आलुले उकास्यो गाउँ 

कान्तिपुर संवाददाता

(चितवन) — पूर्वी चितवनको खैरहनी नगरपालिका–१० मा पर्छ– खरखुट्टे गाउँ । पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा पर्ने खुरखुरे बजारबाट झन्डै पाँच किलोमिटर दक्षिण चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जभन्दा तीन किलोमिटर वरको यो गाउँमा पछिल्लो समय आलु खेती फस्टाएको छ । 

‘आलु खेती लहाएको बेला घुम्न आएका दंग पर्छन्,’ खरखुट्टेका सीताराम अर्यालले भने । तत्कालीन कृषि विकास कार्यालयले आलु खेतीको पकेट क्षेत्र घोषणा गरेपछि यसबारे चासो राख्ने विभिन्न जिल्लाका किसान एवं विज्ञ यो गाउँ पुग्ने गरेका छन् । अर्यालले मात्र अढाई बिघामा आलु लगाएका छन् । ‘यो वर्ष आलु बेचेर १७ लाख रुपैयाँ आम्दानी भयो,’ उनले भने । गाउँमा आलु खेती गर्ने ४६ घरपरिवार छन् । उनीहरूले सय बिघा हाराहारीमा आलु खेती गरेका छन् । एक कट्ठादेखि तीन बिघासम्म आलु खेती हुने गरेको अर्यालले बताए ।


गाउँमा ०५४/५५ सालबाट आलु खेती हुन थालेको हो । ०६३ सालपति क्षेत्रफल बढ्दै गयो । सोही वर्ष आलु खेती गर्ने किसानको समूह बन्यो । आलु पकेट क्षेत्र पनि घोषणा भयो । सीताराम अर्याल समूहका अध्यक्ष पनि हुन् । यहाँका कृष्णप्रसाद अर्याल पनि पुराना किसान हुन् । उनले दुई बिघामा आलु खेती गरेका छन् । यो वर्ष मात्र १४ लाख रुपैयाँ आम्दानी भएको उनले बताए ।


अर्का किसान रामकृष्ण आचार्यले १५ कट्ठामा आलु लगाएका थिए । त्यसबाट यस वर्ष पौने सात लाख रुपैयाँ आम्दानी गरे । ‘श्रीमती पहिला निजी स्कुलमा पढाउँथिन् । आलु खेतीबाट राम्रो आम्दानी हुन थाल्यो । उनले जागिर छाडेरै खेतीमा बढी ध्यान दिन थालिन् । आलु खेतीको आम्दानीले घर बनाउन सकियो । गोठ बनाएर गाई पनि पालेका छौं,’ रामकृष्णले भने ।


पहिला ऋण खोज्न अर्को गाउँमा जानुपर्ने बाध्यता रहेकामा आलु खेती फस्टाएसँगै आत्मनिर्भर हुन सकेको खरखुट्टेकी पार्वती पाण्डे बताउँछिन् । आलु खेतीबाट गाउँमा यो वर्ष कम्तीमा पनि ४ करोड रुपैयाँ भित्रिएको किसान सीतारामले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : फाल्गुन २५, २०७६ ०९:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘विदेश नजाऔं, बाख्रा पालौं’

४० बाख्राबाट सुरू भएको व्यवसाय दुई वर्षमा १ सय २० बाख्रा हुँदै अघि बढेको छ
कान्तिपुर संवाददाता

(ओखलढुंगा) — सिद्धिचरण नगरपालिका–१० रुप्सेका घनश्याम बाँस्तोला घरको दुःखले गर्दा पाँच वर्ष खाडी मुलुक बसे । तर खाडी मुलुकमा बस्दा सोचे जस्तो कमाइ भएन । त्यहाँ खटिनुपर्ने समयमा उनले यत्तिको दुःख गाउँमै गरे सुन फल्ने कल्पना गरे ।

०६९ सालमा घर फर्किए । लगत्तै उनले ४० वटा स्थानीय जातका बाख्रा किनेर पाल्न थाले । त्यसयता उनको सफलता जारी छ । पाठापाठी जन्मिएर दुई वर्षमै बाख्राको संख्या १ सय २० भयो । उनले बोयर र जमुनापारि बोका किने । स्थानीय जातका बाख्रामा ती बोका लगाएपछि नश्ल सुधार भएका राम्रा पाठापाठी जन्मिए । घरमै खसी, बोका, बाख्रा, पाठापाठी किन्ने ग्राहक आउन थाले ।

बाख्रापालन गर्न थालेपछि उनलाई थाहा भयो– घाँस खेती आवश्यक रहेछ । त्यसपछि घाँस खेती थाले । अहिले १७ रोपनीमा यसको खेती गरिरहेका छन् । एक रोपनीमा घाँसको बिरुवा नर्सरी छ । उनले नेपियर, सुपर नेपियर, जै घाँस, इपिलइपिल, मेन्दोला, भटमासेलगायत २० भन्दा बढी जातका घाँस लगाएका छन् । ‘खर्च कटाएर पनि वर्षमा चारदेखि साढे ४ लाख रुपैयाँ कमाउँछु,’ बाँस्तोलाले भने, ‘त्यही पैसाले घर खर्च धान्नेसँगै छोराछोरी पढाइरहेको छु ।’

त्यसैले देशमै बसेर बाख्रापालन गरे पनि मनग्गे कमाइ गर्न सकिने उनको भनाइ छ । ‘म त भन्छु, विदेश नजाऔं, यहीँ बाख्रा पालौं,’ उनले भने । कृषि र पशुपालन पेसा छोराछोरीले पनि अपनाउन् भनेर उनले छोरा र छोरी दुवैलाई कृषि र पशु जेटीए पढाइरहेका छन् । छोराछोरी प्राविधिक भएपछि कृषि फार्म सञ्चालन गर्न सहज हुने उनको आशा छ ।

घनश्यामको नमुना बाख्रा फार्ममा अहिले ६० वटा बाख्रा–पाठा छन् । बिक्रीका लागि समस्या नभए पनि स्थानीय बजारमा बाख्राका लागि आवश्यक दाना नपाइँदा उनलाई दुःख लाग्छ । रोगव्याधी लाग्दा तत्काल उपचारका लागि प्राविधिक उपलब्ध नहुने समस्या पनि उत्तिकै रहेको उनले बताए । उनले बाख्रापालक किसानको समूह पनि गठन गरेका छन् । समूहमा १६ जना किसान आबद्ध छन् ।

तौलेर खसीबोका किनबेच
जिल्लाका बाख्रापालक किसान र व्यापारीबीच खसीबोका तौलेर खरिदबिक्री सुरु भएको छ । केही दिनअघि घनश्याम बास्तोलाकै फार्मबाट पहिलो पटक तौलेर खसीबोका बिक्री सुरुवात गरियो । ग्रामीण उद्यम तथा विप्रेषण आयोजना (समृद्धि) ले यो कामको समन्वय गरेको हो ।

अनुमानमा खसीबोका बेच्दा किसान ठगिन सक्ने भएकाले तौलेर बेच्न सुरु गरिएको हो । शुक्रबार मात्रै घनश्यामको फार्मबाट व्यवसायी ऋषिकुमार धमलाले २ लाख ८ हजार ६ सय रुपैयाँमा १९ वटा खसीबोका खरिद गरे । बाँस्तोलाले खरी जातका नौवटा बोका, जमुनापारि जातका पाँचवटा खसी र बोयर जातका ५० प्रतिशत क्रसका ५ वटा खसीबोका तौलेर बेचेको हुन् ।

प्रकाशित : फाल्गुन २५, २०७६ ०९:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×