विभागले थपेन गोरखा दरबार पुनर्निर्माणको समय- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

विभागले थपेन गोरखा दरबार पुनर्निर्माणको समय

भूकम्पले क्षति पुर्‍याएको दरबारको ८५ प्रतिशत पुनर्निर्माण सकियो
हरिराम उप्रेती

गोरखा — गोरखा दरबार पुनर्निर्माणको जिम्मा पाएको निर्माण कम्पनीको ठेक्का समय गुज्रिएपछि पुरातत्त्व विभागले म्याद थपेको छैन । यससँगै नयाँ ठेक्का आह्वान गरी निर्माण सक्ने विभागको तयारी छ । दुई वर्षअघि निर्माण सक्नुपर्ने भए पनि दरबारले अझै पूर्णता पाएको थिएन । सम्झौता सकिएपछि पुन: म्याद नथपिएको गोरखा दरबार हेरचाह अड्डाका प्रमुख हरि भुसालले जानकारी दिए ।

पुनर्निर्माणका क्रममा रहेको गोरखा दरबार । तस्बिर : कान्तिपुर

पचली भैरव शिवाको जेभीले ४ करोड ३७ लाख लागतमा दरबार पुनर्निर्माण जिम्मा पाएको थियो । भूकम्पले क्षति पुर्‍याएको दरबारको ८५ प्रतिशत पुनर्निर्माण सकिएको छ । सम्झौताअनुसार ठेकेदारले प्लास्टरको काम गर्नुपथ्र्यो । ‘छाना छाउने काम सकिएको छ,’ भुसालले भने, ‘सम्झौता सकिएपछि समय थपेनौं । यो वर्षलाई बजेट विनियोजन भएको छ । तत्काल बाँकी कामको लागत इस्टिमेट निकालेर साउनभरिमा बोलपत्र आह्वान गर्छाैं ।’ तीन पटक म्याद थप्दा पनि काम नसकिएपछि ठेक्का अवधि नथपिएको अड्डाले जनाएको छ ।

२०७४ कात्तिक २९ मा ठेक्का सम्झौता गर्दा २०७६ मंसिर मसान्तभित्र दरबार ठड्याइसक्नुपर्ने सम्झौता छ । दुईवर्षे म्याद सकिँदासम्म ठेकेदारले पूर्णता नदिएपछि २०७६ पुस ४ मा पहिलो पटक ६ महिना म्याद थपिएको थियो । त्यो म्याद पनि २०७७ जेठ मसान्तमा सकिएको र दोस्रो पटक फेरि २०७७ मंसिर मसान्तसम्म म्याद थपियो । समयमा काम नसकेको ठेकेदार कम्पनीले २०७७ पुस १ पछि भने जरिवाना तिरेर काम गर्दै आएको थियो । ठेक्का सम्झौता रकमको दैनिक ०.०५ प्रतिशत जरिवाना तोक्दै गत जेठ मसान्तसम्म तेस्रो पटक म्याद थपिएको थियो ।

फिनिसिङको कामअन्तर्गत भुइँ प्लास्टर गरेर तेलिया इँटा बिछ्याउने काम पनि बाँकी छ । गारोको भित्री प्लास्टर, विभिन्न प्रयोजनका लागि प्रयोग हुँदै आएका कोठा विभाजन गर्ने र पुरानै स्वरूपमा सामग्री राख्ने काम पनि बाँकी रहेको भुसालले बताए । चुनासुर्की लगाउने तथा साविकको दरबारको तल्लो फ्लोरमा रहेको अँगेना, पृथ्वीनारायण शाहले नुहाउन प्रयोग गरेको भनिएको ढुंगा, राजगद्दीलगायत भित्री आवरणलाई पहिले जस्तै सुन्दर बनाइने उनको भनाइ छ । ‘छानाको काम सकिएपछि ठूलो काम सकिन्छ, भित्री भागको फिनिसिङलाई समय लाग्दैन,’ उनले भने, ‘अब बोलपत्र आह्वान गरेर दुई/तीन महिनाभित्रै काम सक्ने लक्ष्य छ ।’

विभागीय निर्णयअनुसार नै सम्झौता अवधि नथपिएको विभागकी अधिकृत मञ्जुसिं भण्डारीले बताइन् । ‘सम्झौतामा केही कुरा छुटेका थिए, सार्वजनिक खरिद नियमावलीअनुसार भेरिएसन गरेर यही ठेकेदारलाई लगाउन मिल्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘तर भेरिएसन गरेर यही ठेकेदारलाई काममा लगाउँदा ढिलासुस्तीले अर्को लफडा हुन्थ्यो, यति समय ढिलासुस्ती भएपछि बिदा गरेर पठाउनु नै ठीक हुन्छ भनेर सम्झौता अवधि नथपेका हौं ।’

यता पचली भैरव शिवाको जेभीका ठेकेदार सुशीलबाबु श्रेष्ठले भने सम्झौताअनुसार आफूले काम सकेको दाबी गरे । ‘चुनासुर्कीले प्लास्टर गर्ने काम बाँकी हो,’ उनले भने, ‘चुनासुर्की पनि पुर्‍याएका थियौं, चिसोले सेट हुँदैन भनेपछि त्यो काम हुन सकेन, अरू सबै काम सकेका छौं ।

प्रकाशित : श्रावण १३, २०७८ ०८:१३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रोपेको वर्ष दिनमै फल्यो स्याउ

इटलियन उन्नत जातको स्याउमा फल लागेपछि किसान उत्साहित
हरिराम उप्रेती

गोरखा — व्यावसायिक स्याउखेती थालेका उत्तरी गोरखाका किसान एक वर्षमै स्याउ फलेपछि उत्साहित बनेका छन् । इटलीबाट ल्याएको उन्नत जातका स्याउका बिरुवा गतवर्ष मात्रै रोपिएको थियो । चुमनुब्री गाउँपालिका–४ प्रोकमा गतवर्ष किसानले समूह बनाएर ४ हजार ३ सय ७० बिरुवा रोपेका थिए ।

३ सय रोपनी क्षेत्रफलमा रोपेको स्याउ अहिल्यै फल्न थालेको चुमनुब्री स्याउ ब्लक समूहका अध्यक्ष लाक्पा डुन्डुप लामाले बताए ।

‘पाँच प्रजातिका स्याउ लगाएका थियौं,’ उनले भने, ‘यस वर्षबाट फल्न थालेको छ, एउटै बोटबाट पाँच किलोसम्म स्याउ फल्ने अनुमान गरेका छौं ।’ फर्मबाट २० हजार किलो स्याउ उत्पादन हुने किसानको अनुमान छ । गाउँपालिकाकै नमुना स्याउ फर्मको रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य लिएको लामा बताउँछन् । सडक सञ्जाल नजोडिएको प्रोकमा स्याउ बिक्रीका लागि ढुवानीमा भने समस्या छ ।

उत्पादित स्याउ गोरखा बजार, काठमाडौ, चितवनलगायतका सहरमा लगेर बिक्री गर्ने उनको योजना छ । खच्चडमा बोकाएर र हेलिकप्टरमार्फत बजार पुर्‍याउने लामाले बताए । स्याउ बिक्रीमा सहजताका लागि फर्मभित्रै हेलिप्याड पनि बनाइएको उनले बताए । ‘३५ वर्षसम्म एउटा बोटले उत्पादन दिन्छ, वर्षैपिच्छे ५ किलोका दरले उत्पादन बढ्दै जान्छ,’ लामाले भने, ‘एक सय रोपनी आफ्नै जग्गा हो, दुई सय रोपनी लिजमा लिएका छौं, स्याउ फल्न थालेपछि खुसी लागेको छ ।’

प्रोक क्षेत्रमा स्याउ खेती हुँदै आए पनि त्यसले बजार पाएको थिएन । व्यावसायिक रूपले पहिलोपटक स्याउखेती थालिएको हो । दुई हजार ६ सय ५० देखि २७ सय उचाइको उक्त क्षेत्र स्याउ खेतीका लागि हावापानी सुहाउँदो भएको लामा बताउँछन् । ‘यसअघि एक–दुई वटा बोटमा फलेको स्याउ बिक्री गर्न पनि समस्या थियो, नमुनाका रूपमा फर्ममा स्याउ लगाएपछि अरूले पनि सिक्छन्, फर्म हेरेर अरू युवाले पनि यो खेतीतर्फ आकर्षित हुन्छन् भन्ने अपेक्षा हो,’ लामाले भने ।

चुमनुब्री र धार्चे गाउँपालिकामा गत वर्ष ५ हजार ८ सय ७० स्याउका बिरुवा वितरण गरिएको थियो । गोल्डेन डेलिसियस, फुजी र गाला प्रजातिका बिरुवा यहाँका किसानलाई लगाएका छन् । धार्चे–५ सिङलाका रमेश गुरुङले पनि ७ सय ५० बिरुवा स्याउ रोपेर व्यावसायिक खेती थालेका छन् । ३ वर्षअघि ३५ बिरुवा रोपेका गुरुङले गत वर्ष १५ किलो स्याउ बिक्री गरेका थिए । ७ सयमध्ये करिब ६० बोटमा फलेको उनले बताए । ‘तीन वर्षअघि लगाएको ३५ बिरुवाबाट यस वर्ष ३०–४० किलो स्याउ फल्छ भन्ने अनुमान हो,’ उनले भने, ‘पोहोर लगाएको बिरुवा सानो भएर यस वर्ष सबै बोटमा फलेको छैन, अब आउने सालमा चाहिँ ती बिरुवाले पनि उत्पादन दिन्छ ।’ हालसम्म उत्पादित स्याउ गाउँमै बिक्री भइरहेको उनले सुनाए । उनले भने, ‘स्याउ मीठो भए पनि रङचाहिँ अलिअलि कालो देखिएको छ ।’

धार्चे–१ सिरानगाउँ र ५ को सिङ्लामा पनि किसानले व्यावसायिक स्याउखेती थालेका छन् । सिरानगाउँमा २ सय बिरुवा लगाएका किसानका बारीका स्याउमा दाना लाग्न थालेको धार्चेका कृषि प्राविधिक सुरेन्द्र गुरुङ बताउँछन् । धार्चेमा मात्र गत वर्ष १४ सय स्याउका बिरुवा वितरण भएको थियो ।

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७८ १२:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×