चुलियो लसुनको मूल्य- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

चुलियो लसुनको मूल्य

राजु चौधरी

काठमाडौँ — सिजनल हरियो तरकारीको मूल्य घटिरहेका बेला लसुनको भाउ भने चुलिएको चुलियै छ । सरकारी तथ्यांकअनुसार पछिल्ला तीन सातामा लसुनको मूल्य १५४ प्रतिशत बढेर होलसेलमै किलोको ५६० रुपैयाँ पुगेको छ । पुस २९ मा प्रतिकिलो २२० रुपैयाँ (थोक मूल्य) मा कारोबार भएको लसुन माघ २१ गते बढेर ५६० रुपैयाँ पुगेको कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिको तथ्यांक छ । 

अन्य कृषि उत्पादनसरह लसुनमा समेत परनिर्भर हुँदा बजारमा समस्या देखिएको जानकारहरू बताउँछन् । माग र आपूर्तिबीच हुने असन्तुलनकै अवसर पारी बिचौलियाहरू सलबलाउँदा उपभोक्ता चर्को मूल्य तिर्न बाध्य भएको उनीहरूको भनाइ छ । ‘स्वदेशमा पर्याप्त उत्पादन नहुँदा आयातकै भरमा छौ । चीनमा नयाँ वर्ष र लगत्तै नोवल कोरोना भाइरसले भन्सार सिज भएको छ,’ समितिका सुचना अधिकारी बिनय श्रेष्ठले भने, ‘व्यवसायीसँग भएको मौज्दात सकिएका कारण लसुनको मुल्य ह्वात्तै बढेको छ ।’ कालीमाटी तरकारी बजारभित्र चीनबाटै आयातित लसुन बिक्री हुन्छ । भाइरस प्रकोपलगत्तै चीनले निर्यातमा बन्देज गरेको श्रेष्ठको दाबी छ । ‘आयातमा कडाइ हुँदा होलसेलमै प्रतिकिलो ५ सयदेखि ५ सय ६० रुपैयाँसम्ममा लसुन बिक्री भएको छ,’ उनले भने । पुस २९ देखि समितिको तथ्यांकअनुसार बढ्न थालेको हो । पुस २२ मा प्रतिकिलो २ सय २० रुपैयाँमा बिक्री भएको लसुन माघ १ गते २ सय ५०, माघ २ मा २ सय ७० हुँदै क्रमशः बढेर माघ १६ गते ६ सय रुपैयाँ पुगेको थियो । माघ १७ मा एक सय रुपैयाँ घटेर ५ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो । माघ १९ देखि मूल्य पुनः बढेर ५ सय ६० रुपैयाँ पुगेको छ ।


होलसेलमै ५ सय ६० रुपैयाँमा बिक्री हुँदा खुद्रामा ७ सय रुपैयाँभन्दा माथि कारोबार भएको व्यवसायी बताउँछन् । ‘ठूला व्यवसायीले लसुन लुकाएर एकदुई किलो मात्रै बिक्री गर्छन् । समितिले होलसेल मूल्य ५ सय ६० तोके पनि खुद्रामा खरिद गर्दा ६ सय ५० रुपैयाँ तिर्नुपर्छ,’ सुकेधाराका तरकारी व्यवसायी अनिल शाहले भने, ‘खुद्रामा ७ सय रुपैयाँ नलिए नाफा हुन्न ।’


तरकारी तथा फलफुल व्यवसायी महासंघका महासचिव भरत खतिवडाले भने लसुनको मौज्दात सकिएकाले महँगो परेको दाबी गरे । ‘कोरोना भाइरसले भन्सार सिज भएको छ, भारतीय लसुन काठमाडौंमा छैन,’ उनले भने, ‘चीनको लसुनको स्टक सकिएको छ । एकदुई दिनमा त्यो पनि पाइँदैन ।’ व्यवसायीले लसुनको मौज्दात सकिएको दाबी गरे पनि भन्सार विभागको तथ्यांकले भने चालु आवको ६ महिनामा १३ लाख ४ सय ४७ किलो लसुन आयात भएको देखाउँछ । तथ्यांकअनुसार चीनबाट ७ लाख ५४ हजार र भारतबाट ५ लाख ४६ हजार किलो लसुन आयात भएको छ ।


यता व्यवसायी तथा समिति भने कालीमाटीमा भारतीय लसुन आयात नभएको दाबी गर्छन् । ‘कालीमाटीमा चीनकै लसुन भित्रिन्छ । माघको सुरुदेखि नै समस्या भयो,’ श्रेष्ठले भने, ‘अहिले नेपाली लसुन पनि छैन ।’ भारतीय लसुन सानो हुन्छ । केलाउन गाह्रो हुने भएकाले उपत्यकामा त्यति भित्रिँदैन । समितिका अनुसार भारतीय लसुन तराईमै खपत हुन्छ । चीनको लसुन ठूलो आकारमा हुने हुँदा प्रायः उपत्यकामै बिक्री हुने समितिको दाबी छ । नेपालमा लसुन उत्पादन हुने गरे पनि अपुग रहेको कृषि मन्त्रालयका प्रवक्ता हरिबहादुर केसीले बताए । ‘स्थानीय तहमा उत्पादन भए पनि त्यसको बजारीकरण भएन,’ उनले भने, ‘अहिलेको अवस्थामा आयात धेरै नै गर्नुपर्छ । लसुनलाई प्राथमिकता दिने भनिए पनि मिसन कार्यक्रमकै रूपमा सञ्चालन हुन सकेको छैन ।’


मागअनुसार आपूर्ति नहुँदाको फाइदा उठाउँदै बिचौलियाहरूले समेत चलखेल गरेको साना व्यवसायी बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार ठूला व्यवसायीले गोदाममा लसुन राखेर बिक्री गरिरहेका छन् । लसुनमा कार्टेलिङ भइरहँदा नियमक निकायले भने कुनै चासो दिएको छैन । कृषि उत्पादन र कृषि क्षेत्रको नियम निकाय कृषि मन्त्रालय र मन्त्रालयअर्न्तगत रहेका विभाग हुन् । तर यी निकायले प्रभावकारी अनुगमन र नियन्त्रण नगर्दा तरकारीमा उपभोक्ता ठगिने गरेका छन् । मूल्यका सन्दर्भमा उद्योग वाणिज्य मन्त्रालयअन्तर्गत वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले पनि अनुगमन गर्छ ।


अहिले बजारमा देखिएको मूल्यको सन्दर्भमा वाणिज्य विभागले नै हेर्नुपर्ने कृषिका प्रवक्ता केसीको दाबी छ । ‘उत्पादन र बजारसम्म पुर्‍याउने दायित्व कृषिको हो,’ उनले भने, ‘मूल्यसम्बन्धी सम्पूर्ण अधिकार वाणिज्यको हुन्छ । बजार नियमन गरी बढी मूल्य लिनेलाई कारबाही गर्ने दायित्व विभागकै हो ।’ तरकारीको विषयमा छलफल भए पनि अनुगमन नभएको विभागका सूचना अधिकारी नोखबहादुर बस्यालले बताए । ‘पहिले भन्सारको तथ्यांक विश्लेषण गर्छौं अनि लसुनको मूल्य वृद्धिका विषयमा अनुगमन गर्छौं,’ उनले भने ।

प्रकाशित : माघ २२, २०७६ ०८:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोना प्रकोप : चीनमा एकैदिन ६५ जनाको मृत्यु, २४ हजार बढी संक्रमित

एजेन्सी

बेइजिङ — चीनको राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोगले कोरोना भाइरसका कारण चीनमा मंगलबार मात्रै ६५ जनाको मृत्यु भएको जनाएको छ । बुधबार बिहानसम्मको तथ्यांकअनुसार चीनमा मात्रै कोरोना भाइरसका कारण ४९० जनाको मृत्यु भइसकेको छ । त्यस्तै हङकङ र फिलिपिन्समा एक–एक जनाको मृत्यु भएको छ ।

मंगलबार मात्रै थप ३ हजार ९ सय ७१ जनामा कोरोना भाइरसको संक्रमण देखिएको छ । बुधबार बिहानसम्म चीनमा २४ हजार ३ सय २४ जनामा कोरोना भाइरस संक्रमणको पुष्टि भएको छ ।
चीनको हुबेई प्रान्तबाट सुरु भएको कोरोना भाइरसको संक्रमण विश्वका करिब दुई दर्जन मुलुकमा फैलिइसकेको छ । चीनबाहिर झन्डै १८० जनामा यसको संक्रमण देखिएको छ । त्यस्तै चीनले कोरोना भाइरस संक्रमितमध्ये ९११ जना निको भएको जनाएको छ ।

चीनद्वारा कमजोरी स्वीकार
प्राणघातक नोवल कोरोना भाइरस प्रकोप रोकथाम तथा नियन्त्रणमा ‘कमजोरी भएको’ चीनले स्विकारेको छ ।

सत्तारुढ कम्युनिस्ट पार्टीको पोलिटब्युरो स्थायी कमिटी बैठकले भाइरस नियन्त्रणमा उचित कदम चाल्न नसकेको जनाएको हो । देशको आपत्‌कालीन व्यवस्थापन प्रणालीमा सुधारको आवश्यकता रहेको समेत उसले बताएको छ । चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको उच्च राजनीतिक अंगले विरलै यस प्रकारको अभिव्यक्ति दिन्छ ।

वन्यजन्तुको गैरकानुनी बजारलाई पूर्ण बन्द गर्न पनि पोलिटब्युरोले निर्देशन दिएको छ । कोरोनाको संक्रमण वन्यजन्तुको गैरकानुनी बजारबाटै सुरु भएको अनुमानकै बीच पछिल्लो निर्देशन आएको हो । ‘यस्ता कमजोरी हटाउन आपत्कालीन व्यवस्थापन प्रणालीलाई सुधार गर्नुपर्छ र जटिल कार्य सम्हाल्न राष्ट्रिय क्षमतामा सुधार गर्नुपर्छ,’ पोलिटब्युरोले भनेको छ ।

बजार अनुगमन बलियो बनाउन पनि निर्देशन दिइएको छ । भाइरसलाई लिएर सरकारको सुरुवाती कदमबारे चीनमा व्यापक आलोचना भइरहेको छ । अधिकारीहरूले सुरुमा भाइरस संक्रमणलाई गम्भीर रूपमा नलिएको र केही अवस्थामा सूचना लुकाएको आरोप खेपिरहेका छन् ।

गत वर्ष वुहानस्थित एक चिकित्सकले आफ्ना सहकर्मीलाई भाइरस प्रकोपबारे सचेत गराउन खोज्दा उनीमाथि ‘झूटा प्रतिक्रिया दिएको’ आरोप लगाइएको थियो । प्रहरीले ती चिकित्सकलाई ‘गैरकानुनी गतिविधि’ रोक्नसमेत भनेका थिए । भाइरस संक्रमण तीव्र भएपछि मात्रै चीनले हुबेई प्रान्तमा यातायातलगायत मानिसको भीडभाड हुने सबै क्षेत्र बन्द गरेको थियो ।
संक्रमण फैलन नदिन भन्दै चीन स्वशासित विश्वकै ठूलो ‘ग्यामब्लिङ हब’ मकाउले दुई साताका लागि सहरभित्रका सबै क्यासिनो बन्द गरेको छ ।

यसैबीच, भाइरसबाट धेरै प्रभावित वुहानमा जिम्नासियम हल, प्रदर्शनी केन्द्र र सांस्कृतिक कम्प्लेक्सलाई पनि अस्थायी अस्पतालमा रुपान्तरण गरिएको छ । ती क्षेत्रमा ३ हजार ४ सय शय्याको अस्थायी अस्पताल बनाइएको छ, जसमा साधारण संक्रमितलाई राखिने चाङजियाङ डेलीले उल्लेख गरेको छ ।

चीनले विश्वका अन्य देशलाई पनि यो प्रकोपमा सहयोग गर्न आग्रह गरिरहेको छ । उसले सोमबारमात्रै अमेरिकामाथि अनावश्यक त्रास फैलाएको आरोप लगाएको थियो । तर मंगलबार भने अमेरिकाले दिने सहयोग लिने उसले बताएको छ । भाइरसको अध्ययन र रोकथामका लागि विश्व स्वास्थ्य संगठनले नेतृत्व गर्ने ‘मिसन’ मा अमेरिकी विज्ञ पनि राख्न गरिएको अनुरोधलाई चीनले स्वीकारेको ह्वाइटहाउसले पुष्टि गरेको छ ।

अफवाह फैलाउने नियन्त्रणमा
कोरोना भाइरसबारे विश्व स्वास्थ्य संगठन र चिनियाँ अधिकारीले दिएका विवरणबाहेक अन्य विवरण काल्पनिक भएको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा अफवाह फैलाउनेविरुद्ध एसियाका केही सरकारले आक्रामक कदम चालेका छन् ।

अनावश्यक अफवाह फैलाएको आरोपमा मलेसिया, भारत, थाइल्यान्ड, इन्डोनेसिया र हङकङमा कम्तीमा १६ जना पक्राउ परेका छन् । केही राष्ट्रले जरिवाना लगाएका छन् । केहीले ‘झूटा समाचारविरुद्धको कानुन’ लागू गरेका छन् । सिंगापुरले विवादित ‘झूटा समाचार’ कानुनलाई कार्यान्वयनमा ल्याएको छ । जसले, सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्तालाई कोरोना भाइरसबारे नकारात्मक अफवाह फैलाउन रोक लगाउनेछ ।

भारतमा कम्तीमा ५ जना पक्राउ परेका छन् । दक्षिणपश्चिमी राज्य केरलाका ती व्यक्तिलाई ह्वाट्सएपमा गलत सन्देश प्रवाह गरेको आरोपमा पक्राउ गरी जमानतमा छोडिएको भारतीय अधिकारीले बताएका छन् । झूटा समाचार फैलाएको आरोपमा मलेसियामा ६ जनालाई पक्राउ गरिएको छ । भियतनाममा कम्तीमा ९ जनालाई जरिवाना गरिएको छ भने ३ जना सेलिब्रेटीलाई सामाजिक सञ्जालमा उनीहरूले राखेका पछिल्ला विवरणबारे प्रस्ट्याउन भनिएको छ ।

थाइल्यान्डले ‘एन्टी फेक न्युज सेन्टर’ सुचारु गरेको छ, जसले कोरोनाबारे गलत विवरण सार्वजनिक गर्नेको लगत राखिरहेको अधिकारीले बताएका छन् । दक्षिण कोरिया र इन्डोनेसियाले पनि सामाजिक सञ्जालमा गलत विवरण सार्वजनिक गरे कारबाही गर्ने चेतावनी दिएका छन् ।

प्रकाशित : माघ २२, २०७६ ०७:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×