मास्क उत्पादन गर्ने दुई उद्योग मात्रै

स्वदेशी उत्पादनले माग धान्दैन 
वार्षिक ६ करोड थान मास्क आयात  
उपत्यकामा मात्र ७५ प्रतिशत खपत
नुमा थाम्सुहाङ

काठमाडौँ — बजारमा ‘एयर–फिल्टर मास्क’ को माग बढ्दो छ । चीनको वुहान सहरबाट फैलिएको नोवल कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट जोगिन मास्कको माग बढेको सरोकारवाला बताउँछन् । भाइरसको प्रकोपकै कारण दुई सातायता मास्क आयात हुन सकेको छैन । बजारमा मास्क पाइँदैन पनि । अहिले नेपालमा दुई उद्योगले मात्र मास्क उत्पादन गरिरहेका छन् । तिनले यहाँको माग भने धान्न सकेका छैनन् । त्यसैले आयातकै भर पर्नुपरेको उद्योगीहरू बताउँछन् ।

ZenTravel

काठमाडौंको बौद्धमा नवीन श्रेष्ठले हालै पेपर मास्क उद्योग सञ्चालनमा ल्याएका छन् । उनको उद्योगले दैनिक २ हजारदेखि ३ हजार थान मास्क उत्पादन गर्छ । अर्का उद्योगी खडानन्द पाण्डेले रूपन्देही बुटवलमा दुई वर्षदेखि कपडाको कटन मास्क बनाइरहेका छन् । उनको उद्योगले अहिले दैनिक आठ सय थान मास्क उत्पादन गर्छ । ‘हामीले उद्योग सञ्चालनमा ल्याएको धेरै भएको छैन, हातले चलाउने मेसिन हो, दिनमा ३ हजार थानभन्दा बढी उत्पादन गर्न सक्दैनौं,’ उद्योगी श्रेष्ठले भने । २५ लाख रुपैयाँको लगानीमा उद्योग सञ्चालनमा ल्याएको उनले बताए । उनको उद्योगमा उत्पादन हुने मास्कको मूल्य ३ देखि ५ रुपैयाँ छ ।

Meroghar

आयातित पेपर मास्कको मूल्य भने १ रुपैयाँ ८० पैसादेखि ३ रुपैयाँसम्म पर्ने उनले जानकारी दिए । प्रोत्साहनको अभावमा स्वदेशी उद्योगको उत्पादन लागत बढी पर्दा महँगो हुन जाने उनको भनाइ छ । मास्कका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थ (नाक र कानमा लगाइने लुप) आयातमा छुट दिनुपर्ने उनको भनाइ छ । त्यसो भए आयातितभन्दा स्वदेशी मास्क सस्तो पर्ने उनले बताए । चीनबाट आयातित मास्क १५ प्रतिशतमा भन्सारबाट छुट्छ । कच्चा पदार्थमा भने ३५ प्रतिशत भन्सार महसुल लाग्ने उनको भनाइ छ ।

चीनले एकैदिन करोडौं मास्क उत्पादन गरेर विश्व बजारमा पुर्‍याउँछ । चीनमा नयाँ वर्षको बिदाका कारण केही समय फ्याक्ट्री बन्द रहे, जसका कारण त्यहाँ पर्याप्त मास्क उत्पादन हुन सकेन । त्यसमाथि चीनमा नोवल कोरोना देखिएपछि नेपालमा समेत मास्कको माग बढेको उद्योगी पाण्डे बताउँछन् । ‘हामीले कपडाको मास्क बनाउँदै छौं,’ उनले भने, ‘तर स्वदेशी मास्कको तुलनामा आयातित सस्तो पर्दा समस्या पर्छ ।’

पाण्डे त्रिपुरेश्वरस्थित पामिर इन्टरनेसनलका सञ्चालक पनि हुन् । पामिरले चीनबाट सर्जिकलसम्बन्धी सामान आयात गरी नेपालमा होलसेल व्यापार गर्छ । ‘स्वाइनफ्लुको प्रकोप देखिएपछि बजारमा पेपर मास्कको प्रयोग बढेको हो,’ पाण्डेले भने, ‘काठमाडौंको वायु प्रदूषणबाट जोगिन पनि मास्क लगाउनेहरू बढिरहेका छन् ।’

छैन नियमन
बजारमा मास्कको माग बढेपछि खुद्रा व्यवसायीहरूले होलसेल मूल्यभन्दा तेब्बर मूल्य लिइरहेका छन् । होलसेलमा पेपर मास्कको मूल्य १ देखि ३ रुपैयाँसम्म पर्छ । तर फार्मेसी र बाहिर बजारमा प्रतिगोटा १० रुपैयाँमा बिक्री हुने गरेको छ । कोरोना भाइरसको डरले गर्दा मूल्य बढेको व्यवसायी बताउँछन् । एउटा डब्बामा पेपर मास्क ५० प्रति हुन्छ । यसको होलसेल बजारमै ५० रुपैयाँ बढेर आएको एक फार्मेसी सञ्चालकले बताए ।

नेपाली बजारमा पुस ५ देखि १८ गतेसम्म मात्र ५१ लाख थान मास्क बजारबाट उठिसकेको केमिकल एन्ड मेडिकल सप्लायर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष सुरेश घिमिरेले बताए । पुस ५ देखि २० सम्ममा ७ लाख ५९ हजार थान मात्र मास्क चीन र हङकङ निर्यात भएको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भन्सार कार्यालयको तथ्यांक छ ।

वार्षिक सर्जिकल, पेपर र एन–९५ मास्क ६ करोड थान हाराहारीमा आयात भइरहेको एसोसिएसनका उपाध्यक्ष कविराज पोखरेलले जानकारी दिए । एक महिनामा एउटा ठूलो अस्पतालमा १०/१२ हजार थान नर्मल मास्क प्रयोग हुने एसोसिएसनका महासचिव विनोद मानन्धरले बताए ।

प्रकाशित : फाल्गुन १, २०७६ ०८:४५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बस्ती पस्यो थार

दीपक परियार

पोखरा — बिहानीको झिसमिसेमै भैंसीको पाडोजस्तै देखिने जनावर बस्ती पस्यो । पृथ्वी राजमार्गको छेवैमा डुलिरहेको जनावर जंगली हो भन्ने स्थानीयले अड्कल काटे । खेद्दैखेद्दै नजिकैको विद्यालय हातामा पुर्‍याए । उच्च पहाडी भेगमा बस्ने जंगली जनावर थार बुधबार पोखरामा भेटिएको हो ।

पोखरा–२६ बुढीबजारमा एकाबिहानै डुलिरहेको थारलाई स्थानीयले नजिकैको जुनियर सिटिजन्स एकेडेमीको तारजालीले घेरिएको खेलकुद मैदानमा पुर्‍याएका थिए । भिरालो र घना जंगलमा बस्ने थार कसरी बेंसी झर्‍यो भन्ने पत्ता लाग्न सकेको छैन । अन्दाजी २ वर्षको भाले थारलाई डिभिजन वन कार्यालय कास्कीको टोलीले उद्धार गरेको छ । थार ४ फिट अग्लो र झण्डै ५० केजीको छ । उद्धार गरिएको थारलाई बेगनास र रुपातालको बीचमा रहेको पचभैयास्थित वन्यजन्तु उद्धार केन्द्रमा राखिएको छ । दुई महिनाअघि पोखराकै बाटुलेचौरमा पनि थार भेटिएको थियो । उक्त थारलाई अर्मलाभन्दा माथिको वनमा लगेर छाडिएको थियो ।

डिभिजन वन कार्यालय कास्कीका प्रमुख रामकाजी श्रेष्ठले उच्च पहाडी भेगमा बस्ने थारलाई सहरमा भेटिनुलाई नौलो मानेको बताए । उनका अनुसार यो जंगली जनावर २ हजार ५ सयदेखि ३ हजार ५ सय मिटरसम्मको उचाइमा बस्छ । नेपालमा भने यो ५ सयदेखि ३ हजार ५० मिटरसम्मको उचाइमा पाइन्छ । झुण्डमा भन्दा एक्लाएक्लै भेटिन्छ । अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रबाट सेती नदीको तिरैतिर तलसम्म आएको हुनसक्ने उनले बताए । ‘जंगलमा प्रशस्त हुने घाँस खाने भएकाले आहाराको खोजीमै बस्ती पसेको भन्न मिल्दैन,’ उनले भने, ‘चर्दैचर्दै हिँड्दा रातभरि हिँडेको मेसो पाउँदैन । त्यसरी नै तल्लो भेगमा आएको हुनसक्छ ।’ मान्छे देखेपछि तर्सिएर भाग्दाभाग्दै बस्ती पसेको हुनसक्ने उनले जनाए ।

प्राणीशास्त्री एवं प्राध्यापक करण शाहले जंगली कुकुर र ब्वाँसोले लखेट्दा पनि सहरसम्म यो आइपुग्ने बताए । उनका अनुसार नेपालमा यसको संख्या एकिन छैन । तर धेरै शिकार गरिने भएकोले संख्या घट्दै गएको अनुमान गरिन्छ । यो चुरे र मध्यपहाडमा समेत पाइन्छ । नेपाल बाहिर भुटान, चीन, भारत र बंगलादेशमा समेत थार पाइन्छ । थारको आयु १५ वर्षको हुन्छ । जन्मेको ३ वर्षमा बच्चा जन्माउन योग्य हुन्छ । भाले र पोथी दुवैमा सिङ हुन्छ । दुवैको १८ सेन्टिमिटरसम्म लामो पुच्छर हुन्छ । शाकाहारी भएकोले घाँसपात, जंगली फलफूल र काष्ठफल यसको आहारा हो ।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघ (आईयूसीएन) ले थारलाई खतराको नजिक रहेको जनावरका रुपमा सूचीकृत गरेको छ । चोरी शिकारी र बासस्थानको कमीले नेपालमा पनि यसलाई खतराको नजिक मानिन्छ । मासुका लागि थारको शिकार हुन्छ । हरिण प्रजातिको थार अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा प्रशस्त पाइन्छ । कास्कीको घान्द्रुक, लान्द्रुक, अन्नपूर्ण आधार शिविर जाने बाटोमा पर्ने सिनुवा र देउराली लगायत ठाउँमा थार पाइन्छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन १, २०७६ ०८:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×