कोरोना प्रभावित देशबाट हुने आयातमा कडाइ गरिँदै, भारतबाट भने तस्करी  - अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

कोरोना प्रभावित देशबाट हुने आयातमा कडाइ गरिँदै, भारतबाट भने तस्करी  

‘मासुजन्य उत्पादनमा देश आत्मनिर्भर उन्मुख रहेकाले उपभोक्ता समस्यामा पर्दैनन्’
राजु चौधरी

काठमाडौँ — सरकारले कोरोना भाइरसबाट अति प्रभावित मुलुकबाट आयात हुने प्याकेजिङ प्रडक्टमा कडाइ गर्ने भएको छ । ती मुलुकबाट आयात गर्दा रोगको जोखिम बढ्न सक्ने जनाउँदै कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले गृहकार्य थालेको हो । 

प्याकेजिङ प्रडक्ट आयातका लागि खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागबाट आयात परमिट लिनुपर्छ । विभागले आयातकर्तालाई अनौपचारिक रूपमा यसबारे आग्रह गरिसकेको छ ।


औपचारिक रूपमा निर्णय गर्न मन्त्रालय र विभागबीच छलफल भइरहेको विभागका प्रवक्ता मोहनकृष्ण महर्जनले जानकारी दिए । ‘चीन, दक्षिण कोरिया, जापान, इरान र इटालीमा बढी समस्या देखिएको छ,’ महर्जनले भने, ‘अति संक्रमण फैलिएका मुलुकबाट केही कडाइ गर्न खाजेका हौं । यसका लागि छलफल भइरहेको छ ।’ उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयसँग पनि यस विषयमा छलफल भइरहेको उनले बताए । मन्त्रालयको निर्देशन आएलगत्तै आयात परमिट बन्द गरिने उनको भनाइ छ ।


संक्रमण बढी फैलिएका ५ मुलुकमध्ये सबैभन्दा बढी प्याकेजिङ प्रडक्ट चीन, कोरिया र जापानबाट आयात हुन्छ । तर नेपालमा बढी आयात हुने पहिलो मुलुकमा भारत पर्छ । भारतपछि सबैभन्दा बढी आयात चीनबाट हुने गरेको भन्सार विभागको तथ्यांक छ । चालु आर्थिक वर्षको ७ महिनामा चीनबाट १ खर्ब ३२ अर्ब ६२ करोड रुपैयाँको सामग्री आयात भएको छ । सोही अवधिमा १ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको छ । दक्षिण कोरियाबाट ५ अर्ब ५२ करोडको आयात भएको छ । नेपालमा सामान आयात गरिने मुलुकमध्ये दक्षिण कोरिया १३औं नम्बरमा छ । कोरियामा १० करोड रुपैयाँ बराबरको निर्यात भएको भन्सारको तथ्यांक छ । जापानबाट ३ अर्ब ६७ करोड बराबरको सामान आयात भएको छ । जापान नेपालमा सामान आयात हुने २२औं नम्बरमा छ । त्यहाँ ६३ करोड रुपैयाँ बराबरको मात्रै निर्यात भएको छ । विभागका अनुसार इरान र इटालीबाट आयात न्यून छ । विभागले मुख्यत: मासुजन्य वस्तुमा कडाइ गर्न खोजेको प्रवक्ता महर्जन बताउँछन् ।


‘परमिट दिने क्रममा कहाँबाट कति आयात गर्ने, आयातका क्रममा कति दिन लाग्ने, कति दिनमा आयात हुनेलगायत विषयलाई गम्भीरतासाथ हेरिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘आयातकर्तालाई मासुजन्य वस्तु नल्याउन सचेत गराइसकेका छौं ।’ पछिल्लो दिनमा चीनबाट आयात नभएको उनले जानकारी दिए । मासुजन्य पदार्थमा देश आत्मनिर्भर उन्मुख रहेको कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयको भनाइ छ । आयात नभए पनि मासुजन्य पदार्थ अभाव नहुने मन्त्रालयको दाबी छ । कोरोना संक्रमण फैलिएका मुलुकबाट आयात गर्दा रोग सर्ने सम्भावना हुने भएकाले क्वारेन्टाइनमा कडाइ गर्न खोजिएको हो । मन्त्रालयका अनुसार कोरोना भाइरसको प्रकोप मुख्यत: जनावरबाट सरेको अध्ययनले देखाइसकेको छ । ‘यो रोगको निगरानी गर्ने सम्बन्धमा मन्त्रालयका प्रतिनिधिसहित पशुसेवा विभागले कार्यदल गठन गरेको छ,’ मन्त्रालयका प्रवक्ता हरिबहादुर केसीले भने, ‘प्रमाणपत्रबिना पशुजन्य पदार्थ ती मुलुकमा भित्रिए नियमानुसार नष्ट गर्न क्वारेन्टाइन कार्यालयलाई निर्देशन दिएका छौं ।’ त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा आउने वायुसेवाबाट कुनै यात्रुले पशु वा पशुजन्य पदार्थ लिई आएको भए त्यसको जानकारी विमानस्थलस्थित पशु क्वारेन्टाइन चेकपोस्ट र विमानभित्र जानकारी गराउन नागरिक उड्यन प्राधिकरणसँग पशुसेवा विभागलाई समन्वय गर्न भनिएको केसीले बताए ।


भारतबाट भने तस्करी

मन्त्रालयले क्वारेन्टाइनमा कडाइ गर्न निर्देशन दिए पनि खुला सिमानाका कारण अवैध रूपमा प्रशस्त पशुपन्छी भित्रिरहेको छ । नेपालको तुलनामा भारतमा कुखुरा सस्तो छ । जसले गर्दा तस्करी भइरहेको व्यवसायी नै बताउँछन् । ‘अवैध कुखुरा धादिङ, धार्के हुँदै आयात भइरहेको छ,’ कुखुरा व्यवसायी विष्णु खड्काले दाबी गरे, ‘विडम्बना, क्वारेन्टाइन कार्यालयकै मिलोमतोमा खुला रूपमा मासु भित्रिने गरेको छ ।’ उनका अनुसार भारतमा कप ४००जातको कुखुरा पालिन्छ । उक्त कुखुराको खुट्टा लामो र छाती चुच्चो किसिमको हुन्छ ।


नेपालमा कप ५०० जातका कुखुरा पालिन्छ । यो कुखुराको खुट्टा छोटो र छाती पनि गोलो हुन्छ । ‘बर्डफ्लू र कोरोनाका कारण भारतमा कुखुरा सस्तो छ । त्यहाँ सय रुपैयाँमै एउटा कुखुरा पाइन थालेको छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले त्यताको कुखुरा तस्करी गरेर आयात भएको छ ।’ तस्करीमा पशु सेवा विभागको पनि मिलोमतो रहेको व्यवसायीको भनाइ छ । विभागका महानिर्देशक वंशी शर्माले भने मासु एवं कुखुरा आयातमा कडाइ गरिएको दाबी गरे । ‘अति प्रभावित मुलुकबाट आयात हुने पशुपन्छीमा कडाइ गरेका छौं,’ उनले भने ।


प्रकाशित : फाल्गुन २७, २०७६ ०८:०५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुस्तायो सुन बजार

नुमा थाम्सुहाङ

काठमाडौँ — अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा आएको उतारचढावसँगै घरेलु बजारमा पनि कारोबार सुस्त देखिएको छ । बजारमा आत्यवश्यक परेको अवस्थाबाहेक सुन किन्न ग्राहक आएका छैनन् । यसकारण बजारमा दैनिक सुनको माग घटेको व्यवसायी बताउँछन् । 

‘सुनको मूल्य प्रतितोला ८० हजार रुपैयाँसम्म हुँदा कारोबार राम्रो थियो,’ न्युरोडथित धरान गहना गृहका सञ्चालक मंगास श्रेष्ठले भने, ‘मूल्यमा घटबढ हुँदा कारोबार सुस्त छ ।’ मूल्यवृद्धि भएका बेला सुन किन्नेभन्दा पनि बेच्ने ग्राहक बढी भएको उनले बताए ।

एक साताअघि सुनको मूल्य प्रतितोला ७८ हजार रुपैयाँ थियो । आइतबारसम्म मूल्य बढेर ८२ हजार ५ सय रुपैयाँ पुगेको छ । आइतबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य प्रतिऔंस १ हजार ६ सय ८४ अमेरिकी डलरसम्म पुगेको थियो ।

मूल्य क्रमश: बढ्न थालेपछि ग्राहक भने सुन पसलमा घटिरहेका छन् । बिहेको सिजन भए पनि ग्राहक त्यति नआएको व्यवसायी बताउँछन् । ‘ग्राहकहरू अहिले पर्ख र हेरको अवस्थामा छन्,’ न्युरोडस्थित सम्पूर्ण ज्वेलर्सका सञ्चालक रोमी शाक्यले भनिन् । आफ्नो पसलबाट दिनमा औसत दुई तोला सुनको मात्र कारोबार भइरहेको उनको भनाइ छ । मूल्यकै कारण विगतमा पाँच तोला सुन किन्न सक्ने ग्राहकले अहिले दुई–तीन तोलामा चित्त बुझाएको उनले बताइन् । ‘मूल्य घटेको बेला ग्राहकले अर्डर दिन्छन् । तर सुनको स्टक नै हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘अहिले सुन छ, किन्ने ग्राहक छैनन् ।’

न्युरोडस्थित विष्णु ज्वेलर्सका रामचन्द्र बराइलीको भनाइ पनि उस्तै छ । सुन किन्नेभन्दा पुराना गहना सफा गर्ने र बेच्न खाज्नेहरू बढी आउने गरेको उनको भनाइ छ । ‘मूल्यकै कारण यति बेला एक तोला व्यापाार गर्न पनि धौधौ छ । यस्तै अवस्था रहिरहे व्यवसाय नै कसरी चलाउने डर लाग्न थालेको छ,’ उनले भने । सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार मूल्य निरन्तर बढिरहँदा ग्राहकमा किन्ने क्षमता पनि घटेको छ । ‘नकिनी नहुनेहरूले मात्र अहिले सुन किनिरहेका छन्,’ महासंघका पूर्वअध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले भने ।

न्युरोडकै पसलमा गहना खरिद गरिरहेकी धुम्बाराहीकी वविता ज्ञवालीको भनाइ भने बेग्लै छ । आवश्यक परे जति महँगो भए पनि किन्नपर्ने उनको भनाइ छ । आफूले उपहार दिनका लागि औंठी किनेको उनले बताइन् । ‘महँगो भनेर हुँदैन रछ,’ उनले भनिन्, ‘मूल्य घटबढ भइरहन्छ ।’ न्युरोडस्थित गोल्ड एन्ड सिल्भर हाउसका म्यानेजर तेजरत्न बास्तोलाले पनि कारोबार बढेको जानकारी दिए । ‘मूल्यमा भइरहेको घडबढका कारण केही ग्राहकलाई लाख पुग्ने डर भएकाले सकेसम्म अहिले किनौं भन्ने पनि छ,’ उनले भने ।

चीनबाट सुरु भएको कोरोना भाइरस विभिन्न राष्ट्रमा फैलिएपछि आर्थिक गतिविधि घटेको र त्यसले सुनको मूल्य पनि अकासिएको रूपमा विश्लेषण गरिएको छ । कोरोना भाइरसको संक्रमणले विश्व अर्थतन्त्रमा प्रभाव पारेपछि लगानीकर्ता सुनतर्फ आकर्षित हुँदा मूल्य अकासिएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ ।

यसअघि पनि चीन र अमेरिकाबीचको व्यापार युद्ध तथा अमेरिका र इरानबीच देखिएको द्वन्द्वलगायत कारण सुनको मूल्य उकालो लागेको थियो । चीन ठूलो अर्थतन्त्र हुनुका साथै धेरै राष्ट्रमा व्यापारिक सञ्जाल रहेकाले कोरोना भाइरसको असर विश्वव्यापी व्यापारमा पनि परेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ । पछिल्ला दिनमा अन्तर्राष्ट्रिय सेयर बजार पनि ओरालो लागेका छन् । सेयर बजारको गिरावटलाई पनि कोरोना भाइरसकै कारणका रूपमा विश्लेषण गरिएको छ ।

सेयर बजारमा जोखिम बढेपछि तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित मानिएको सुनमा लगानी बढेकाले सुनको मूल्य निरन्तर उकालो लागेको जानकारहरूको तर्क छ । लगानीका अन्य क्षेत्र राम्रो हुन नसकिरहेको अवस्थामा सुन सुरक्षित विकल्प भएकाले यसमा लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्नु स्वाभाविक भएको उनीहरूको भनाइ छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २७, २०७६ ०८:०४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×