ढल्केबर सबस्टेसन पुसभित्रै

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — भारतसँगको विद्युत् व्यापारका लागि महत्त्वपूर्ण पूर्वाधार मानिएको ढल्केवर सबस्टेसनको स्तरोन्नतिको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । सबस्टेसनमा राखिने तीन ट्रान्सफर्मरमध्ये एउटा चार्ज गरी पुसभित्रै सञ्चालन गर्ने गरी काम भइरहेको नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले जनाएको छ ।

ZenTravel

ढल्केबर सबस्टेसन ४०० केभीमा स्तरोन्नति भएपछि नेपाल र भारतबीच १ हजार मेगावाटसम्म विद्युत्को आदानप्रदान गर्न सकिनेछ । यो सबस्टेसन स्वचालित हुनेछ ।

Meroghar

ढल्केबर सबस्टेसनको स्तरोन्नति सकिएपछि ४ सय ५६ मेगावाटको माथिल्लो तामाकोसी विद्युत् आयोजनाको विद्युत् प्रवाहका लागि पनि सहज हुने प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले बताए । ‘यसले मुलुकभित्र पूर्व–पश्चिम विद्युत् प्रवाह र भारतसँग विद्युत् व्यापारको लागि ठूलो भूमिका खेल्नेछ,’ उनले भने, ‘मुलुकभित्र खपत हुन नसकेको माथिल्लो तामाकोसीको विद्युत् सहज रूपमा भारत निर्यातका लागि पनि सहज हुन्छ ।’

माथिल्लो तामकोसीबाट असारभित्रमा विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्यका साथ काम भइरहेको छ । आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत्लाई दोलखाको गोंगरबाट २२० केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइनमार्फत खिम्ती हुँदै ढल्केबर ल्याइनेछ । यसका लागि आयोजनाले गोंगर–खिम्ती प्रसारण लाइन निर्माण अन्तिम चरणमा पुर्‍याएको छ । खिम्ती–ढल्केबर प्रसारण लाइन यसअघि नै सञ्चालनमा आइसकेको छ ।

ढल्केबरमा ९४५ केभीए क्षमताको ट्रान्सफर्मरहरू रहने प्राधिकरणले जनाएको छ । ढल्केबर सबस्टेसनको स्तरोन्नतिको काम सकिएलगत्तै ढल्केबर–मुजफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइभ ४०० केभी क्षमतामा सञ्चालन गर्न सकिन्छ । नेपाल र भारतबीचको यो अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनको स्तरोन्नति भएपछि सुक्खायाममा नेपालालाई आवश्यक पर्दा भारतबाट बढी विद्युत् ल्याउन र वर्षायाममा बढी भएको विद्युत् पठाउन पनि सहज हुने प्राधिकरणको भनाइ छ ।

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७६ ०८:३८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बालापनको सुन्तले स्वाद

नुमा थाम्सुहाङ

काठमाडौं — सुन्तलाको केस्रा जस्तै सानो, स्वाद र बास्ना पनि त्यस्तै । कुनै फरक नै नपाइने । त्यो जमानामा १ रुपैयाँमा गुलियो खालको चार वटा मिठाई पाइने भनेपछि केटाकेटी हुरुक्कै हुन्थे । 

त्यही समयमा पाइने अन्य मिठाईभन्दा सस्तो पनि । घर र विद्यालय छेउको सानो घुम्ती पसलमा सुन्तला मिठाई खाने र किन्नेको बेग्लै जमात हुने संगीतकार अर्जुन पोखरेलको सम्झना छ ।
त्यतिबेला उनी ६/७ वर्ष थिए जतिबेला यो मिठाईको आकर्षण केटाकेटी हुँदा थियो । यसको पुनरागमनले सबैको बालापन फर्कने उनी सुनाउँछन् ।

गुलियोले बच्चाहरूको मन तान्ने भएकाले अरू मिठाईभन्दा सस्तो पाइने उनले बताए । ‘दसैं तिहारमा भेला गरेर जोगाएको पैसाले पनि किनेर खाएको सम्झना छ,’ उनले भनिन्, ‘घरमा अरू खानेकुरा भए पनि पैसाले यो मिठाई किनेर खानुको मज्जा नै बेग्लै थियो ।’

आजभन्दा ३०/३५ वर्ष अगाडि आएको यो मिठाईले सबैको जिब्रो र मनमा बास पाएको थियो भने बीचमा हराउँदा यसलाई सम्झने पनि धेरै नै थिए । ‘म ८/९ वर्षकी हुँदा एकदम धेरै खान्थें,’ २९ वर्षीया उदयपुरकी रेस्मा तामाङले सम्झना गर्दै भनिन्, ‘सानो सुन्तलाको केस्राजस्तै पाइने अनि स्वाद नि धेरै मन पर्ने । गोजीमा पैसा हुने बित्तिकै पसलमा गएर किनेर खाइहाल्थें ।’

काठमाडौं चक्रपथमा बस्दै आएकी उनी यसको उत्पादन फेरि सुरु भएपछि जमलबाट किनेर खाने गरेकी बताइन् । बीचमा मिठाई हराउँदा एक पटक भए पनि आए हुन्थ्यो भन्ने लाग्ने गरेको उनले भनिन् । ‘तर, सानोबेला जस्तो गुलियो खान चैं सकिँदैन रैछ,’ उनले भनिन्, ‘यसको स्वाद भने अझै मनपर्छ ।’

भारतबाट भित्रिए पनि नेपालको वीरगन्जमा यसको उत्पादन हुन्छ । तर, उपत्यकामा भने नयाँबाटो थिमी भक्तपुरमा रहेको उज्ज्वल कन्फेक्सनरी उद्योगले विसं. २०५८ सालमा यसको सुरुवात गरेको हो । काभ्रे, पनौती बस्ने र उद्योगको मेसिनरी अपरेटर उत्तम खत्रीले २२ वर्षदेखि मिठाईसम्बन्धी काम गर्दै आएका छन् । यही उद्योगमा भने ११ वर्षदेखि निरन्तर काम गरिरहेका छन् ।

उनलाई पनि सानो हुँदा मिठाई खाएको सम्झना छ । ‘सुन्तलाको स्वाद र गुलियो नै यसको आकर्षण हो,’ उनले भने । डेढ घण्टा लगाएर चिनी, ग्लुकोज र मिठाईमा प्रयोग गरिने सुन्तला जस्तै देखिने रङ मिलाएर ३ सय डिग्रीको आगोमा पकाइन्छ । पाकेको जेलीलाई सेलाउन प्लेटमा राखिन्छ भने त्यसपछि यसलाई मेसिनले काटेको सुन्तलाको आकार नबिग्रिने गरी यसलाई चिनीको चास्नीमा ५ मिनेट जति घोलेपछि प्याकिङका लागि तयार हुने उनले जानकारी दिए । ‘यसमा सुन्तलाको जस्तो बास्ना आउने र हल्का गुलियोलाई सन्तुलन गर्न अमिलो पनि मिसाइन्छ,’ उनले भने, ‘एक पटकमा १८/२० केजी तयार गरिन्छ । साढे ५ सय ग्रामको प्याकेटमा र ८ सय ग्रामको बट्टामा राखेपछि बजारमा बिक्रीका लागि तयार हुन्छ ।’ तयार भएको ६ महिनासम्म केही नहुने उनले सुनाए ।

हराइसकेको सुन्तलाको अस्तित्व आउनु नै रोचक छ । समयसँगै यसले अन्य मिठाईलाई प्रतिस्पर्धामा हराउनुपर्‍यो भनेर फेरि पुरानै शैलीमा एक पटक त्यही स्वाद र याद लिएर आएको छ । सुन्तला मिठाईको बजार र लोकप्रियता बढ्दै गएपछि उपत्यकामा यसलाई पुन: जीवन दिएको उद्योगका सञ्चालक चन्द्रकृष्ण प्रजापतिले बताए । ‘पहिला पनि यसको उत्पादन भारत र नेपालको वीरगन्जबाट हुन्थ्यो । अहिले पनि हुन्छ,’ बीचमा उद्योग बन्द हुनुको कारणमा उनले भने, ‘यसको लोकप्रियता थियो नै तर बीचमा यसको कस्ट महँगो पर्न गयो । पुरानो मेसिन, काम गर्ने मान्छे नै थिएनन् ।’ उपत्यकाभित्र अरू उद्योग पनि स्थापना भए । तर, हालसम्म भने सुन्तला मिठाई उत्पादन गर्ने जीवित उद्योग भनेको यो मात्रै रहेको उनले बताए ।

यसलाई जीवित गर्न उनले पुरानो मेसिन बेचे । १२ लाख रुपैयाँको लगानीमा नयाँ मेसिन ल्याई उत्पादन सुरु गरेका हुन् । समयको मागअनुसार र महँगो कच्चा पदार्थको मूल्यका कारण मिठाईको पनि मूल्य परिवर्तन भएको उनले बताए । समय र उमेरको परिवर्तनले मानिसको यसप्रति रुचि नरहनु पनि यसको पलायनको एक कारण रहेको उनको भनाइ छ । विभिन्न ब्रान्डको मिठाईले पनि यसको बजारलाई असर पारेको उनको बुझाइ छ ।

‘बीचमा विभिन्न कारणले बन्द भए पनि फेरि यसलाई सुरु गरौं भनेर हामीले थालेका हौं,’ उनले भने, ‘हाल ५ वर्षदेखि निरन्तर चलाइरहेका छौं । कच्चा पदार्थको अभाव र महँगो मूल्यले उत्पादनमा समस्या हुन्छ । हाम्रो मिठाईको बिक्री मूल्य बढाउन मिल्दैन भने उत्पादन छोड्यौं भने बजार पनि घट्छ ।’ भक्तपुरको सुन्तला झापा, नुवाकोट, बनेपालगायत डिलरहरूबाट विभिन्न जिल्लाका बजारमा पुग्छ ।

उनको उद्योगले महिनामा ५० केजी चिनीको ५० बोरा र ६ सय केजीको ६ ट्रंक ग्लुकोज खपत गर्छ । उद्योगको सुरुवाती दिनमा १० रुपैयाँ चिनीको मूल्य हुँदा १ रुपैयाँको चार वटा मिठाई आउनु र अहिले चिनी प्रतिकेजी ८० रुपैयाँ हुँदा १ रुपैयाँको एउटा आउनु भनेको लागतअनुसार मूल्य कम रहेको बताए । यसको उत्पादनले फेरि पुरानो पुस्तालाई बालापन याद दिलाउँछ भने नयाँलाई भने फरक मिठाईको स्वाद लिन पाउने अवसर दिने उनले सुनाए ।

बजारमा पाइने अन्य मिठाईको तुलनामा यसले धेरै प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । ‘बाहिर विभिन्न स्वाद र प्रकारका मिठाई पाइन्छन्,’ उनले भने, ‘त्योसँग यसले प्रतिस्पर्धा गर्न धेरै गाह्रो छ । तर, सबैले माया भने गर्छन् किनभने धेरैको बालापन यससँग जोडिएको छ ।’



प्रकाशित : मंसिर २२, २०७६ ०८:३८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×