दक्षिण कोरियाका सर्त पूरा- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

दक्षिण कोरियाका सर्त पूरा

कामदार जाने बाटो खुल्यो
‘सबै तयारी सकिइसकेको छ । हामी टिकट काट्न आदेश पर्खिबसेका छौं’
होम कार्की

काठमाडौँ — दक्षिण कोरियाले रोजगार अनुमति प्रणाली (ईपीएस) अन्तर्गत नेपाली कामदार लैजान राखेका तीन सर्तलाई श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले स्विकारेपछि कामदार जाने बाटो खुलेको छ । नेपालमा कोभिडको पहिलो लहर सुरु भएपछि २१ फागुन २०७६ देखि कोरियाले नेपाली कामदार भर्ना गरेको छैन । 

कोरियाले कामदारको सिधा हवाई उडान हुनुपर्ने, कोभिड बिमा हुनुपर्ने र आफ्नै खर्चमा १४ दिन होटल क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्ने सर्त राखेको श्रम मन्त्रालयको भनाइ छ । ‘रोजगारीको अवसरलाई ध्यान दिई कोरियाको सर्तलाई मन्त्रालयले स्विकारेको छ,’ श्रम सचिव सूर्यप्रसाद गौतमले कान्तिपुरसँग भने, ‘१६ महिनादेखि रोकिएको कामदार लैजाने प्रक्रिया अब छिट्टै सुरु हुन्छ ।’

श्रम मन्त्रालयले कोरिया जान नपाएपछि संगठित कामदारका प्रतिनिधिसँग छलफल गरेपछि कोरियाका सर्त स्विकारिएको हो । नेपालले आफ्ना सर्त स्विकारेपछि कोरियाले पहिलो चरणमा प्रतिबद्ध कामदारलाई लैजाने तयारी गरेको वैदेशिक रोजगार विभागका महानिर्देशक कृष्णप्रसाद दवाडीले बताए । प्रतिबद्ध कामदार ३ हजार छन् । चार वर्ष कोरिया बसेर फर्केका कामदारलाई सोही रोजगारदाताले चाहेमा प्रतिबद्ध कामदारका रूपमा लैजान पाउँछन् ।

‘पहिला नै रोजगारदातासँग प्रतिबद्ध कामदारको करार सम्झौता भइसकेको छ । उनीहरूका साथमा भिसा पनि छ । भिसाको म्याद सकिएको रहेछ भने स्वतः नवीकरण हुन्छ,’ महानिर्देशक दवाडीले भने, ‘अब उताबाट पठाइदिनुस् भन्नासाथ हामी कामदार उडाइदिन्छौं । त्यसको सबै तयारी सकिइसकेको छ ।’ कोरियाले नेपाललाई कोभिडको जोखिमको ‘पहेंलो सूची’ राखेको छ । ‘अन्य देशले पनि कोरियाको सर्तलाई मानेको देखियो । सर्त मान्ने देशबाट कामदार मात्रै कामदार लैजाने नीति कोरियाको छ,’ दवाडीले भने, ‘लागत खर्च बढ्ने भए पनि कामदारको आपत्ति छैन । खुसी नै देखिएका छन् ।’ सामान्य अवस्थामा कोरिया जाने कामदारको लागत खर्च ८ सय १६ डलर (करिब ९० हजार रुपैयाँ) लाग्ने गरेको छ । १४ दिनको क्वारेन्टाइन र सिधा हवाई उडान भएपछि लागत खर्च झन्डै तेब्बरसम्म पर्न आउँछ । सामान्यतः कोरियाको थ्रीस्टार होटलको प्रतिदिन खर्च ६५ डलर छ ।

‘कोरियाको रोजगारीमा नाम निकाल्न हाम्रो लामो समय नाश भएको छ । त्यत्तिकै खर्च भएको छ । कडा मिहिनेत परेको छ । नाम निस्केर पनि समयमै जान नपाउँदा चिन्तित छौं,’ कोरिया जान नपाएका कामदारहरूको संघर्ष समितिका अध्यक्ष अजय सोडारीले भने, ‘क्वारेन्टाइन खर्च बेहोर्न हामीलाई आपत्ति छैन । दुःख मनाउ पनि छैन । समयमा उड्न पाए हुन्छ ।’

विभागका अनुसार पहिलोपटक जान खोजेका (नियमिततर्फ) ८ हजार र प्रतिबद्धतर्फ ३ हजार गरी झन्डै ११ हजार नेपाली कामदार कोरिया जानबाट वञ्चित छन् । ‘पहिलो चरणमा प्रतिबद्ध कामदार गएपछि नियमिततर्फ हाम्रो पालो आउँछ,’ सोडारीले भने ।

सन् २०२० का लागि कोरियाले १२ हजार ९ जनाबाट ६ हजार ७ सय जनासम्म लैजाने कोटा निर्धारण गरेको थियो । यसमा उत्पादन (उद्योग) तर्फ ४ हजार ७ सय र कृषि तथा पशुपालनतर्फ २ हजार छनोट गर्ने योजना थियो । भाषा परीक्षा पास भई २०१७, १८ र १९ मा रोस्टरमा परेकासमेत जान रोकिएका छन् । रोस्टरको म्याद नथपे छानिएकाहरू जान नपाउने सम्भावना छ । कोरियाको मानव संसाधन केन्द्रका अनुसार भाषा परीक्षामा उत्तीर्ण भएर नाम निस्किँदैमा कोरिया जाने सुनिश्चित हुँदैन ।

हालसम्म भाषा परीक्षामा उत्तीर्ण भएका तर रोजगारदाताको छनोटमा नपरेका झन्डै १६ हजार नेपाली कोरिया जान पाएका छैनन् । भाषा परीक्षामा सहभागी भएबापत मात्रै ५ लाख ८९ हजार ६ सय ३८ जना परीक्षार्थीले बुझाएको १ करोड १४ लाख ६९ डलर कोरिया पुगेको छ । यो भाषा परीक्षामा सहभागी भएबापत कोरिया पठाइएको रकम हो । सरकारी प्रक्रियाबाट कोरिया पठाउने सम्झौता भए पनि भर्ना खर्चसँग सम्बन्धित सबै खर्च कामदारकै दायित्वमा पर्छ ।

२०१७ को भाषा परीक्षामा उत्तीर्ण बाँकेका सुदीप शाही ६ वर्षदेखि कोरिया उड्ने दिन पर्खेर बसेका छन् । ‘२०१७ मा भाषा परीक्षामा उत्तीर्ण भएँ । एक वर्षपछि रोस्टरमा मेरो नाम चढ्यो । त्यसको म्याद २०२० मा सकियो । अब के हुन्छ, मलाई थाहा छैन,’ उनले भने, ‘अब फेरि म परीक्षामा सहभागी हुनुपर्ने भए मेरो समय बर्बाद हुन्छ । पैसा डुब्छ । मेरो करिअर नै पछाडि पर्छ ।’ सामान्यतः रोस्टरमा नाम चढेको दुई वर्षसम्म म्याद हुन्छ । म्याद थपको विषय प्रस्ट छैन ।

यता महानिर्देशक दवाडीले भने भाषा परीक्षामा उत्तीर्ण भई रोस्टरमा नाम चढिसकेकालाई लैजानुपर्नेतर्फ आफूहरूले पहल गरिरहेको बताए । ‘कोरियाको श्रम सम्झौता नवीकरण गर्नुपर्नेछ । ५ महिनाअघि नै सम्झौताको समय गुज्रिसकेको छ । अब सम्झौता गर्ने बेला समीक्षा पनि आवश्यक छ,’ उनले भने । कोरियाले सन् २०२२ जनवरी १ देखि लागू हुने गरी कामदारको न्यूनतम तलब १९ लाख १४ हजार ४ सय ४० (करिब १ लाख ९० हजार रुपैयाँ) वन निर्धारण गरेको छ । यसबाहेक ओभर टाइम र सार्वजनिक बिदाको समयमा काम गर्दा अतिरिक्त भत्ता पाउँछन् ।

हाल कोरियामा ३० हजार नेपाली कार्यरत छन् । नयाँ कामदार जान नपाउँदा नेपालीको संख्या घट्दै गएको छ । ९० को दशकमा नेपालीहरू भिजिट भिसामा काम गर्न गएका थिए । १९९४ देखि २००४ सम्म प्रशिक्षार्थी कामदारका रूपमा जान थाले । नेपाल र कोरियाबीच समझदारी भएपछि इपीएसमार्फत २००८ देखि कोरियाले अदक्ष कामदारका रूपमा नेपालीलाई लैजान थालेको हो । कोरियामा रहेका झन्डै ३१ हजार कामदारले प्रत्येक वर्ष झन्डै ६३ अर्ब रुपैयाँ बचत गर्ने गरेको छ । त्यसको करिब ३१ प्रतिशत मात्रै सरकारको आधिकारिक प्रणालीमार्फत नेपाल रेमिट्यान्स आउँछ ।

प्रकाशित : श्रावण १, २०७८ ०७:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मलेसियामा उपचाररत नेपालीले भने–‘कसैगरी घर जान पाऊँ’

होम कार्की

काठमाडौँ — मलेसियामा बिरामीले थलिएका दाङका ४३ वर्षीय मेघराज कालाथोकीको स्वास्थ्यस्थिति अत्यन्त नाजुक हुँदै गएपछि मात्रै सरकारी अस्पतालमा भर्ना हुन पाए । मिर्गौला र कलेजो बिग्रेर उनी हेपाटाइटिसबाट ग्रसित छन् । 

मलेसियाको एक सरकारी अस्पतालमा उपचाररत दाङका मेघराज कालाथोकी । तस्बिर : तिरनासा गार्डफोर्स

क्वालालम्पुरस्थित नेपाली दूतावासले उनी कार्यरत कम्पनीमाथि हस्तक्षेप गरेपछि मात्रै कालाथोकीले अस्पतालमा उपचार पाए । तीन महिना अगाडि नै कम्पनीसँग गरिएको करार अवधि समाप्त भएको, भिसा र बिमाको समय पनि नाघिसकेको हुँदा कम्पनीले उपचारका लागि अस्पताल लगेको थिएन । सामान्य क्लिनिकमा उनको स्वास्थ्य परीक्षण गराई क्याम्पमै राखिएको थियो ।

कालाथोकी ३ वर्षअघि मलेसियाको तिरनासा गार्डफोर्समा सुरक्षा गार्डको काम गर्न गएका थिए । त्यसअघि उनले कतार र साउदी अरबमा काम गरेका थिए । ‘म नेपालमा मर्न चाहन्छु । मलाई जतिसक्दो छिटो नेपाल पठाइदिने व्यवस्था गरियोस्,’ कालाथोकीले भने ।

सरकारी अस्पतालका अनुसार उनी ‘ट्राभल टु फिट’ भइसकेका छैनन् । ‘जतिखेर उनी यात्रा गर्न सक्ने अवस्थामा थिए, त्यतिखेर मलेसिया र नेपालको हवाई उडान बन्द थियो । अहिले विमान सेवा खुलिसकेको छ । तर मलेसियाको अध्यागमनबाट चेकआउट मेमो निस्किएको छैन,’ मलेसियाका लागि नेपाली राजदूत उदयराज पाण्डेले भने, ‘दूतावासले यथाशीघ्र चेकआउट मेमो निकाल्न प्रयास भइरहेको छ ।’ दूतावासका अनुसार कालाथोकीले पछिल्लो समय भने आवश्यक उपचार भइरहेको छ ।

चार दिनअघि मलेसियाको मिरनतिजिया सडकमा पाँचथरका भीमबहादुर सुहाङलाई सुतिरहेको अवस्थामा भेटिए । ‘बाटोमा सुतिरहेको अवस्था देखेपछि केही नेपालीले त्यत्तिकै छाडेर जान सकेनन् । आफ्नो कोठामा लिएर गए । दुई दिन त जुस खाए । त्यसपछि कराउन थालेपछि उनीहरू आत्तिए,’ त्रिलोचन गौतमले भने, ‘अनेक पहल भएपछि बल्लतल्ल बिरामी लिन एम्बुलेन्स आयो ।’ उनी गैरकानुनी रूपमा मलेसियामा कार्यरत थिए । स्वदेश नफिरेको १५ वर्ष पुग्यो । ‘उपचार नपाएपछि जसले दूतावासमा सम्पर्क गर्न सके, उनीहरूले मात्रै अस्पताल जान पाउने अवस्था देखा परेको छ । नत्र सामान्य क्लिनिकबाटै फिर्ता हुनुपर्ने अवस्था छ,’ गौतमले भने ।

नेपाल र मलेसियाबीच श्रम सम्झौताले मलेसियामा कार्यरत नेपाली कामदार बिरामी भएको अवस्थामा रोजगारदाताबाट उपचारको जिम्मेवारी हुने व्यवस्था छ । ‘साधारणतया कानुनी हैसियतमा रहेका कामदारलाई उपचारका लागि खासै समस्या छैन । गैरकानुनी रूपमा रहेकासँग प्रमाणित कार्ड नहुने भएकाले उपचार सम्भव हुँदैन,’ राजदूत पाण्डेले भने, ‘त्यस्ता कामदार दूतावासको सम्पर्कमा आए भने मात्रै उपचारको बन्दोबस्त हुन्छ ।’

मलेसियामा कार्यरत कामदारहरूका अनुसार कतिपयले आफैं पनि स्वास्थ्यप्रति सजगता राख्दैनन् । ‘रोगले नच्यापेसम्म साधारण क्लिनिकमा जाने गर्छन् । सामान्य खालका औषधि खाएर बस्छन् । तर जब स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर भइसक्छ त्यतिखेर ढिलो भइसकेको हुन्छ,’ गौतमले भने, ‘यहाँको वातावरण खुला छ । गुणस्तरहीन मादक पदार्थ जतासुकै पाइन्छ । धेरै साथीहरू यसको लतमा फसेका छन् ।’

भाषागत समस्याले पनि कामदारहरू उचित स्वास्थ्य उपचारबाट वञ्चित हुनुपरेको छ । ‘भाषाको समस्या छ । अस्पतालमा बिरामीसँगै साथीहरू भित्र जान पाउँदैन । उसले जति बताउन सक्छ । त्यति नै उपचार हुने हो,’ उनले भने, ‘त कतिपय रोजगारदाताले भने कामदारको व्यवहार हेरेर उपचार गर्छ ।’

श्रम काउन्सिलर दीपक ढकालले रोग लुकाउने प्रवृत्ति नै डरलाग्दो भएको बताए । ‘सकेसम्म रोग लुकाउने गरेको देख्छु । गम्भीर प्रकृति भएपछि मात्रै हारगुहार गर्ने अवस्था छ । केही उपाय नभएपछि दूतावासको गेट अगाडि ल्याएर बिरामी फालिदिने गरेको पनि छ,’ उनले भने, ‘त्यसले गर्दा ज्यानै जाने खतरा छ ।’

प्रमुख गन्तव्य मुलुकमध्ये सबैभन्दा बढी नेपाली कामदारको मृत्यु मलेसियामा हुने गरेको छ । पछिल्लो एक दशकमा मात्रै १ हजार ९ सय जनाको मृत्यु भइसकेको छ । तीमध्ये मिर्गौला तथा कलेजोसम्बन्धी रोगका कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या बढी छ । कार्यस्थल र सडकको कारण कामदारको मृत्यु भएको भेटिन्छ । कार्यस्थल र सडक दुर्घटनाबाट मृत्यु हुनेको संख्या भने कम छ ।

प्रकाशित : असार ३०, २०७८ १२:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×