६ लाखले पाएनन् लाइसेन्स- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

६ लाखले पाएनन् लाइसेन्स

नयाँ चालक अनुमतिपत्रका लागि थप ४ लाखको आवेदन, स्मार्ट लाइसेन्स छाप्न विभागसँग कार्ड नै छैन
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — चितवन पटिहानीका इन्द्र महतोले नयाँ चालक अनुमतिपत्र (स्मार्ट लाइसेन्स) का लागि सबै प्रक्रिया पूरा गरे । ट्रायल दिए । लिखित पास गरे तर ६ महिना भइसक्यो, लाइसेन्स हात पार्न सकेका छैनन् । अहिले उनी राजस्व बुझाएको चिट देखाएर मोटरसाइकल कुदाइरहेका छन् । 

‘ट्रायल दिँदा ६ महिनाभित्र स्मार्ट लाइसेन्स आइसक्छ भन्ने जानकारी पाएको थिएँ,’ उनी भन्छन्, ‘बुझ्दा लाइसेन्स आउने टुंगै नभएको थाहा पाएँ ।’ स्वयम्भू हलचोक बस्ने उनी राजस्व तिरेको चिट बोक्दाबोक्दै च्यातिन लागेको सुनाउँछन् । उदयपुरको लिम्चुङबुङ गाउँपालिकाका हिमाल मगरले २०७६ भदौ २३ मा स्मार्ट लाइसेन्सका लागि सबै प्रक्रिया पूरा गरे तर २३ महिनासम्म हात परेको छैन । ट्याक्सी चलाउने हिमालको सुर थियो तर लाइसेन्स छिट्टै आउने छाँट नदेखेपछि उनी वैदेशिक रोजगारीका लागि साउदी उडे । लाइसेन्स पाए नेपाल फर्किएर काम गर्ने उनको रहर अझै उस्तै छ । ‘दाइले लाइसेन्स बन्यो कि बुझिदेऊ भन्दै फोन गर्नुभयो,’ बुधबार यातायात व्यवस्था कार्यालयमा भेटिएका उनका भाइ भरतले भने, ‘अझै कहिले आउँछ भन्ने टुंगो रहेनछ ।’

समस्या हिमाल, इन्द्रको मात्र होइन । उनीजस्तै सबै प्रक्रिया पूरा गर्नेले वर्षौं बित्दासमेत स्मार्ट लाइसेन्स पाउन नकसकेको गुनासो गर्दै आएका छन् । त्यसो त लिखित परीक्षा र ट्रायलसमेत दिएका झन्डै ६ लाख सेवाग्राहीको लाइसेन्स यसैगरी रोकिएको छ । कारण, स्मार्ट लाइसेन्स छाप्न चाहिने कार्ड नै छैन । यो संख्या नयाँ लाइसेन्सका लागि लिखित, ट्रायल दिएका र नवीकरणका लागि राजस्व बुझाइसकेका सेवाग्राहीहरूको हो । यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक नमराज घिमिरे कार्ड नभएकाले लाइसेन्स छपाइ कम हुँदै आएको र गत माघ अन्तिमदेखि पूरै रोकिएको बताउँछन् ।

भारतको मद्रास सेक्युरिटी प्रिन्ट (एमएसपी) ले सफ्टवेयर र कार्ड प्रिन्टको ठेक्का लिएको छ । यो पुरानै ठेक्का हो तर कार्ड सप्लाइको ठेक्का भने फ्रेन्च कम्पनी सेल्पले लिएको छ । विभागका अनुसार कार्ड सप्लाइको ठेक्का सेल्पले १४ करोड ८६ लाख रुपैयाँमा पाएको हो । ‘हामीले कार्ड पर्सनलाइजेसन (प्रिन्टिङ सफ्टवेयरसँग नयाँ आउने कार्डहरूलाई चिन्ने बनाउने) को सफ्टवेयर अपडेट गर्ने काम सकेका छौं, त्यसको परीक्षण गर्न ५ सयवटा कार्ड सेल्प कम्पनीसँग मागेका पनि छौं,’ उनले भने, ‘परीक्षण सफल भएपछि कार्ड डेलिभरी गर्न अर्डर दिन्छौं ।’ अर्डर पाएको तीन महिनाभित्र सम्झौताअनुसार सेल्प कम्पनीले कार्ड डेलिभर गर्नुपर्नेछ । ‘ऊ डेलिभर गर्न तयार छ, परीक्षणका लागि कार्ड मागेका छौं,’ उनले भने, ‘कार्ड विदेशबाट आउनुपर्छ तर अहिले सिपिङ बन्द छ ।’

पहिला मेसिन, कार्ड सप्लाइ र सफ्टवेयरको काम मद्रास एक्लैले गरेको थियो । ‘तर यसपटक कार्ड सप्लाइको ठेक्का मद्रासलाई परेन, सेल्पलाई पर्‍यो,’ विभाग स्रोतले भन्यो, ‘प्रतिस्पर्धा सेल्प र मद्रासबीच भएको थियो ।’ आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ मा यसको ठेक्का भएन, २०७७/०७८ मा आएर ठेक्का भएको हो । ‘सेल्पले कार्ड उपलब्ध गराएपछि ठीक छ/छैन मद्रासले कन्फर्मेसन दिनुपर्छ,’ विभाग स्रोतले भन्यो, ‘तर मद्रासले आलटाल गरिरहेको छ, अहिलेसम्म मेसिनले कार्ड छाप्छ, कार्ड ल्याउनु भनेर कन्फर्मेसन नदिएकाले ढिलाइ भइरहेको छ ।’

कन्फर्मेसन दिन नसकेर सेल्पले कार्ड नल्याएको विभाग स्रोतको भनाइ छ । काम नै नभएकाले ठेक्काको भुक्तानी भने नदिइएको विभागले जनायो । अहिलेसम्म २० लाख स्मार्ट लाइसेन्स वितरण भइसकेको छ । साउनभित्र कार्ड आउनेबारे टुंगो नलागे भदौमा विकल्प खोजेर भए पनि ६ लाख कार्ड प्रिन्ट गरी वितरण गर्ने महानिर्देशक घिमिरेको दाबी छ ।

विभागका अनुसार कुनै–कुनै पुराना कार्ड प्रिन्टमा प्राविधिक समस्या आएकाले रोकिएका छन् । जसले गर्दा पुराना केही लाइसेन्स सेवाग्राहीले नपाएको हुन सक्ने जनाइएको छ । त्यस्तै प्रदेश मातहत रहेका यातायात कार्यालयबारे थाहा नभएकाले लाइसेन्सबारे बुझ्न प्रायः सेवाग्राही विभाग आउने गरेका छन् । ‘कतिको लाइसेन्स सम्बन्धित कार्यालयमा गइसकेको हुन्छ,’ महानिर्देशक घिमिरेले भने, ‘विभाग आउँदा पनि सम्बन्धित कार्यालय जान भन्ने गरेका छौं ।’ नयाँ लाइसेन्सका लागि ४ लाखले आवेदन दिएका छन् । कोभिड संक्रमण बढेसँगै गरिएको निषेधाज्ञाका कारण त्यसको ट्रायल र लिखित परीक्षा कहिले हुने हो, टुंगो छैन ।

अब ट्रायलमा कोही फेल नहुने

यसअघि ट्रायलमा पास र फेल गर्ने मात्र सिस्टम थियो । पाँच तह हुन्थे । सबै तहमा पास हुनुपर्थ्यो । ‘अब अहिले पास–फेललाई हामीले अंकमा परिवर्तन गरेका हौं,’ घिमिरेले भने, ‘ट्रायलमा आठपल्ट घुमाउनुपर्‍यो भने केही गल्ती नगरी घुमाए उसले २० नम्बर पाउँछ ।’ यो गाडीको हकमा मात्र हो । मोटरसाइकलको हकमा भने परीक्षार्थीले १० नम्बर पाउने उनले जानकारी दिए ।

पहिला घेरामा एकपटक छोएपछि फेल हुने अवस्था थियो । अहिले एकपटक घेरा छोए गाडीमा १० र मोटरसाइकलमा ५ नम्बर काटिन्छ तर फेल भएको मानिन्न । ‘अगाडि जान पाइन्छ, दुईपटक छोए २० नम्बर काटिन्छ तर ट्रायल परीक्षामा ऊ पूरै फेल हुँदैन,’ घिमिरेले भने, ‘३० नम्बर काटिए मात्र ऊ फेल हुन्छ ।’ केहीमा भने अनिवार्य पास हुनुपर्ने व्यवस्था छ । ट्राफिक लाइट हेर्ने र उकालो चढाउने सीपमा भने पास हुनैपर्ने उनले जानकारी दिए ।

अब नयाँ खुल्ने लाइसेन्सका लागि यो नियम लागू हुने उनको भनाइ छ । अहिले लिखित पास भएर ट्रायलको पर्खाइमा रहेकालाई भने पुरानै नियम लागू हुनेछ । लिखित नै बाँकी रहेकालाई मात्र यो नियम लागू हुनेछ । ‘यसका लागि हामीले तयार पारेको छुट्टै प्रश्न बैंक छ, त्यसलाई कार्यालयको वेबसाइटमा राखेका छौं, यसका लागि प्रश्नोत्तर छुट्याइएको छ,’ उनले भने, ‘गाडी र मोटरसाइकलका लागि ५/५ सयवटा प्रश्न छुट्याइएको छ । त्यसैबाट मात्र प्रश्न सोध्छौं ।’

लिखितमा ८० नम्बर ल्याउनुपर्छ । ‘तर यो नम्बरमा हामीले रिभ्यु गर्न खोज्दै छौं,’ घिमिरेले भने । साधारण लेखपढ गरेका व्यक्तिले पनि लाइसेन्सको परीक्षा दिन पाउने भएकाले ८० नम्बर ल्याउन कठिन हुन्छ भन्ने सुझाव आएको उनले बताए । अहिले नयाँ लाइसेन्सका लागि आवेदन बन्द गरिएको छ । यसअघि आवेदन दिएकालाई एक साताको समय दिएर परीक्षा हुने जानकारी गराइने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : श्रावण १, २०७८ ०७:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मनपरी भाडा असुल्दै उपत्यकाका सार्वजनिक सवारी

यात्रु ठग्ने २१ जना समातिए
सवारीले स्वास्थ्य मापदण्ड पालना नगरेको गुनासो
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — बूढानीलकण्ठ नगरपालिका–८ स्थित भंगालकी मञ्जु तामाङ बुधबार बिहान संयुक्त यातायात चढेर चाबहिल पुगिन् । त्यसबापत भाडा १५ रुपैयाँ बुझाइन् । दिउँसो फेरि चाबहिलबाट सोही रुटमा चल्ने संयुक्त यातायात चढेर घर फर्किइन् । बिहानझैं १५ रुपैयाँ बुझाउन लाग्दा सहचालकले २० रुपैयाँ भाडा मागे । १५ रुपैयाँले मानेनन् ।

एकै ठाउँको भाडा बिहान एउटा र दिउँसो अर्को लिने भन्दै उनले सहचालकसँग प्रतिवाद गरिन् । तर सहचालकले तेल (पेट्रोलियम पदार्थ) को मूल्य बढेको भन्दै आफूले भनेकै भाडा दिनुपर्ने अडान लिइरहे । अन्ततः उनले २० रुपैयाँ नै भाडा तिरिन् । सहचालकले गाडीमा चाबहिलबाट चढेका अन्य १५ जनाभन्दा बढी यात्रुसँग त्यति नै भाडा असुलेको तामाङले बताइन् ।

‘मनपरी भाडा असुल्नेलाई कसैले कारबाही गर्दैन, जसलाई जति मन लाग्यो, त्यति भाडा असुल्दा भएकै छ,’ तामाङले भनिन्, ‘अघिपछि १५ रुपैयाँ नै भाडा तिरेर चाबहिल पुग्ने गरेकी थिएँ, निषेधाज्ञापछि सबै गाडी चल्न दिएसँगै मनपरी भाडा असुल्न थालिएको हो ।’

यो समस्या मञ्जुको मात्र होइन । अहिले उत्यकाका प्रायः रुटमा चल्ने सार्वजनिक सवारीले यात्रुसँग यसैगरी मनपरी भाडा असुलिरहेका छन् । असार २१ बाट जोरबिजोर प्रणाली हटाएर सबै सवारी सञ्चालन

खुला गरिएको छ । सार्वजनिक सवारी सञ्चालनमा आएसँगै तेलको मूल्य बढेको भन्दै यातायात व्यवसायीले आफूखुसी भाडा लिने गरेका हुन् ।

महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखामा पनि केही दिनयता यातायात व्यवसायीले बढी भाडा लिने गरेका गुनासा आउने गरेका छन् । बुधबार मात्र यात्रुसँग बढी भाडा लिने १० जनालाई नयाँ बसपार्क र कलंकीबाट पक्राउ गरिएको छ । ‘अहिले बढी भाडा लिएको भन्दै यात्रुका गुनासा आउने क्रम बढेको छ,’ महाशाखाका प्रवक्ता एसपी सञ्जीव शर्माले भने, ‘सादा पोसाकमा ट्राफिक प्रहरी परिचालन गरेर पनि यात्रु ठग्ने गिरोहलाई नियन्त्रणमा लिने क्रम जारी छ ।’ बिहीबार चार र शुक्रबार सात जनालार्ई पक्राउ गरिएको उनले बताए ।

लामो दूरीका सवारी सञ्चालनमा नआए पनि अहिले उपत्यका भित्रिने र बाहिरिने निजी तथा भाडाका गाडीले यात्रुसँग दोब्बर भाडा असुलिरहेका छन् । तर यस विषयमा सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण हुन नसकेको यात्रुहरूको गुनासो छ ।

एम्बुलेन्स चालकले समेत बार्गेनिङ गरी मनपरी रकम लिँदै यात्रु बोक्ने गरेको गुनासो पनि बढेको छ । उपत्यकाका भित्री रुटमा चल्ने सवारीसाधनले सिट क्षमताभन्दा बढी यात्रु कोचेर बोक्ने गरेका गुनासा पनि उत्तिकै आएका छन् । स्वास्थ्य मापदण्डअनुसार गाडीमा सेनिटाइजर अनिवार्य राख्न भनिए पनि कमै सवारीले मात्र नियम मान्ने गरेको बताइएको छ ।

यता नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका महासचिव सरोज सिटौलाले भने सवारी चालकलाई तोकिएभन्दा बढी भाडा नउठाउन आग्रह गरिएको दाबी गरे । ‘यातायातको क्षेत्रमा चरम अन्याय भएको छ, यसमा दुईमत नै छैन,’ उनले भने, ‘निषेधाज्ञाको समयमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि गरेको गर्‍यै गरियो, यस्तो अवस्थामा गाडी चलाउन सक्ने अवस्था छैन ।’ भाडा समायोजनका विषय पटक–पटक उठाउँदा पनि अझै कार्यान्वयनमा आउन नसकेको उनको भनाइ छ ।

कार्यालय समयमा यात्रुको चाप अघिपछिभन्दा केही बढी हुने गरेको छ । ‘कुनै पनि गाडीमा भीड छ भने यात्रु त्यो गाडीमा नचढिदिनुस्,’ सिटौलाले भने, ‘यस्ता कुरामा यात्रु आफैं पनि सचेत हुनुपर्छ ।’ उनका अनुसार अहिले ५० प्रतिशत मात्र सार्वजनिक सवारी सञ्चालनमा छन् । निषेधाज्ञामा घर गएका चालक आउने क्रम सुरु भएको र विस्तारै सवारीको संख्या बढ्दै जाने उनको भनाइ छ ।

भाडा समायोजनको निर्णय नभएकाले मनपरी भाडा कसैले पनि लिन नपाउने यातायात व्यवस्था विभागका महानिर्देशक नमराज घिमिरे बताउँछन् । ‘अहिले तोकिएभन्दा बढी भाडा उठाउन पाइन्न,’ उनले भने, ‘अनुगमन गर्दा मनपरी भाडा लिएको पाइए कारबाही गर्छौं ।’ विभागले अनुगमन गरिरहेको उनको दाबी छ ।

प्रकाशित : असार २६, २०७८ ०७:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×