दृष्टिविहीनलाई एटीएम न मोबाइल बैंकिङ- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

दृष्टिविहीनलाई एटीएम न मोबाइल बैंकिङ

दृष्टिविहीन भएकै कारण बैंकको आधारभूत सुविधा पाउन पनि गाह्रो
सीमा तामाङ

काठमाडौँ — लुभुकी खुसी आले मगर एक साताअघि नजिकैको एनआईसी एसिया बैंकको शाखामा गइन् । करिब ४ वर्षअघि औंठाछाप लगाएर खाता खोलेकी खुसीले आफ्नो खाताको जानकारी र मोबाइल बैंकिङ सुविधा लिन बैंकका कर्मचारीसँग प्रक्रियाबारे बुझिन् ।

बैंकका कर्मचारीले दृष्टिविहीनलाई मोबाइल बैंकिङको सुविधा दिने नियम नभएको बताए । ‘हस्ताक्षर गर्दा अरूले नक्कल गर्छ, सधैं एउटै प्रकारको हुँदैन भनेर औंठाछाप लगाएर बैंकमा खाता खोलें,’ खुसीले भनिन्, ‘औंठाछाप लगाएर खाता खोल्ने व्यक्तिलाई एटीएम, मोबाइल बैंकिङलगायत हरेक सुविधामा प्रतिबन्ध लगाइएको रहेछ ।’

मोबाइल बैंकिङ सुविधा नदिएर आफ्नो खातामा के–कति पैसा छ भनेर जान्न पाउने अधिकारमा पनि रोक लगाइएको उनको दाबी छ । खाताबारे जानकारी लिन पनि बैंकमा जानुपर्ने अवस्था रहेको र बैंकका कर्मचारीले पनि अन्य व्यक्तिसरह व्यवहार नगर्ने उनले गुनासो गरिन् । खुसीकै श्रीमान् मोहन विश्वकर्माले भने राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक हुम्ला, सिमकोट शाखाबाट खातासँगै मोबाइल बैंकिङ सुविधा लिएका छन् । कामको सिलसिलामा हुम्ला पुगेका मोहनले सोर्सफोर्समा ती सुविधा लिएको बताए ।

हस्ताक्षर गर्ने हुँदा दृष्टिविहीन सागर लामाले भने एटीएम र मोबाइल बैंकिङ दुवै सुविधा लिएका छन् । ग्लोबल आईएमई, एनआईसी एसिया र एनएमबी बैंकबाट उनले झन्डै एक वर्षअघि मोबाइल बैंकिङ सुविधा लिएका हुन् । अन्य बैंकले मोबाइल सुविधा दिए पनि नेपाल एसबीआई बैंकले भने सुरक्षाका कारण दिन मिल्दैन भनेको उनले गुनासो गरे । ‘हस्ताक्षर गर्ने हुँदा मैले सहजै मोबाइल बैंकिङ सुविधा र एटीएम कार्ड पनि लिएँ,’ उनले भने, ‘मोबाइल बैंकिङ स्क्रिन रिडर सफ्टवेयरबाट चलाउँछौं । तर एटीएम कार्ड प्रयोग गर्न साथी नै चाहिन्छ ।’ हालसम्म कुनै पनि एटीएममा स्क्रिन रिडर प्रोग्राम सुविधा नरहेको उनले जानकारी दिए । मोबाइल बैंकिङ दिने/नदिने बैंकका शाखा र त्यहाँ काम गर्ने कर्मचारीमा भर पर्ने उनको बुझाइ छ । ‘केही कर्मचारीमा दृष्टिविहीनले चलाउन सक्दैनन् भन्ने बुझाइ हुन्छ भने कुनै कर्मचारीलाई कुन सफ्टवेयरको प्रयोग गरेर चलाउँछन् भन्ने ज्ञान हुन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसलै कर्मचारीमा पनि भर पर्छ ।’ दृष्टिविहीनले एटीएम प्रयोग गर्न नसक्ने हुँदा प्रायः बैंकले नदिने उनले बताए ।

झापाकी सुजाता लिम्बूलाई ग्लोबल आईएमई बैंकको सुन्धारा शाखामा खाता खोल्न डिसेबल कार्ड र आफन्त ल्याउनुपर्छ भन्दै फर्काए । त्यसपछि उनले कर्मचारीले भनेजस्तै आफन्त र डिसएबल कार्ड लिएर गएपछि उनको खाता खोलिदिए । उनले खाता खोलेपछि मोबाइल बैंकिङ सुविधा पनि लिए । तर एटीएम कार्डका लागि भने सिस्टम बनेको छैन भन्दै दिएनन् । ‘बैंकका कर्मचारीले तपाईंहरूले प्रयोग गर्न सक्ने सिस्टम बनेको छैन, सिस्टम बनाइसकेपछि बोलाउँछौं,’ उनले भने । झापा शनिश्चरेबाट एनआईसी एसियामा खाता खोलेकी लिम्बूलाई मोबाइल बैंकिङ सुविधा दिइएको छैन । काठमाडौं आएर मुख्य कार्यालयमा जाँदा पनि यो विषयमा कुरा गर्छौं, अहिले दिन मिल्दैन भनेर फर्काइएको उनले बताइन् । नेपाल राष्ट्र बैंकका बैंक तथा वित्तीय विभाग प्रमुख केदार न्यौपानेले भने राजधानीमा आयोजित एक कार्यक्रममा औंठाछाप लगाएर खाता खोल्ने ग्राहकलाई एटीएम तथा मोबाइल बैंकिङ नदिनू भन्ने निर्देशन नदिइएको प्रस्ट्याए । ‘अपांगता भएका व्यक्तिलाई यो सुविधा दिने, यो नदिने भन्ने राष्ट्र बैंकको नीतिमा छैन,’ उनले भने, ‘यस्ता सुविधा पाउनुभएको छैन भने बैंकको गुनासो तथा व्यवस्थापन इकाईमा गुनासो गर्न सक्नुहुनेछ, तपाईंहरूका गुनासोको सुनुवाइ हुनेमा विश्वस्त हुनुस् ।’

२०६८ सालको जनगणनाअनुसार नेपालमा ९४ हजार दृष्टिविहीन छन् । सरकारले दिएको सेवासुविधा लिने २५ हजारभन्दा बढीको बैंक खाता छ । औंठाछाप लगाउने व्यक्तिले पनि हस्ताक्षर गरेर एटीएम र मोबाइल बैंकिङ सुविधा लिएका छन् । औंठाछाप लगाएर पनि आफूले पाउने सेवासुविधा लिने एक सय जनाभन्दा कम रहेको ललितपुर नेत्रहीन संघ तथा समृद्ध नेपाल लगानी समूहका अध्यक्ष पर्वतराज विष्टले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७८ ०७:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विद्यालय बन्द गराउँदै स्थानीय तह

सीमा तामाङ

काठमाडौँ — शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले शुक्रबार जारी गरेको विज्ञप्तिपछि स्थानीय तहले विद्यालय बन्दबारे निर्णय गर्न थालेका छन् ।

मन्त्रालयले कोभिड–१९ संक्रमण फैलिए विद्यालय बन्द वा खुला राख्ने निर्णय सम्बन्धित स्थानीय तहले जिल्ला कोभिड संकट व्यवस्थापन केन्द्र (डीसीसीएमसी) को समन्वयमा गर्न सक्ने जनाएको थियो । सोही निर्णयअनुरूप काठमाडौं जिल्लाका विभिन्न नगरपालिकाले विद्यालय बन्दको निर्णय गर्न थालेका छन् ।

काठमाडौं महानगरपालिकाले वैशाख ३ गते शिक्षक/विद्यार्थीमा संक्रमण देखिए कम्तीमा एक साता विद्यालय बन्द गर्न निर्देशन दिइसकेको छ । संक्रमण देखिएका विद्यालयमा वैकल्पिक माध्यममार्फत कक्षा सञ्‍चालन गर्न पनि निर्देशन दिइसकेको महानगरपालिकाका शिक्षा अधिकारी रामप्रसाद सुवेदीले बताए । ‘विद्यार्थी/शिक्षकमा संक्रमण देखिएको अवस्थामा तत्काल विद्यालय बन्द गर्ने र महानगरलाई जानकारी गराउनुपर्नेछ,’ उनले भने, ‘विद्यालयमा संक्रमण देखिएको खण्डमा संक्रमितको स्वाब संकलन गर्नसमेत महानगरले भ्यान पठाउनेछ ।’

टोखा नगरपालिकाले यही वैशाख ९ गतेदेखि एक साता विद्यालय बन्द गर्ने जनाएको छ । नगरपालिकाले दोस्रो चरणको कोरोना संक्रमणलाई मध्यनजर गर्दै सबै विद्यालय बन्द गर्न लागेको हो । नगरपालिकाका शिक्षा शाखा प्रमुख बाबुराम गौतमले आइतबारदेखि ४ दिन परीक्षाका लागि तयारी, वैकल्पिक विधिको कक्षा तथा परीक्षाका लागि तयार गर्न विद्यालय खोलिने जानकारी दिए । ‘आजदेखि ४ दिनसम्म हरेक विद्यालयले बाँकी अवधिको कार्ययोजना तयार गर्नेछन्,’ उनले भने, ‘१६ गतेदेखि मात्र भौतिक उपस्थितिमा स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गरेर वार्षिक परीक्षा सञ्चालन गर्ने निर्णय भएको छ ।’ सरकारले विद्यालयको हकमा स्थानीय तह आफैंले निर्णय गर्ने अधिकार दिएकोले टोखामा आपत्कालीन अवस्था सिर्जना नभएको खण्डमा १६ गतेदेखि वार्षिक परीक्षा सञ्चालन गरिने उनले बताए ।

शंखरापुर नगरपालिकाले हालसम्म कुनै निर्णय नगरेको जनाएको छ । नगरपालिकाको शिक्षा युवा तथा खेलकुद शाखाका प्रमुख बौधराज निरौलाले कुनै समस्या नदेखिएकाले निर्णय गरिनसकेको बताए । ‘आपत्कालीन अवस्था सिर्जना भएमा विद्यालय बन्द गरेर अनलाइन कक्षा सञ्चालन गर्ने योजना छ,’ उनले भने । सोमबार बैठक बस्ने भएकाले हालसम्म कुनै निर्णय नलिएको नगरपालिकाका शिक्षा शाखा प्रमुख जगन्नाथ उपाध्यायले बताए । ‘महानगरसँग जोडिएको हुनाले महानगरले जे निर्णय गर्छ, हामीले पनि त्यही गर्नुपर्ने हुन्छ,’ उनले भने । उपाध्यायले वार्षिक परीक्षा अगाडि सारेर यो शैक्षिक सत्र अन्त्य गर्ने सोचाइमा रहेको जनाए । नगरपालिकामा सामुदायिक विद्यालय १९ र संस्थागत विद्यालय १ सय १५ वटा छन् ।

तारकेश्वर नगरपालिकाले उच्च सतर्कताका साथ विद्यालय सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ । कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाले पूर्वप्राथमिक तह (मन्टेश्वरी/ईसीडी कक्षा) ७ गतेदेखि १५ सम्म बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ । आधारभूत तथा माध्यमिक तहका विद्यालय भने अभिभावकको सहमतिअनुसार विद्यार्थी संख्याका आधारमा सिफ्टमा सञ्चालन गराउने नगरपालिकाका शिक्षा शाखाका प्रमुख गोविन्द शर्माले बताए । ‘विद्यालय सञ्चालन गर्दा स्वास्थ्य मापदण्ड अनिवार्य पालन गर्नुपर्नेछ,’ उनले भने, ‘सिफ्टमा कक्षा सञ्चालन गर्दा पनि ४ घण्टाभन्दा बढी पाइने छैन ।’

प्रकाशित : वैशाख ६, २०७८ ०८:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×