मकैबारीमा छपक्कै सलह- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मकैबारीमा छपक्कै सलह

कर्णालीका ९ जिल्लामै पुग्यो सलह
कर्णाली प्रदेश ब्युरो

सुर्खेत — शनिबार बिहान करिब १० बजेतिर एक्कासि ठूलो संख्यामा आएको सलहको हूलले मकैबारी छपक्कै ढाक्यो । भेरीगंगा–१३ का सोमलाल खत्रीसहित किसानले थाली बजाए, होहल्ला गरे तर सलह भागेन ।

रुकुमपूर्व भूमेस्थित मकैबारीमा बसेका सलह । सलहले मकैलगायत बालीमा क्षति पुर्‍याएको छ ।

हेर्दाहेर्दै मकैका घोगा खायो । ‘दुई–चारवटा भए पो मारेर फालौं भन्ने हुन्थ्यो, हजारौं कीरा आएर छपक्कै ढाके,’ उनले भने, ‘हाम्रो स्वर सुक्यो, थाली कुच्चियो तर धपाउन सकेनौं ।’

सुर्खेतको भेरीगंगामा मात्र होइन, अहिले कर्णालीका मुगुबाहेक जिल्लामा सलहले मकै, सिमीलगायत बाली खाइरहेको छ । किसान टुलुटुलु हेरेर बस्न बाध्य छन् । कर्णालीमा करिब ३ साताअघि नै सलह प्रवेश गरेको हो । तर बिहीबारदेखि ठूलो समूहमा प्रवेश गरेपछि किसानलाई बेचैन बनाएको छ । भर्खरै पसाउन थालेको अन्नबाली र तरकारी सलहले खान थालेपछि किसान चिन्तित छन् ।

निकै ठूलो संख्यामा आएकाले सलह धपाउन समस्या भएको प्रदेश कृषि विकास निर्देशनालयका प्रमुख चित्रबहादुर रोकायाले बताए । शनिबार बिहान करिब १० बजेतिर सलहको ठूलो समूह सुर्खेतको रामघाट क्षेत्रमा पुगेको थियो । ‘हामीले किसानलाई थाल, टिन बजाउन र होहल्ला गर्न लगायौं, बाली बचाउन मुस्किल भयो,’ सलह आएको थाहा पाएपछि रामघाटमै पुगेका उनले भने, ‘हामीले किसानलाई सलह भगाउने उपाय सिकाउनेबाहेक अरू गर्न सक्ने कुरा पनि भएन ।’

बिहीबार प्रदेश ५ को बाँके हुँदै सुर्खेत, दशरथपुर पुगेको कीरा शुक्रबार दिउँसो सुर्खेत उपत्यकामा देखिएको थियो । नेपाल प्रवेश गरेको सलहको सम्भवतः यो सबैभन्दा ठूलो समूह रहेको कर्णाली प्रदेशका भूमि व्यवस्था तथा कृषि सचिव डा. गोविन्दप्रसाद शर्माले जानकारी दिए । ‘यो समूह भारतको लखनऊ हुँदै आएको अनुमान छ, समूह निकै ठूलो पनि छ,’ उनले भने, ‘यसअघि नै सानोतिनो संख्यामा आएका भए पनि लाखौंको संख्यामा भित्रिएको सलहले हामी सबैलाई सतर्क बनाएको छ ।’

सुर्खेत उपत्यकामा सलह प्रवेश गरेपछि स्थानीयले थाल, टिन र दमाहा ठटाएर भगाएका थिए । कतिपयले आ–आफ्नो खेतबारीमा पुगेर होहल्ला गरेका थिए । ‘थाल जति ठटाए पनि भाग्दै भागेनन्, हेर्दाहेर्दै मकैबारीमा पसिहाले,’ वीरेन्द्रनगर–८, कालुञ्चोककी हरिमाया श्रीशले भनिन्, ‘लट्ठी र सिरेटो लगाएर धपाउनुपर्‍यो ।’

दिउँसोको समयमा आफ्नो खेतबारीको रेखदेख गरे बालीलाई सलहबाट जोगाउन सकिने कृषि विज्ञहरूको सुझाव छ । ‘यो कीरा रातभरि सुस्ताउँछ, पानी पर्‍यो भने वा चिसो बढ्यो भने त यो आफैं पनि मर्न सक्छ, त्यसैले यसले दिउँसोको समय बढी सजग हुने गरौं,’ प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण आयोजनाका प्रमुखसमेत रहेका वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत विजय गिरीले भने ।

रुकुम पश्चिममा करिब तीन साताअघि आएको सलहले मकै बालीमा क्षति पुर्‍याएको छ । पहिलोपटक असार १७ मा मुसीकोट र त्रिवेणीमा सलह देखिएको थियो । सलहले मकै र आलुमा क्षति पुर्‍याएको बाँफीकोटका तिलक खत्रीले बताए । जिल्लाका विभिन्न ठाउँमा सलहका झुन्ड पुगे पनि क्षतिको विवरण आइनसकेको कृषि विकास कार्यालयका निमित्त प्रमुख राजेश साहको भनाइ छ ।

मार्सी जोगाउन मुस्किल

हिमाली जिल्ला जुम्लामा पनि सलह कीरा पुगेपछि मार्सीधान कसरी जोगाउने भन्ने चिन्ताले किसानलाई सताएको छ । धानका साथै मकै, सिमीलगायत तरकारी पनि जोगाउन मुस्किल भएको किसानको भनाइ छ । पातारासी, गुठीचौर, चन्दननाथ हुँदै सलहको झुन्ड सिन्जा क्षेत्रमा पुगेको छ । सलहले धान, मकै र सिमीमा क्षति पुर्‍याउन थालेको स्थानीय किसान कमल जैसीले बताए । ‘अलि बढी संख्यामा आए भने त बाली जोगाउनै मुस्किल हुने जस्तो छ,’ उनले भने, ‘अहिले आएको सलह सानो समूहमा भएकाले धपाइरहेका छौं ।’

मार्सीधानमा रोग–कीराको प्रतिरोधी क्षमता कम हुने भएकाले सलहले बढी क्षति पुर्‍याउने देखिएको कृषि प्राविधिकहरूको भनाइ छ । धानमा कति क्षति भयो भन्नेबारे स्थानीय तहबाट तथ्यांक संकलन भइरहेको जुम्लाका जिल्ला कृषि विकास कार्यालय प्रमुख बालकराम देवकोटाले बताए ।

सलहले पातारासी र गुठीचौर गाउँपालिकामा धेरै क्षति पुर्‍याएको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ । जुम्लामा दोस्रो चरणमा सलह प्रवेश गरेको उनको भनाइ छ । सलहबाट बाली जोगाउन कृषि प्राविधिकलाई गाउँमा खटाइएको उनको भनाइ छ । सलहले घोगा लागिसकेको मकै बाली सखाप पार्न थालेको पातारासीका किसान गोरख केसीले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ४, २०७७ ०९:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कर्णालीमा हवाइ सेवा सुचारु

कर्णाली प्रदेश ब्युरो

सुर्खेत — कर्णालीका हिमाली जिल्लाहरु हुम्ला, डोल्पा र मुगुमा हवाइ सेवा सुचारु भएको छ । लामो समयदेखिको लकडाउनका कारण खाद्यान्‍न, दैनिक उपभोग्य र निर्माण सामग्रीको अभाव हुन थालेपछि हवाइ सेवा सुचारु गरिएको हो ।

उडान बन्द हुँदा विशेष कामले बाहिर जाने यात्रुहरु समस्यामा थिए भने गम्भीर अवस्थाका बिरामीलाई हेलिकप्टरमार्फत उद्दार गरिएको थियो । हुम्लामा सडक सुविधा नहुँदा हवाइसेवाको विकल्प छैन भने डोल्पा र मुगुमा वर्षाका कारण सडक यातायात बन्द भएपछि उडान सुचारु भएको हो ।

उडान सुचारु भएपछि हुम्लामा यस वर्ष खाद्यान्न, दैनिक उपभोग्य र निर्माण सामग्रीको अभाव छैन । एक साता उडान रोकिए हुम्लामा उपभोग्य सामग्रीको हाहाकार मचिने सिमकोटका अगुवा लोटइ लामाले बताए । ‘जहाज आए सबैथोक पाइन्छ,’ उनले भने, ‘रोकिए सबै कुराको अभाव ।’ उनका अनुसार उत्पादन कम हुने भएकाले ताजा तरकारी पनि बाहिरैबाट ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ ।

जुफाल विमानस्थलमा असार पहिलो सातादेखि कार्गो उडान भइरहेको छ भने गृह मन्त्रालयको स्वीकृतिमा निजी एयरलाइन्सले अलपत्र यात्रुलाई डोल्पा ल्याइरहेका छन् । ‘२ वर्षअघि ट्रयाक खोली सदरमुकामसम्म सडक सुविधा पुर्‍याइए पनि भेरी नदी र विभिन्‍न खोलामा पुल नहुँदा गाडी चलाउन समस्या छ,’ डोल्पाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेश सुनारले भने, ‘लकडाउनकै अवधिमा काठमाडौं र नेपालगन्जमा अलपत्र परेका स्थानीयलाई झण्डै एक दर्जन उडानबाट जिल्लामा ल्याइयो ।’

वर्षा सुरु भइसकेकाले केही महिनासम्म हवाइ उडानको विकल्प नभएको उनको भनाइ छ । अहिले डोल्पामा तारा र समिट एयरलाइन्सले सातामा १५ वटासम्म कार्गो उडान भरिरहेका छन् ।

मुगुस्थित रारा विमानस्थलमा ३ महिनापछि बुधबारदेखि उडान सुचारु भएको छ । सीता एयरलाइन्सले गृह मन्त्रालयको अनुमतिमा विमानस्थलमा उडान सुचारु गरेको हो । लकडाउनका कारण उडान नहुँदा बाहिर जाने र मुगु भित्रिने यात्रुहरु समस्यामा परेपछि चार्टर फ्लाइट सुरु गरिएको सहायक विमानस्थल प्रमुख किरण दाहालले बताए । उनका अनुसार एयरलाइन्सले सातामा १० फ्लाइट गर्ने सहमति भएको छ । ‘जहाजमा यात्रा गर्ने व्यक्तिले अनिवार्य रुपमा आरडीटी वा पीसीआर रिपोर्ट बुझाउनुपर्ने नियम बनाइएको छ,’ उनले भने, ‘जहाजमा सामाजिक दूरी कायम गरिनेछ ।’

रारा विमानस्थलका अनुसार जहाज चढ्ने व्यक्तिका लागि जिल्ला प्रशासनको अनुमति अनिवार्य गरिएको छ । चार्टर उडानमा नेपालगन्जबाट १० हजार र मुगुबाट नेपालगन्ज जाँदा ५ हजार ८ सय ३५ रुपैयाँ भाडा कायम गरिएको सीता एयरलाइन्सले जनाएको छ ।

सामान ढुवानीमा हवाइ कम्पनीको प्रतिस्पर्धा

सडक यातायातले नछोएको हुम्लामा सामान ढुवानी गर्न निजी हवाइ कम्पनीको प्रतिस्पर्धा चलेको छ । यसअघि प्रतिकिलो १ सय ५० रुपैयाँ प्रतिकिलो रहेको हवाइ भाडा लकडाउनयता झण्डै १ सय रुपैयाँमा झरेको छ ।

ढुवानी सहज भएपछि जिल्लामा खाद्यान्न, निर्माण सामग्री र दैनिक उपभोग्य सामग्रीको मौज्दात बढेको छ । अहिले नेपालगन्ज र सुर्खेतबाट दैनिकजसो निजी एयरलाइन्सले उडान भरिरहेको निर्माण व्यवसायी शक्तिसिंह ऐडीले बताए ।

‘कुनै बेला जहाजले सामान ढुवानी गर्न नमान्दा नेपालगन्ज र सुर्खेतमा निर्माण सामग्री लामो समयसम्म थन्क्याउनुपर्ने बाध्यता थियो,’ उनले भने, ‘अहिले निर्माण सामग्रीको अभाव नभएपछि विकास निर्माणका काम सहज बनेका छन् ।’ लकडाउनयता सामान ढुवानीको सिन्डिकेटसमेत हटेको उनको भनाइ छ ।

यात्रुको चाप नहुँदा पनि सामान ढुवानी सहज बनेको सीता एयरलाइन्स, सिमकोटका स्टेसन प्रमुख छेबेल लामाले बताए । उनका अनुसार सीता एयरले अहिले नेपालगन्ज र सुर्खेतबाट प्रतिकिलो ९५ रुपैयाँमा सामान ढुवानी गरिरहेको छ । सिमकोट विमानस्थलका अनुसार समिट एयर र तारा एयरले १ सय रुपैयाँ प्रतिकिलो सामान ढुवानी गरिरहेको छ ।

सुर्खेतबाट कृष्णप्रसाद गौतम, मुगुबाट राजबहादुर शाही र हुम्लाबाट छपाल लामा

प्रकाशित : असार २७, २०७७ १५:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×