियो । प्रतिपक्षी सांसदहरूले आआफ्नो कुर्सी छाडेर अगाडि आई नाराबाजी गर्दैगर्दा सत्तापक्षका बोल्न चाहने सांसदलाई पनि ‘चुप लाग्न’ भनिएको थियो । प्रश्न नआउने भएपछि अर्थमन्त्री शर्मालाई भने हाइसन्चो भएको थियो । उनलाई अवरोधका बीच रोस्ट्रममा कसरी पुग्ने भन्नेचाहिँ सहज थिएन । बजेटसम्बन्धी अध्यादेश प्रतिस्थापन विधेयक प्रस्तुत गर्ने क्रममा भदौ २५ मा दौडिएर रोस्ट्रममा पुगेका मन्त्री शर्माले जवाफ दिनेदेखि पारित गरियोस् भन्ने प्रस्ताव राख्न भने अलि फरक तरिका अपनाए ।

सांसद सुवालले खर्च कटौतीको प्रस्ताव राख्न १२ मिनेटको समय पाए । उनी मध्यतिर पुगेपछि मन्त्री शर्माको कानमा कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले केही भने । त्यसलगत्तै मन्त्री शर्मा प्रतिनिधिसभा हलको पछाडिबाट बाहिरिए । उनी करिब ८ मिनेट जति बाहिर बसे । सुवाल बोलिसकेपछि सभामुखले जवाफ दिन बोलाएपछि शर्मा रोस्ट्रम छेउको ढोकाबाट भित्र प्रवेश गरेर रोस्ट्रममा पुगे । त्यसपछि पनि पटक–पटक छलफलमा सांसद सुवाल सहभागी भए । र त्यसको जवाफ दिने मन्त्री शर्मा नै थिए ।

सुवाल बोल्ने बेलासम्म मन्त्री शर्मा रोस्ट्रमको छेउमा बस्थे र आफूलाई बोलाएपछि सकेसम्म छोटो समयमा जवाफ दिएर फेरि छेलिन्थे । खर्च कटौतीको प्रस्ताव र छलफलमा सांसद सुवालले उठाएका प्रश्नको जवाफ दिन रोस्ट्रममा गएका मन्त्री शर्मा विनियोजन विधेयक पारित भइसकेपछि प्रस्तुत भएका आर्थिक विधेयक र राष्ट्र ऋण उठाउने विधेयकका विभिन्न प्रक्रियामा सहभागी भई पछिल्लो विधेयकमाथि विचार गरियोस् भन्ने प्रस्ताव प्रस्तुत गरेर तल झरे ।

प्रकाशित : आश्विन ५, २०७८ ०६:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘फाइजर खोप बालबालिकालाई’

१२–१७ उमेर समूहका लागि मुलुकमा खोप नरहेकाले संक्रमण भए मृत्युको जोखिम बढ्ने
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) को कोभाक्स सुविधाअन्तर्गत प्राप्त हुने १ लाख ६ सय २० डोज फाइजर खोप १२ देखि १७ वर्षसम्मका दीर्घरोगी बालबालिकालाई दिन विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन् ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले भने यो खोप ५५ वर्षमाथिका दीर्घरोगी भएका र सुपर स्पेसलाइज्ड (अति विशिष्ट) अस्पतालमा प्रयोग गर्ने तयारी थालेको छ । ५५ वर्षमाथिका दीर्घरोगीलाई हाल उपलब्ध खोपले नै यथोचित सुरक्षा प्रदान गर्ने तर्क विज्ञहरूको छ ।

१२–१७ वर्ष उमेर समूहका लागि हाल मुलुकमा खोप नरहेको र संक्रमण भए मृत्युको जोखिम बढी रहने बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरानका बालरोग विभाग प्रमुख डा. प्रकाश पौडेलले बताए । ‘५५ वर्षमाथिकाले फाइजर लगाउनु एक प्रकारले खेर जानु हो,’ उनले भने, ‘दीर्घरोग भएका बालबालिकामा उपयोग गरेर उनीहरूको ज्यान जोगाउनुपर्छ ।’ उनका अनुसार कुनै औपचारिक अध्ययन नभए पनि अस्पताल आउनेमध्ये करिब ५ प्रतिशत बालबालिकामा दीर्घरोग देखिएको छ । उनीहरूमा दमको समस्या बढी भएकाले कोभिड हुँदा भेन्टिलेटरमा जाने जोखिम बढी रहने चिकित्सक बताउँछन् । खोप प्राप्त हुने चरणमै रहेकाले बालबालिकालाई नै दिए बुद्धिमानी हुने कान्ति बाल अस्पतालका निर्देशक डा. अजित रायमाझीको भनाइ छ ।

डा. पौडेलका अनुसार एचआईभी/एड्स, क्यान्सर उपचारअन्तर्गत किमोथेरापी लिइसकेका, मुटुको समस्या भएका, मिर्गौलाका दीर्घरोगी, मधुमेह भएका दीर्घरोगी बालबालिकालाई फाइजर दिए कोभिडको जोखिमबाट केही हदसम्म जोगाउन सकिन्छ । स्वास्थ्य सेवा विभाग बाल स्वास्थ्य तथा खोप शाखा प्रमुख सागर दाहालले भने फाइजर खोप सबै बालबालिकालाई दिन सक्ने अवस्था नभएकाले ५५ वर्षमाथिका दीर्घरोगीलाई दिने तयारी थालिएको बताए ।

अस्ट्राजेनेका, भेरोसेल र जोन्सन गरी हालसम्म १ करोड ७७ लाख ५५ हजार ५ सय ९० डोज खोप प्राप्त भएको छ । सरकारले बालबालिकाका लागि मोडर्ना र फाइजर गरी एक करोड डोज खोप ल्याउने प्रक्रिया थालिसकेको छ । मन्त्रालय स्रोतका अनुसार ती दुवै खोप सन् २०२२ को मार्चसम्ममा नेपाल आइसक्नेछ । खरिद गर्न लागिएको फाइजरको ६० लाख डोजभन्दा पहिले नै कोभाक्स सुविधाअन्तर्गत एक लाख ६ सय २० डोज आउने निश्चित भइसकेको छ । सरकारले यो खोप भण्डार गर्न चार वटा शून्यभन्दा ८० डिग्री सेल्सियस कम तापक्रममा राख्न मिल्ने ‘अल्ट्रा लो टेम्परेचर स्टोरेज’ क्षमता भएको फ्रिज ल्याइसकेको छ । ‘तापक्रम नियन्त्रित ‘थर्मल सिपर्स’ बाट फाइजर आउँछ, हामी उक्त ‘सिपर्स’ बाट अल्ट्रा लो टेम्परेचर स्टोरेजमा खोप भण्डारण गर्नेछौं,’ दाहालले भने । खोपलाई प्रयोग गर्ने बेला २ देखि ८ डिग्री सेल्सियसको तापक्रममा राखिनेछ ।

खोप आउने निश्चित भएपछि औषधि व्यवस्था विभागले केही दिनअघि शून्यभन्दा कम तापक्रममा भण्डारण गर्नुपर्ने फाइजर र मोडर्नालाई आकस्मिक उपयोगका लागि अनुमति दिएको वरिष्ठ औषधि व्यवस्थापक सन्तोष केसीले बताए । मन्त्रालय स्रोतले दुई महिनाभित्र खोप आइसक्ने दाबी गरेको छ । सोमबारसम्म १८ वर्षमाथिका ६२ लाख १५ हजार ८ सय ५६ जनाले पहिलो डोज र ५५ लाख ८८ हजार ५ सय १७ जनाले पूर्ण खोप लिइसकेका छन । एक डोज मात्र लिनेको संख्या १ करोड १८ लाख ४ हजार ३ सय ७३ पुगेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन ५, २०७८ ०६:३१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×