दसैंमा लुम्बिनीमा बिक्री हुन्छन् ६० हजार खसीबोका- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

दसैंमा लुम्बिनीमा बिक्री हुन्छन् ६० हजार खसीबोका

अमृता अनमोल, रूपा गहतराज

बुटवल/नेपालगन्ज — रूपन्देहीको सैनामैना नगरपालिका–११ वनभुसडीकी राधिका भुसालले यसपालि दसैंमा २० वटा खसीबोका बेचिन् । अझै १५ वटा खसी बेच्न तयार भएका छन् । खसीबोका बेच्न उनी कतै धाउनु पर्दैन ।

उनी आबद्ध मुहान महिला सहकारी संस्थाले तयार भएका सबै खसीबोका बेचिदिन्छ । चुलोचौकोमा सीमित राधिकाले सात वर्षयता बाख्रा पाल्न थालेकी हुन् । अहिले उनीकहाँ दुई सय बाख्रा छन् ।

‘सहकारीबाटै ऋण लिएर बाख्रापालन थालेकी थिएँ,’ उनले भनिन्, ‘सहकारीकै सहयोगमा बर्सेनि बाख्राको संख्या बढाउँदै गएकी छु । सैनामैना–१० सालझन्डीकी विमला सोमरेले दसैंमा १६ वटा खसीबोका बेचिन् । सबै खसीबोका सहकारीले नै बेचिदिएको उनले बताइन् । १६ वटा माउबाख्रा पालेकी उनका १० वटा अरू पाठापाठी पनि छन् ।

सैनामैनामा महिला आबद्ध उपहार र मुहान सहकारी संस्थाले बाख्रापालन र बिक्रीवितरण गर्छन् । दसैंका लागि दुई हजार खसीबोका बिक्री गर्दै छन् । यसबाट २ करोड रुपैयाँ बराबरको आम्दानी गर्ने लक्ष्य रहेको मुहान सहकारीकी सचिव लक्ष्मी रेग्मीको भनाइ छ । लुम्बिनी प्रदेशमा महिलाद्वारा सञ्चालित ८७ सहकारी संस्थाले व्यावसायिक बाख्रापालन गरेका छन् । यसअन्तर्गत करिब ४३ हजार महिला बाख्रापालनमा संलग्न छन् । आफ्ना सदस्यले पालेका बाख्राका खसीबोकासमेत सहकारीले नै बेचबिखन गरिदिने गरेका छन् । यसपालि दसैंमा मात्रै उनीहरूले ६० हजार खसीबोका बेच्दै छन् । जसमा ४० हजार जिल्लाबाहिर र २० हजार जिल्लाभित्रै बिक्री गर्ने लक्ष्य छ । यसबाट ६० करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार गर्ने लक्ष्य छ । त्यसमध्ये मंगलबारसम्म ६० प्रतिशत खसीबोका बिक्री भएको महिला सहकारी सञ्जालको तथ्यांक छ । सञ्जालका अनुसार दसैंमा बाँके र बर्दियाबाट ९/९ हजार, दाङ र पाल्पाबाट ५/५ हजार खसीबोका बिक्री गरिँदै छ । अर्घाखाँचीबाट ४ हजार, प्यूठानबाट ३ हजार, गुल्मीबाट २ हजार ५ सय, रूपन्देहीबाट २ हजार र कपिलवस्तुबाट १ हजार गरी ४० हजार ५ सय खसीबोका जिल्लाबाहिर बिक्री हुँदै छन् । पाल्पा र बाँकेमा १५/१५ महिला सहकारीले बाख्रापालन गरेका छन् । बर्दिया र अर्घाखाँचीमा ९/९ वटा, दाङमा ८, प्यूठान र पाल्पा ५/५, रूपन्देहीमा ३ र कपिलवस्तुमा एक महिला सहकारीले बाख्रापालन गरेका छन् । ती सहकारी आफैंले खसीबोकासमेत बेच्ने गरेका छन् ।

यस वर्ष यी सहकारीको १ अर्ब १० करोडको कारोबार गर्ने लक्ष्य छ । गत वर्ष यी सहकारीले ७० हजार खसीबोका बिक्री गरेका थिए । त्यसबाट ७० करोडको कारोबार भएको थियो । महिला सहकारीले उत्पादन गरेका बाख्राको बजार प्रवर्द्धनमा हेफर इन्टरनेसनल नेपालले सघाएको छ । संस्थाका प्रदेश संयोजक अनन्त सिलवालले महिलालाई उपहारका रूपमा बाख्रा दिएर १९ वर्षदेखि संस्थाले बाख्रापालनमा लाग्न प्रेरित गरेको बताए । अहिले प्रदेश सरकार र स्थानीय तहले समेत बाख्रापालनमा सघाएका छन् । गुल्मीका ५, बाँकेका २ र पाल्पाको तानसेन नगरपालिकाले अनुदानका रूपमा बाख्रा दिएर महिला सहकारीलाई बाख्रापालनमा लगाएका छन् । बाख्रापालनमा लागेका महिलाका लागि अनुदान र बजार प्रवर्द्धनका कार्यक्रम ल्याएको भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारीमन्त्री आरती पौडेलले बताइन् ।

खस्कियो बजार

बाँकेका महिला किसानले गत वर्ष दसैंमा पाँच हजार खसीबोका संकलन गरेर काठमाडौंदेखि अन्य सहरसम्म लगेर बेचे । तर कोरोना महामारीका कारण यस वर्ष दुई हजार खसीबोका पनि बेच्न हम्मेहम्मे भएको उनीहरूले बताए । लागत मूल्य पनि नपाएपछि महिला किसान अहिले निराश छन् । यहाँका महिलाले उत्पादन गरेका खसीबोका स्थानीय महिला उद्यमी सहकारीले खरिद गरेर सहकारी जिल्ला संघमार्फत काठमाडौंलगायतका सहरमा पठाउने गरेका हुन् । यहाँका खसीबोका काठमाडौंको कलंकीस्थित खसी बजारसम्म पुग्छन् ।

दसैं र तिहारलाई लक्ष्य गरी अहिले विभिन्न सहकारीमा आबद्ध महिलाले थोरै भए पनि खसीबोका बजारमा पठाउन लागेको सामाजिक उद्यमी जिल्ला सहकारी संघका अध्यक्ष एमीकुमारी बोहराले बताइन् । उद्यमी महिलाले स्थापना गरेको सहकारीमा आबद्ध १५ वटा सहकारीका १२ हजार सदस्य महिलाले उत्पादन गरेका २ हजार ५ सय खसीबोका काठमाडौं पठाउन लागिएको उनले जानकारी दिइन् । ‘असोजभित्र ७ सय ५० वटा खसीबोका काठमाडौं पठाएका छौं,’ उनले भनिन्, ‘अष्टमीसम्म थप १ हजार ५ सय खसीबोका काठमाडौं पठाउने सोच छ ।’ किसानलाई मर्का नपर्ने गरी जिउँदो खसी प्रतिकिलो ५ सय १५ देखि ५ सय ३५ रुपैयाँका दरले खरिद गर्दै आएको उनले सुनाइन् ।

गत वर्षको दसैंमा काठमाडौंमा १ हजार ७ सय खसीबोका पठाएका उनीहरूले खसीको शारीरिक बनोट हेरेर मूल्य निर्धारण गर्ने गरेका छन् । उनीहरूले बाँकेको खजुरा र बैजनाथ, राप्तीसोनारी गाउँपालिकाको बैजापुर, कुसुम, बिनौना, कचनापुर, ढकेरी, शमशेरगन्ज, रनियापुर खजुरा र एफगाउँको सहकारीबाट खसीबोका संकलन गरेका हुन् । जसमा राप्तीसोनारीका ९ वटै वडाबाट खसीबोका संकलन गर्ने गरिएको परिवर्तन सामाजिक उद्यमी महिला सहकारीकी अध्यक्ष सुनिता खाँडले बताइन् । उनको सहकारीले २ सय ५० वटा खसीबोका संकलन गरेको छ । खसीबोकाको भाउ बढ्न नसकेपछि समयमा टार्गेट पूरा हुन नसकेको संघका व्यवसाय प्रबन्धक नवीन साहूको भनाइ छ ।

नेपाल खाद्य संस्थानले यस वर्ष किसानबाट खसीबोका नकिन्ने भएपछि किसान थप सकसमा परेका हुन् । गत वर्ष पनि खसीबोका नकिनेको संस्थानले यस वर्ष केन्द्रबाट स्वीकृति नपाएपछि किसानका खसीबोका खरिद नगर्ने निर्णय गरेको खाद्य संस्थान नेपालगन्जका प्रमुख निर्मल थापाले बताए । ‘काठमाडौं लैजान दाङबाटै सजिलो हुने भएकाले तीन वर्षदेखि बाँकेबाट खसीबोका संकलन गरेका छैनौं,’ उनले भने, ‘लागत मूल्यअनुसार दाङबाट ढुवानी सस्तो पर्ने भएकाले उतैबाट खरिद गरेका हौं ।’

प्रकाशित : कार्तिक ७, २०७७ ०७:१०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चाडपर्वले बढायो अटो बजारको कारोबार

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडाैं — कोभिड–१९ संक्रमण बढ्न थालेसँगै गरिएको लकडाउनका कारण अटो बजार लामो समय ठप्पप्रायः बन्यो । संक्रमण चुलिए पनि यति बेला लकडाउन सकिएको छ । चाडबाड नजिकिएका छन् । बजार खुलेको छ । यही कारणले अटो बजारमा पनि चहलपहल सुरु भएको छ । चारपांग्रे र दुईपांग्रे सवारीमा विभिन्न कम्पनीबीच छुट दिन प्रतिस्पर्धा छ ।

चाडपर्वलाई लक्ष्य गरी विभिन्न कम्पनीले छुट अफरदेखि नयाँनयाँ योजना ल्याएका छन् । दसैं आएकाले कम्पनीहरूका सोरुम सजिसजाउ छन् । लकडाउनले थलिएको अटो बजार बिस्तारै तंग्रिने तखरखरमा छ । तर गत वर्षजस्तो रौनक भने यो पटक छैन । विक्रेता कम्पनीहरू अफरसहित बजार तताउन सक्रिय छन् । लकडाउन खुलेपछि पहिलाको तुलनामा व्यापारमा केही सुधार देखिएको नाडा अटोमोबाइल्स एसोसिएसन अफ नेपाल (नाडा) का अध्यक्ष कृष्ण दुलालले जानकारी दिए ।

‘अहिले दसैं लागेको छ, यो बेला बजार राम्रो हुनैपर्ने हो,’ उनले भने, ‘तर विगतका वर्षको तुलनामा व्यापार धेरै कम छ ।’ दसैं लागेकाले अटो बजारमा केही सुधार देखिएको छ । दसैंको मुखमा नाडा अटो हुन्थ्यो । वर्ष दिनभर हुने कारोबारमध्ये ४० प्रतिशत त्यही बेला हुन्थ्यो । यो पटक कोभिड–१९ ले गर्दा अटो शो हुन सकेन । ‘कोभिड–१९ का कारण पहिलाको जस्तो व्यापार होला भन्ने त छैन,’ उनले भने, ‘चहलपहल बढेर व्यापार भएको देखिए पनि प्रतिशत र परिणामका आधारमा हेर्दा ५० प्रतिशतभन्दा कम नै छ ।’

लामो समय व्यवसाय ठप्प बन्यो । लकडाउन खुल्नासाथ मौज्दात रहेका सामान सकिए । लकडाउनले गर्दा व्यवसायीले अर्डर गरेअनुसारका सामान ल्याउन सकेनन् । मौज्दात सकिँदा व्यवसायीलाई समस्या भयो । अहिले धमाधम अर्डरअनुसारका सामान ल्याउन थालिएको छ । त्यस्तै विद्युतीय सवारीमा बढाइएको भन्सार शुल्क घटाइएपछि ती सवारी पनि ल्याउन थालिएको अध्यक्ष दुलालले बताए । ‘सबै कुरा सुचारु भइरहे व्यवसाय टिक्छ,’ उनले भने, ‘अहिलेसम्मको अवस्था सकारात्मक नै छ ।’ तर बैंकले डाउनपेमेन्ट घटाए व्यवसाय टिकाउन सहज हुने उनको भनाइ छ । डाउनपेमेन्ट ५० प्रतिशत बनाइएको छ । जसले गर्दा अटोबजार प्रभावित बन्दै आएको छ । यसको ठूलो असर चारपांग्रे सवारीमा परेको छ ।

‘अघिल्लो आर्थिक वर्षको पनि चैतदेखि असारसम्म खत्तम नै भयो,’ उनले भने, ‘त्यसैले यो वर्ष समग्रमा ५० प्रतिशत मात्र सवारी आयात भएको छ ।’ अब लकडाउन र निषेधाज्ञा नभए बिस्तारै अटो बजार तंग्रिने उनको भनाइ छ । कोभिड–१९ ले थिलथिलो बनेको बजार बिस्तारै तंगि्रँदै गएको नाडाका सचिव अनुपकुमार बराल बताउँछन् । ‘दसैं आयो, चहलपहल बढ्दै छ,’ उनले भने, ‘तर गत वर्षमा जस्तो अहिले बिक्री छैन ।’ कोभिड–१९ ले अर्थतन्त्र ध्वस्त बनायो । आम्दानीको स्रोत बलियो भएकाहरूमा चारपांग्रे सवारी किन्ने र बुक गराउन प्रतिस्पर्धा छ । जसमा व्यापार व्यवसाय गर्ने बढी छन् । ‘सबैभन्दा राम्रो बजार मोटरसाइकलको छ । यसको बिक्री र माग धेरै छ,’ उनले भने, ‘कात्तिक लागेपछि भने चारपांग्रेको बजार पनि सुधार भएको छ ।’ नयाँ अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले अटो उद्योगलाई राहत हुने किसिमका योजना ल्याउने आशा रहेको बरालले बताए ।

राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार सवारी कर्जा लिँदा गाडीको बजार मूल्यको ५० प्रतिशतसम्म मात्र बैंकले ऋण दिन पाउँछन् । यसअघि ६२ प्रतिशतसम्म बैंकले कर्जा दिन्थे । ‘युवराज खतिवडा अर्थमन्त्री भएपछि ५० प्रतिशतमा झारिएको हो, जसले गर्दा बजार खस्केको छ,’ उनले भने । अहिले नै बजार सहज भयो भन्न सक्ने अवस्था नरहेको नाडाका कार्य समिति सदस्य निराकर श्रेष्ठको भनाइ छ । ‘धेरै लामो बाटो काट्नु छ,’ उनले भने, ‘अरू त्यस्तो परिवर्तन केही छैन, लकडाउन खुलेपछि सामान्य रूपमा बिक्री हुन थालेको देखिन्छ ।’ चाडबाडले माहोल बनाए पनि त्यसपछि के हुन्छ भन्न सक्ने अवस्था नरहेको उनको तर्क छ ।

प्रकाशित : कार्तिक ७, २०७७ ०७:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×