लकडाउन खुलेपछि बढ्यो कर्जा प्रवाह- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लकडाउन खुलेपछि बढ्यो कर्जा प्रवाह

पहिलो त्रैमासमा १ खर्ब ४ अर्ब कर्जा प्रवाह
निक्षेप संकलन १ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँ
यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले १ खर्ब ४ अर्ब रुपैयाँ कर्जा प्रवाह गरेका छन् । यो बैंक तथा वित्तीय संस्थाले दैनिक रूपमा राष्ट्र बैंकमा बुझाएको अपरिष्कृत तथ्यांकको विवरण हो ।

कोभिड–१९ ले सिर्जना भएको अप्ठ्यारो परिस्थितिमा पनि झन्डै सवा अर्ब रुपैयाँ बराबर कर्जा प्रवाह भएको हो । गत आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा १ खर्ब २८ अर्ब रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको थियो ।

कोरोनाको जोखिमबाट बच्न भन्दै सरकारले गत चैत ११ देखि लकडाउन सुरु गरेको हो । चैतमा लकडाउनअघि केही कर्जा प्रवाह भएको थियो । पछि पनि पहिल्यै स्वीकृत भएका केही कर्जा प्रवाह भएको देखिन्छ । त्यसपछि वैशाख, जेठ, असार र साउनमा थप कर्जा प्रवाह ठप्पप्रायः रह्यो । बरु लगानीमा रहेका केही कर्जा असुली भएकाले कुल लगानीमा रहेको कर्जा घट्यो । मासिक कर्जा वृद्धिदर ऋणात्मक रह्यो । तर भदौदेखि बिस्तारै कर्जा प्रवाह बढ्न थाल्यो ।

विवरणअनुसार गत भदौमा थप ३४ अर्ब र असोजमा ८९ अर्ब रुपैयाँ कर्जा प्रवाह भएको छ । यससँगै गत असोज २८ सम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको कुल कर्जा ३३ खर्ब ६७ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । गत आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्रवाह गरेको कर्जा कम भए पनि परिस्थितिअनुसार राम्रो मान्नुपर्ने राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुणाकर भट्टले बताए । ‘अहिलेको अप्ठ्यारो परिस्थितिमा यो कर्जा प्रवाहलाई सन्तोषजनक मान्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘गत साउनमा कर्जा प्रवाह वृद्धिदर ऋणात्मक भए पनि भदौ र असोजमा बढेको छ ।’ लकडाउन खुकुलो भएपछि आर्थिक गतिविधि बढ्न थालेकाले आयात पनि बढेको छ । यसले कर्जा माग पनि बढेको उनले जानकारी दिए । ‘कर्जा प्रवाह बढ्ने राम्रो संकेत हो,’ उनले भने, ‘आउँदा दिनमा कर्जा माग झनै बढ्नेछ ।’ लकडाउन खुलेसँगै आर्थिक गतिविधि बढ्न थालेको र यसले कर्जा माग बढाएको बैंकर्स संघका अध्यक्ष भुवन दाहालले बताए । ‘पहिल्यै स्वीकृत भएका कर्जा पनि प्रवाह हुन थालेका छन्,’ उनले भने, ‘दसैं र तिहार लक्षित व्यापारिक कर्जा माग पनि बढेको छ ।’ गत भदौ र असोजमा सवारी साधनलगायत कर्जा प्रवाह बढेको उनले बताए ।

कर्जा माग बढ्न थाले पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थामा अधिक तरलता अझै घट्न सकेको छैन । शुक्रबारसम्म वित्तीय प्रणालीमा १ खर्ब ७७ अर्ब रुपैयाँ अधिक तरलता छ । यो बैंक तथा वित्तीय संस्थाले राष्ट्र बैंकमा राख्नुपर्ने अनिवार्य नगद मौज्दात (सीआरआर) बाहेक रकम हो । यसको अर्थ उक्त रकम बैंक तथा वित्तीय संस्थाले लगानी गर्न सक्छन् । अधिक तरलता थुप्रिएसँगै बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा, निक्षेप र पुँजी अनुपात (सीसीडी) अनुपात औसत ७३ प्रतिशत छ । राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ८५ प्रतिशत सीसीडी अनुपात कायम गर्नुपर्छ । सरकारले आन्तरिक ऋण उठाउन सुरु गरेको छ । सरकारको लक्ष्यअनुसार कात्तिकभित्रै राष्ट्र बैंकले ५७ अर्ब रुपैयाँ आन्तरिक ऋण उठाउनुपर्नेछ । जसमध्ये गत सातासम्म ३३ अर्ब रुपैयाँ उठाइसकेको छ । यस्तै हाल बजारमा अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न भन्दै राष्ट्र बैंकले निक्षेप संकलन औजारमार्फत ३० अर्ब रुपैयाँ बजारबाट झिकेको छ । तरलता धेरै भएपछि अन्तर बैंक कारोबार भने निकै न्यून छ । सोही कारण अन्तरबैंक ब्याजदर ०.२ प्रतिशत हाराहारीमा छ ।

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा राष्ट्र बैंकले ५ अर्ब रुपैयाँ पुनर्कर्जा प्रवाह गरेको छ । यो विभिन्न ३६ वटा ऋणीलाई राष्ट्र बैंकले सिधै प्रवाह गरेको पुनर्कर्जा हो । नयाँ व्यवस्थाअनुसार कुल पुनर्कर्जा कोषको ७० प्रतिशत रकम राष्ट्र बैंकबाट बैंक तथा वित्तीय संस्थाले एकमुष्ट रूपमा पाउँछन् । बाँकी ३० प्रतिशतमध्ये १० प्रतिशत राष्ट्र बैंकले सिधै लघुवित्त वित्तीय संस्थालाई दिन्छ । त्यसबाट बचेको २० प्रतिशत राष्ट्र बैंकले सिधै कर्जा प्रवाह गर्छ । उल्लिखित ५ अर्ब रुपैयाँ राष्ट्र बैंकले सिधै प्रवाह गरेको हो । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले एकमुष्ट रूपमा पाउने ७० प्रतिशतका लागि आवेदन संकलन भइरहेको छ ।

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा बैंक तथा वित्तीय संस्थामा १ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन भएको छ । यससँगै बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल निक्षेप संकलन ४० खर्ब ६८ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७७ ०७:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

घरमै आइसोलेसनमा बसेका संक्रमितको मृत्यु भए आफन्तले शव व्यवस्थापन गर्न पाउने

होम आइसोलेसनमा बसेका संक्रमितको मृत्यु भएमा शवलाई आफन्तले नै पीपीई लगाई पोका पारेर बडी ब्यागमा राख्नुपर्छ । परिवारका सदस्यले अनुहार हेर्न चाहेमा ब्यागमा राख्नुअघि नै दुई मिटरबाट हेर्न सकिन्छ ।
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — घरमै आइसोलेसनमा बसेका संक्रमितको मृत्यु भएमा आफन्तले नै शव व्यवस्थापन गर्न मिल्ने गरी स्वास्थ्य मन्त्रालयले नयाँ मापदण्ड बनाएको छ । मन्त्रालयले कोभिड–१९ का कारण मृत्यु भएका व्यक्तिहरूको शव व्यवस्थापनसम्बन्धी संक्षिप्त कार्यविधि संशोधन गरेको हो ।

तस्बिरः सटरस्टक ।

यसअघिको मापदण्डमा अस्पतालमा मृत्यु भएका संक्रमितको व्यवस्थापन जिल्ला कोभिड–१९ संकट व्यवस्थापन केन्द्र (डीसीसीएमसी) ले मात्रै गर्न सक्ने नियम थियो । घरमै मृत्यु भएमा के गर्ने भन्ने कार्यविधिमा समेटिएको थिएन ।

पछिल्लो समय अस्पताल र आइसोलेसन सेन्टरमा भन्दा होम आइसोलेसनमा बस्नेको संख्या बढ्दै गएपछि मन्त्रालयले सर्वसाधारणले भोगेको समस्या हटाउन यस्तो मापदण्ड तय गरेको जनाएको छ । ‘अस्पतालमा मृत्यु भएकाको शव सेनाको टोलीले व्यवस्थापन गरिरहेका छन् । मृतकको संख्या बढ्न थालेपछि व्यवस्थापनसमेत केही ढिलाइ हुन थालेको छ,’ स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहायक प्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले भने, ‘घरमै मृत्यु हुनेको सवालमा स्थानीय तह र प्रहरीलाई खबर गरेर आफन्तले व्यवस्थापन गर्न सकिने कार्यविधिमा थप गरेका हौं ।’

काठमाडौंमा एक साताअघि घरमै आइसोलेसनमा बसेका बेला मृत्यु भएपछि तत्काल शव व्यवस्थापन हुन नसक्दा आफन्तले स्वास्थ्यमन्त्री भानुभक्त ढकाललाई समेत गुहारेका थिए । ‘आफन्तले व्यवस्थापन गर्न चाहँदा पनि कानुनी अड्चन थियो,’ मन्त्रालयका एक कर्मचारीले भने, ‘त्यसैलाई फुकाउन आफन्तले शव ब्यागमा राखेर सुरक्षाको मापदण्ड अपनाई परम्पराअनुसार अन्त्येष्टि गर्न सकिने मापदण्ड तय गर्नुपरेको हो ।’

काठमाडौं उपत्यकामा संक्रमितको मृत्यु भए तीन जिल्लाका सेनाको टोलीले पालैपालो व्यवस्थापन गरिरहेका छन् । एकै दिन फरक जिल्लामा एकभन्दा बढीको मृत्यु भएमा एउटै टोलीले व्यवस्थापन गरेर क्वारेन्टाइन बस्ने गरेको छ । एक दिन एउटा जिल्लाको टोली परिचालन हुन्छन् भने अर्को दिन अर्को जिल्लाको टोली शव व्यवस्थापनमा खटिने गरेको छ ।

घरमै मृत्यु भए के गर्ने ?

घरमै संक्रमितको मृत्यु भएमा आफन्तले नै व्यक्तिगत सुरक्षा सामग्री पन्जा, मास्क, पूरा बाहुला भएको गाउन प्रयोग गरी शवलाई र्‍याप गरी ब्यागमा राख्ने काम गर्नुपर्छ । ‘परिवारका सदस्यहरू र अन्तिम संस्कारमा संलग्न हुने व्यक्तिहरूले सजगता अपनाई अन्त्येष्टि कार्य गर्नुपर्छ,’ नयाँ मापदण्डमा भनिएको छ, ‘यस्तो कार्यमा बच्चा र ६० वर्षभन्दा माथिका ज्येष्ठ नागरिकलगायत जोखिम समूहमा पर्ने व्यक्तिहरूलाई समावेश गराउनु हुँदैन ।’ आइसोलेसनमा राखेको स्थान/कोठामा शव बोक्ने गाडीसम्म शव पुर्‍याउने काममा समेत मृतकका आफन्त सहभागी हुनुपर्ने मापदण्डमा उल्लेख छ । यसअघि शव व्यवस्थापनमा प्रत्यक्ष सहभागी हुन नपाउने हुँदा एक मिटर टाढै बसेर हेर्ने मृतकका नातेदारले पन्जा र सर्जिकल मास्क मात्रै लगाउनुपर्ने व्यवस्था थियो ।

घरमै मृत्यु भएकाको शव व्यवस्थापन मापदण्डअनुसार आफन्तले स्थानीय प्रतिनिधि र प्रहरीलाई खबर गर्नुपर्ने हुन्छ । स्थानीय तहले जिल्ला समन्वय समिति वा डीसीसीएमसीलाई खबर गर्नेछ । त्यसपछि आवश्यक सामग्रीसहितको शव व्यवस्थापन गर्न टोली खटिनेछ । आफन्तले नै पीपीई लगाई शवलाई पोका पारेर बडी ब्यागमा राख्नुपर्छ । परिवारका सदस्यहरूले अनुहार हेर्न चाहेमा बडी ब्यागमा राख्नुअघि नै दुई मिटरबाट हेर्न सकिन्छ । यसरी पोका पारेको शवलाई डीसीसीएमसीका टोली वा आफन्तले शव वाहन तथा अन्य साधनमा राखेर अन्त्येष्टि गर्न लैजाने स्थानसम्म पुर्‍याउनुपर्ने हुन्छ । कार्यविधिमा भनिएको छ, ‘शवलाई बडी ब्यागमा राखेपछि खोलेर हेर्न मिल्दैन ।’

फेरियो परिभाषा

कोभिड–१९ को लक्षण तथा चिह्न भएका, प्रयोगशाला निदानका आधारमा सम्भावित वा कोरोना पुष्टि भएर मृत्यु भएका सबैलाई कोरोनाबाट मृत्यु भएकोमा गणना गरिने भएको छ । यसअघिको कार्यविधिमा अन्य कारणबाट मृत्यु भएमा कोरोनाकै कारण मृत्यु भएको नमान्ने कार्यविधि थियो । अब भने लक्षण, चिह्न र प्रयोगशालाको निदानका आधारमा सम्भावित वा पुष्टि भएका केसलाई समेत कोरोनाले मृत्यु भएको मानिने गरी परिभाषा नै परिवर्तन गरिएको हो ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७७ ०७:३३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×