‘डलर बिदेसिन रोक्न मरिच, केराउ र छोकडा आयात बन्देज’

विज्ञ भन्छन्– यो उचित भएन
राजु चौधरी

काठमाडौँ — कोभिड–१९ को संक्रमण फैलने त्राससँगै सरकारले लकडाउन गरेपछि समग्र अर्थतन्त्रमा असर पुगेको छ ।

यसलाई दृष्टिगत गरी सरकारले आइतबार राहत प्याकेजसमेत सार्वजनिक गर्‍यो । प्याकेजअन्तर्गत सुनको दैनिक आयात कोटा घटाउनेदेखि खाद्यवस्तु आयातमा प्रतिबन्ध लगाउनेसम्म छन् ।

प्याकेज सार्वजनिक कार्यक्रममा अर्थमन्त्रीसमेत रहेका युवराज खतिवडाले केराउ, मरिच, छोकडा, सुपारी मदिरा जस्ता वस्तको आयात अर्को व्यवस्था नभएसम्म रोक लगाइएको बताए ।

विज्ञहरू भने सरकारले सवारीसाधन र सुनमा गरेको कडा उचित भए पनि केराउ, मरिच र छोकडाको प्रतिबन्ध उचित नभएको तर्क गर्छन् । उनीहरूका अनुसार मरिचलाई आयुर्वेदिक डाक्टरले पनि खान सिफारिस गर्ने गरेका छन् । तर यो स्वदेशमा उत्पादन हँुदैन । हरियो केराउ स्वदेशमा उत्पादन भए पनि पर्याप्त छैन । यीबाहेक छोकडा पनि स्वास्थ्यका लागि प्रतिकूल नभएको अर्थविद् केशव आचार्यले बताए । ‘सुनको कोटा घटाउनु ठीकै हो । तर केराउ, मरिच र छोकडा किन रोकियो, अचम्म लाग्यो,’ उनले भने ।

कार र सुन आयातमा कडाइ गरिनुले अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने पूर्व वाणिज्य सचिव पुरुषोत्तम ओझाले बताए । ‘सुनसँगै सुपारी, मदिरा पनि आवश्यक छैन,’ उनले भने । यद्यपि, मरिच, केराउ, छोकडा भने आयात रोक्न नपर्ने उनको भनाइ छ । ‘बाहिरबाट आयात भएर पुन: भारततिर तस्करी हुने वस्तु रोक्नु राम्रो हो । अनावश्यक वस्तु र व्यापारमा विचलन ल्याउने वस्तु रोक्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘तर केराउ रोक्नुहुँदैन ।’

भन्सार विभाग स्रोतले भने डलर बिदेसिनबाट रोक्न आयातमा केही कडाइ गरिएको बताएको छ । विभागको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्षमा ७ हजार ४ सय ९३ केजी सुन आयात भएको थियो । उक्त सुन खरिदमा ३४ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको थियो । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ८ महिनामा २ हजार २ सय ५० किलो सुन आयात भएको छ । यसका लागि १२ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ बिदेसिएको छ ।

‘सुनकै लागि अर्बौं रुपैयाँ बाहिरियो,’ भन्सारका एक अधिकारीले भने, ‘आयात कोटा ५० प्रतिशत घटेपछि रकम स्वदेशमै रहन्छ ।’ विभागका अनुसार गत वर्षमा सुपारी ९ हजार १ सय २८ टन आयात भएको थियो । अहिले ८ महिनामै १५ हजार १८ टन आयात भएको छ । सुपारी खरिद गर्न मात्र ८ महिनामै २ अर्ब १० करोड रुपैयाँ बिदेसिएको छ ।

सुपारी औपचारिक रूपमा आयात भएर अनौचारिक रूपमा बाहिरिएको आशंका रहेको ती अधिकारी बताउँछन् । जसले गर्दा आयात रोक्ने निर्णय भएको उनको भनाइ छ । छोकडाको आयात पनि उलेख्य बढेको छ । गत वर्ष करिब २४ करोड रुपैयाँको २ हजार ८ सय ६७ टन आयात भएको छोकडा चालु आवको ८ महिनामै २८ हजार ७ सय ५९ टन आयात भएको विभागको तथ्यांक छ । यसमा २ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको छ । गत वर्ष ४ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँको आयात भएको केराउ चालु आवको ८ महिनामै ५ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँको आयात भएको छ । यस्तै चालु आवको ८ महिनामा २ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँको मरिच आयात भएको विवरणमा छ । अघिल्लो वर्ष मरिच आयातमा ६ अर्ब २५ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको थियो ।

अर्थविद् आचार्य भने यस्ता वस्तु अहिले चोरी निकासी हुन नसक्ने दाबी गर्छन् । ‘नाका सबै बन्द छन् । खाद्य वस्तु भारततर्फ चोरी निकासी गर्न सम्भव छैन,’ उनले भने, ‘तस्करी हुने कल्पना पनि गर्न सकिन्न ।’


प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १९:५५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

यात्रुको विवरण राज्यलाई तुरुन्त बुझाउन देशभरका ट्राभल एजेन्टलाई परिपत्र 

सुरज कुँवर

काठमाडौँ — लकडाउन हुनुअघि विदेशबाट जहाज चढेर आएका चार जना कोरोना संक्रमित यात्रुसँगै आएका अन्य यात्रुहरुको विवरण उपलब्ध गराउन ट्राभल एजेन्टहरुको छाता संगठन नेपाल एशोसिएसन अफ टूर एण्ड ट्राभल एजेन्ट्स (नाट्टा) ले आफ्ना सबै सदस्यलाई परिपत्र गरेको छ । 

संक्रमण पुष्टि भएका यात्रुसँगै आएका अन्यसँग सम्पर्क जुटाउन राज्यलाई अप्ठ्यारो भएपछि नाट्टाले उक्त कदम चालेको हो । ‘संक्रमित यात्रुहरुसँग यात्रा गर्ने अरु यात्रुहरुमा पनि उक्त भाइरस सर्न सक्ने सम्भावनालाई मध्यनजर राख्दै उहाँहरु कुनै पनि ट्राभल एजेन्टसहरुमार्फत टिकट काटेर नेपाल आउनुभएको हो भने उहाँहरुलाई सम्पर्कमा आउन र यात्रुहरुको विस्तृत विवरण नाट्टामा पठाई सम्बन्धित ठाउँमा पुर्‍याउनका निम्ति सहयोग गर्न सम्पूर्ण सदस्यहरुलाई परिपत्र जारी गरिएको छ,’ नाट्टाका अध्यक्ष अचुत गुरागाईंद्‍वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

गत १७ मार्चमा कतार एयरवेजको क्यूआर ६५० उडान नम्बरबाट नेपाल आएका २ जना र यूएईको सारजाहबाट एयर अरबियामा दिल्ली हुँदै २० मार्चमा भिस्तारा एयरलाइन्सबाट नेपाल आएका एक जनामा कोरोना भाइरस (कोभिड १९) संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ । विश्वव्यापी रुपमा फैलँदै गएको कोभिड १९ का कारण विश्व अर्थतन्त्रमै देखा पर्न थालेको नकारात्मक असरबाट नेपाल र नेपालको पर्यटन क्षेत्र पनि नराम्रोसँग प्रभावित हुन थालेको अवस्थाप्रति नाट्टाले दु:ख प्रकट गरेको छ । नाट्टाका महासचिव सुधीरकुमार उपाध्यायका अनुसार मुलुकभर छरिएका करिब १२ सय सदस्यलाई अनुरोध गरिएको छ । ‘यदि नेपालबाटै टिकट काटिएका यात्रुहरु ती मितिमा रहेछन् भने विस्तृत विवरण राज्यलाई उपलब्ध गराउन सकिन्छ’, महासचिव उपाध्ययले कान्तिपुरसँग भने, ‘यदि विदेशबाटै टिकट काटिएको रहेछ भने सम्बन्धित एयरलाइन्सका नेपालमा रहेका कार्यालयबाट विस्तृत विवरण सजिलै पाइन्छ ।’

नाट्टाले यस विषम परिस्थितिमा राज्यद्वारा जारी निर्देशन पालना गर्नु तथा राज्यलाई सहायता गर्नु नागरिकको दायित्व रहने जनाउँदै लकडाउनको पालनाका निम्ति पनि अनुरोध गरेको छ । सरकारले लकडाउनको अवधि थप गरेसँगै आगामी २०७७ वैशाख ३ गतेसम्म विदेशी, स्वदेशी एयरलाइन्सका व्यावसायिक उडान रोकिसकेको छ ।

नाट्टाले कोभिड १९ को संक्रमण फैलिन नदिनका विदेशबाट आएका र आफूलाई शंका लागेकालाई सेल्फ क्‍वारेन्टाइनमा बस्न पनि अनुरोध गरेको छ ।

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७६ १९:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×