राष्ट्रिय सडकमा जोडिँदै हुम्ला

‘६७ किलोमिटर मुगु–हुम्ला लिंकरोड निर्माण सकियो’  
१३ सय किमि सडक निर्माण गरेको बेलायती परियोजना फिर्ता हुँदै 
देवेन्द्र भट्टराई

काठमाडौँ — कर्णाली प्रदेशका हुम्ला, मुगु, जुम्ला र सुर्खेतबीचको प्राचीन व्यापारिक मार्गलाई जोडेर निर्मित ६७ किमि कच्ची सडक आगामी दसैंदेखि सञ्चालनमा आउने भएको छ । यो लिंकरोडसँगै हुम्ला राष्ट्रिय सडक सञ्जालमा जोडिनेछ । 

हुम्लालाई सडक सञ्जालमा गाँस्ने लक्ष्य रहेको यो योजना बेलायती सहयोग नियोगअन्तर्गत ग्रामीण पहुँच कार्यक्रमको तत्परतामा निर्माण भइरहेको छ । यसअघि चीनको तिब्बततिरबाट हुम्ला सडक सम्पर्कमा जोडिएको थियो । ‘राष्ट्रिय सञ्जालमा जोडिने मानक सडकका रूपमा मुगु–हुम्ला लिंकरोड निर्माण सकिन लागेकामा यो योजनालाई विशेष उपलब्धिका रूपमा लिएका छौं,’ बेलायती दूतावासमा आयोजित समारोहपछि ग्रामीण पहुँच कार्यक्रम (र्‍याप) की टिम लिडर क्रिस्टिन मेरिलिजले भनिन्, ‘यो योजनापछि बेलायत सरकारको ‘र्‍याप’ कार्यक्रम स्थगन हुनेछ । अब यस्ता सडक निर्माणका सबै कार्यक्रम बेलायती सहयोग नियोगअन्तर्गत सञ्चालनमा आउनेछन् ।’


मुगु–हुम्ला लिंकरोड निर्माणपछि सदरमुकाम गमगढीदेखि हुम्लाको चंखेली गाउँपालिकाको मेल्छमसम्म सवारी साधन चल्न थालेको कार्यक्रमका योजना अधिकृत विष्णुराम विष्टले जानकारी दिए । ‘गाउँघरका स्थानीय उत्पादन आसपासका साहरसम्म आउन सक्ने अवस्था आएको छ,’ विष्टले भने । विगतमा हेलिकप्टरका भरमा खाद्यान्न र बिरामी ओसार्नुपर्ने अवस्था रहेकामा हुम्ला–मुगुका भित्री गाउँमा लिंकरोड बनेपछि आवागमन निकै सहज भएको उनले बताए । ०७३ असोजमा सुरु भएको सडक निर्माणको लागत झन्डै २ अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ छ । ६७ किलोमिटर लामो सडकभित्रै नयाँ सडक निर्माण र गमगढी बजारदेखि कर्णाली नदीसम्मको चार किलोमिटर सडकको स्तरोन्नतिसमेत गरिएको टिम लिडर मेरिलिजले जानकारी दिइन् ।


मुगु र हुम्लाका गरेर झन्डै २ हजार ५ सय स्थानीय कामदारले यो लिंकरोड निर्माणमा सहयोग गरेको विष्टले बताए । यसमा महिला सहभागिता पनि उत्तिकै रहेको र यो स्वरोजगारका निम्ति कर्णाली भेगकै नमुना कार्यक्रम बनेको उनको भनाइ छ । यसबापत झन्डै ८८ करोड रुपैयाँ स्थानीय तहका कामदारले ज्यालास्वरूप पाएका छन् । ‘यो बृहत् योजनामा प्रदेश र स्थानीय तहका सरकारले भरमग्दुर सहयोग गरेका छन्,’ मेरिलिजले भनिन्, ‘भित्री गाउँमा विकास र निर्माणप्रतिको सर्वसाधारणको सरोकारलाई कम रूपमा आँक्न मिल्दैन, स्थानीय सहयोगकै कारण यत्रो परियोजना तीन वर्षमै पूरा हुन लागेको छ ।’


सन् २००१ मा स्थापित बेलायती सहयोगको ग्रामीण पहुँच कार्यक्रमअन्तर्गत पूर्वदेखि पश्चिमसम्मका झन्डै दुई दर्जन जिल्लामा गरेर झन्डै १ हजार ३ सय किलोमिटर कच्ची वा स्तरोन्नति सडक बनिसकेको छ । ‘मुगु–हुम्ला लिंकरोड भने अहिलेका निम्ति यो ग्रामीण पहुँच कार्यक्रमको अन्तिम योजना हो,’ कार्यक्रमका सहप्रमुख राम थपलियाले भने, ‘मुगु–हुम्ला लिंकरोडमा एउटा ठूलो र अरू चार सहायक पुल निर्माण गर्नुपर्ने भएकाले तत्कालका लागि यो योजना झन्डै एक वर्ष थपिए पनि अरू नयाँ कार्यक्रम थप नहुने टुंगो लागेको छ ।’

प्रकाशित : फाल्गुन २५, २०७६ ०९:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आलुले उकास्यो गाउँ 

कान्तिपुर संवाददाता

(चितवन) — पूर्वी चितवनको खैरहनी नगरपालिका–१० मा पर्छ– खरखुट्टे गाउँ । पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा पर्ने खुरखुरे बजारबाट झन्डै पाँच किलोमिटर दक्षिण चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जभन्दा तीन किलोमिटर वरको यो गाउँमा पछिल्लो समय आलु खेती फस्टाएको छ । 

‘आलु खेती लहाएको बेला घुम्न आएका दंग पर्छन्,’ खरखुट्टेका सीताराम अर्यालले भने । तत्कालीन कृषि विकास कार्यालयले आलु खेतीको पकेट क्षेत्र घोषणा गरेपछि यसबारे चासो राख्ने विभिन्न जिल्लाका किसान एवं विज्ञ यो गाउँ पुग्ने गरेका छन् । अर्यालले मात्र अढाई बिघामा आलु लगाएका छन् । ‘यो वर्ष आलु बेचेर १७ लाख रुपैयाँ आम्दानी भयो,’ उनले भने । गाउँमा आलु खेती गर्ने ४६ घरपरिवार छन् । उनीहरूले सय बिघा हाराहारीमा आलु खेती गरेका छन् । एक कट्ठादेखि तीन बिघासम्म आलु खेती हुने गरेको अर्यालले बताए ।

गाउँमा ०५४/५५ सालबाट आलु खेती हुन थालेको हो । ०६३ सालपति क्षेत्रफल बढ्दै गयो । सोही वर्ष आलु खेती गर्ने किसानको समूह बन्यो । आलु पकेट क्षेत्र पनि घोषणा भयो । सीताराम अर्याल समूहका अध्यक्ष पनि हुन् । यहाँका कृष्णप्रसाद अर्याल पनि पुराना किसान हुन् । उनले दुई बिघामा आलु खेती गरेका छन् । यो वर्ष मात्र १४ लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको उनले बताए ।

अर्का किसान रामकृष्ण आचार्यले १५ कट्ठामा आलु लगाएका थिए । त्यसबाट यस वर्ष पौने सात लाख रुपैयाँ आम्दानी गरे । ‘श्रीमती पहिला निजी स्कुलमा पढाउँथिन् । आलु खेतीबाट राम्रो आम्दानी हुन थाल्यो । उनले जागिर छाडेरै खेतीमा बढी ध्यान दिन थालिन् । आलु खेतीको आम्दानीले घर बनाउन सकियो । गोठ बनाएर गाई पनि पालेका छौं,’ रामकृष्णले भने ।

पहिला ऋण खोज्न अर्को गाउँमा जानुपर्ने बाध्यता रहेकामा आलु खेती फस्टाएसँगै आत्मनिर्भर हुन सकेको खरखुट्टेकी पार्वती पाण्डे बताउँछिन् । आलु खेतीबाट गाउँमा यो वर्ष कम्तीमा पनि ४ करोड रुपैयाँ भित्रिएको किसान सीतारामले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : फाल्गुन २५, २०७६ ०९:३७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×