खाद्यमा खसीबोका किन्नेको भीड- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

खाद्यमा खसीबोका किन्नेको भीड

पहिलो दिनमै बिक्री भए ५ सय ४० खसीबोका
निजी व्यवसायीकहाँ छैनन् ग्राहक
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सस्तो दरमा खसीबोका बिक्री गरेपछि सरकारी स्वामित्वको खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडमा ग्राहकको भीड लागेको छ । बजार भाउभन्दा किलोमै करिब एक सय रुपैयाँ सस्तोमा पाइने भएपछि सर्वसाधारण खाद्यको बिक्री केन्द्रमा झुम्मिएका हुन् ।

सोमबार मात्रै ५ सय ४० वटा खसीबोका बिक्री भएको कम्पनीकी प्रवक्ता शर्मिला न्यौपानेले जानकारी दिइन् ।

‘आइतबार ४ सय ५ र सोमबार १ सय ९५ वटा खसीबोका आएका थिए, जसमध्ये सोमबार एकै दिन ५ सय ४० वटा बिक्री भइसके,’ उनले भनिन्, ‘भीड निकै बढी थियो, नियन्त्रण गर्नै हम्मे पर्‍यो ।’ खाद्यले प्रतिकिलो खसीबोका साढे ५ सय रुपैयाँमा बेचिरहेको छ । बजारमा निजी व्यवसायीहरूले भने किलोकै साढे ६ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्री गरेका छन् । ‘खाद्यका खसीबोका स्वस्थ छन्, सस्तो पनि भएकाले धेरै आकर्षण देखियो,’ उनले भनिन्, ‘खसीबोका मंगलबार पनि आउँछन्, २/२ सयको लटमा उपत्यका भित्र्याएका छौं ।’

खसीबोका तुलसीपुर र हेटौंडाबाट खरिद गरिएको हो । खरिद गर्न जिल्ला प्राथमिक खरिद समिति बनाइएको छ । समितिमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी, खाद्य, कृषि विकास र किसानसहित सदस्य रहन्छन् । समितिले मूल्य निर्धारण गरेपछि सोही मूल्यमा सरकारले किन्छ । त्यसपछि प्रशासनिक र ढुवानी खर्च जोडेर अनि बजार मूल्य हरेर खसीबोकाको मोल निर्धारण गरिन्छ ।

खाद्यको बिक्री केन्द्रमा भीड थामिनसक्नु हुँदा खसीबोकाको मुख्य बजार कलंकीका व्यवसायी भने निराश छन् । सरकार र निजी व्यवसायीले बेच्ने खसीबोकाको मूल्यमा धेरै अन्तर हुँदा व्यापार घटेको काठमाडौं चौपाया खरिदबिक्री प्रालिका अध्यक्ष जनक खड्काले जानकारी दिए । ‘नाफा नखाई बिक्री गर्दा पनि प्रतिकिलो ६ सय ३५ देखि ६ सय ४० रुपैयाँ लिनुपर्छ । त्योभन्दा कममा बेच्दा घाटा हुन्छ,’ उनले भने, ‘खाद्यले घाटा खाएर बिक्री गरे पनि फरक पर्दैन, हामीले कसलाई बिल पेस गर्ने ? व्यापार सन्तुलन नहुँदा खसी बजारको व्यापार आधा घट्यो ।’ खसीबोका प्रतिकिलो ६ सय ५० देखि ६ सय ६० रुपैयाँमा बिक्री गर्दा बल्ल अलिअलि नाफा हुने उनको दाबी छ । ‘सहुलियतमा दिनु ठीक हो । तर मूल्यमा धेरै अन्तर पर्‍यो,’ उनले भने ।

दसैंलाई लक्ष्य गरी खाद्यले हरेक वर्ष खसीबोका तथा च्याङ्ग्रा बिक्री गर्दै आएको छ । यसपालि भने खसीबोका मात्रै बिक्री गरिरहेको छ । यसपालिको दसैंमा ३ हजार बिक्री गर्ने लक्ष्य राखेकामा कोभिड–१९ का कारण एक हजार मात्रै ल्याउने बताउँदै आएको छ । यसले खाद्यको खसीबोका सकिएपछि पुनः व्यवसायीकै मनोमानी चल्ने जानकारहरू बताउँछन् । व्यवसायीले पनि मूल्य माग र आपूर्तिमा निर्भर हुने बताउने गरेका छन् ।

‘दसैं आउन अझै एक साता बाँकी छ, तर खाद्यले बिक्री गर्ने खसीबोकाको संख्या थोरै भयो,’ खाद्यका एक कर्मचारीले भने, ‘थप खरिदबिक्री गर्ने/नगर्ने व्यवस्थापनको कुरा भयो । यस विषयमा वाणिज्य सचिवलाई नै सोध्नुपर्छ । सरकारले आदेश दियो भने ल्याउन सकिन्छ ।’ सोमबार देखिएको भीडका हिसाबले सरकारी खसीबोका दुई–तीन दिनमै सकिने उनको भनाइ छ । ‘खाद्यको सकिएपछि व्यवसायीकै मनोमानी हुन्छ,’ ती कर्मचारीले भने, ‘त्यसैले सरकारले छिट्टै निर्णय गर्नु आवश्यक छ ।’ व्यवसायीहरूले ४० हजारभन्दा बढी खसीबोका बिक्री गर्ने लक्ष्य राखेको अध्यक्ष खड्का बताउँछन् । ती खसीबोका दाङ, सुर्खेत, सल्यान, सर्लाही, चितवन, धादिङ, काभ्रेलगायत जिल्लाबाट ल्याइने उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : कार्तिक ४, २०७७ ०७:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भूकम्पपीडितको भुक्तानी रोकिएको रोकियै

विमल खतिवडा

काठमाडौँ — गोरखाको पालुङटार नगरपालिका–५ स्थित ढाँटीपोखरीका सानो कान्छा विकले गत पुसमा भूकम्पमा भत्किएको घर ठड्याए । एक कोठे घर बनाउन उनलाई एक महिना लाग्यो । घर नहुँदा त्यसअघि उनले त्रिपालमा रात कटाउनुपरेको थियो । अहिले नयाँ घरमा सरिसके ।

घर बनेपछि तेस्रो किस्ताका लागि पुसबाटै प्रक्रिया सुरु गरे । अहिलेसम्म पाउन भने सकेका छैनन् । घर बनाउँदा ७० हजार ऋण लाग्यो । घर बनाउने कामदारलाई अझै ज्याला दिन सकेका छैनन् । ‘किस्ता आउला र दिउँला भनी बसेको, अहिलेसम्म पाउन सकिएन,’ उनले गुनासो गरे, ‘घर बनाउनेहरू सधैं पैसा माग्न आउँछन्, छैन भन्दै फर्काउनुपरेको छ ।’

गत आइतबार श्रीमती सुकुमाया र उनी ४ सय गाडीभाडा तिरेर छेपेटारमा पैसा आए/नआएकोबारे बुझ्न पुगे । नआएको थाहा पाएपछि निराश भएर फर्किएको उनले सुनाए । ‘आम्दानी केही छैन, सरकारबाट पैसा आउँछ भनेर घर बनाइहालियो,’ उनले भने, ‘अब पैसा पाइएन भने ऋण तिर्न यही घर बन्धकी राख्नुपर्छ ।’ पहिलो किस्ता ५० हजार र दोस्रो १ लाख ५० हजार रुपैयाँ पाएका उनले तेस्रो किस्ताका रूपमा १ लाख रुपैयाँ पाउनुपर्ने हो । ‘दसैं आइसक्यो तर पैसा नै आएन,’ विकले भने, ‘पहिलाको किस्ता आउन यति ढिला भएको थिएन, दसैंअघि नै पाए ऋण छिनेर दसैं मनाउन हुन्थ्यो ।’

यस्तो समस्या विकको मात्र होइन । ४० हजार पीडितले अझै किस्ता पाउन सकेका छैनन् । साउनयता ५० हजार भूकम्पपीडितमध्ये अहिलेसम्म १० हजारलाई मात्र रकम भुक्तानी गरिएको छ । ४० हजार पीडितको ४ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ रकम अझै भुक्तानी हुन सकेको छैन । बाँकी ५ अर्ब रुपैयाँ भुक्तानी गर्नुपर्नेमा अहिलेसम्म ७० करोड मात्र भुक्तानी गर्न सकिएको राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले जनाएको छ । प्राधिकरणका अनुसार विभिन्न जिल्लामा रकम भुक्तानी थालिए पनि कोभिड–१९ ले गर्दा वितरण रोकिएको छ । रकम भुक्तानी गर्ने कर्मचारीलाई नै कोभिड–१९ देखिएको र केही कर्मचारी कन्ट्याक्ट ट्रेसिङमा परेपछि मकवानपुर, धादिङ र तनहुँमा वितरण रोकिएको हो । अन्य जिल्लामा भने भुक्तानी भइरहेको प्राधिकरणका सहप्रवक्ता मनोहर घिमिरेले बताए ।

‘जताततै कोभिड–१९ को त्रास छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले दसैंअघि सबै भुक्तानी दिएर सकिँदैन जस्तो छ ।’ भूकम्प प्रभावित ३२ जिल्ला छन् । कतिपय जिल्लामा अहिलेको सिस्टम (प्रणाली) नयाँ भएकाले यसबारे सबै जानकार छैनन् । जसले गर्दा भुक्तानीमा ढिला हुन सक्ने घिमिरेको भनाइ छ । त्यस्तै केही जिल्लामा भने रकम अपुग भएर भुक्तानी दिन नसकिएको उनले जानकारी दिए ।

‘तनहुँ र नवलपरासीमा रकम अभाव भएको छ,’ उनले भने, ‘सुरुमा विनियोजन कम भएकाले समस्या भएको हो, बजेट फेरि थपेर पठाउनुपर्ने हो, अब कति समय लाग्छ, थाहा छैन ।’ दसैं आउन केही दिन बाँकी भएकाले रकम वितरणलाई निरन्तरता दिइने उनले बताए । ‘अझै केही दिन वितरणको काम हुनेछ,’ उनले भने, ‘बाँकी रकम दसैंलगत्तै भुक्तानी गर्छौं ।’

लाभग्राहीले प्रक्रिया पुगेर पनि रकम पाउन सकेका छैनन् । साउनयता पहिलो किस्ता भुक्तानी पाउने लाभग्राही ४५ सय छन् । यसैगरी दोस्रो किस्ता लिने ३ हजार ७८ र तेस्रो किस्ता लिने लाभग्राही २ हजार ४ सय २२ रहेको प्राधिकरणले बताएको छ । पुरानो प्रणालीलाई अपग्रेड गर्दा गत साउन र भदौमा भने भुक्तानी वितरण रोकिएको प्राधिकरणले जनाएको छ । प्राधिकरणका अनुसार निजी आवास निर्माण ७१ प्रतिशत सकिएको छ । २२ प्रतिशत निर्माणको क्रममा छ । तेस्रो किस्ता लिने ७७ प्रतिशत छन् ।

मकवानपुरका २२ हजार पीडितले बनाए घर

हेटौंडा– मकवानपुरका आवास पूर्ण रूपमा क्षति भएका भूकम्पपीडितमध्ये २२ हजार १ सय ५ अर्थात् ६४ प्रतिशतले निजी आवास बनाइसकेका छन् । अनुदान सम्झौता गरेकामध्ये भने ८७ प्रतिशतले निजी आवास बनाइरहेको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई मकवानपुरका प्रमुख विमल किशोर केपीले जानकारी दिए । मकवानपुरमा कुल लाभग्राही ३४ हजार ८ सय ८५ छन् । तीमध्ये ३१ हजार ६ सय २३ जना अर्थात् ९१ प्रतिशतले अनुदान सम्झौता गरेको उनले बताए ।

३ हजार २ सय २२ लाभग्राहीसँग अझै सम्झौता भएको छैन । सम्झौता भएकामध्ये ३१ हजार ६ सय २३ ले पहिलो किस्ता रकम बुझिसकेका छन् । दोस्रो किस्ता बुझ्ने २६ हजार ९ सय २६ छन् । तेस्रो किस्ता भने २२ हजार १ सय ७५ जनाले लिएको केपीको भनाइ छ । जिल्लामा ३ हजार २ सय २२ लाभग्राहीमध्ये केही मृतकको नाम परेको, केहीको नाम दोहोरिएको र केही भने घर बनाउन अनिच्छुक रहेकोलगायत कारणले सम्झौतामा कठिनाइ भएको प्राधिकरणले बताएको छ । अहिलेसम्म २८ जनाले किस्ता रकम फिर्ता गरेका छन् । २५ जनाले पहिलो र तीन जनाले दोस्रो किस्ता रकम फिर्ता गरेका हुन् । भवन बनाउन आवश्यक नपरेको भन्दै उनीहरूले रकम फिर्ता गरेका हुन् ।

प्रबलीकरणतर्फ भने जिल्लामा १३ हजार ४० लाभग्राही छन् । तीमध्ये १० हजार ७ सय ६३ लाभग्राहीले अनुदान सम्झौता गरेर पहिलो किस्ता लगिसकेका छन् । दोस्रो किस्ता १ सय १९ ले लिएका छन् । प्रबलीकरणमा प्राधिकरणले दुई किस्ता गरेर १ लाख रुपैयाँ मात्र अनुदान दिने गर्छ ।

प्रकाशित : कार्तिक ४, २०७७ ०७:३४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×