तीन महिनामा १ लाख ३० हजार नयाँ खाता

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सबै नेपालीको बैंक खाता अभियानअन्तर्गत तीन महिनामा १ लाख ३० हजार नयाँ खाता खुलेका छन् । सबै नागरिकसमक्ष वित्तीय पहुँच विस्तार गर्ने उद्देश्यले सरकारद्वारा घोषणा भएको यो अभियानअन्तर्गत गत साउनदेखि असोजसम्म २८ वटा वाणिज्य बैंकमा खाता खुलेका हुन् । 

ZenTravel

यो तथ्यांकमा विकास बैंक र वित्त कम्पनीमा खुलेका खाता समावेश गरिएको छैन । ती वित्तीय संस्थामा खुलेका खाता पनि समावेश गर्दा अभियानअन्तर्गत खुलेका खाता संख्या साढे १ लाख बढी पुग्ने जानकारहरू बताउँछन् ।

Meroghar

यसरी खुलेका खातामा बैंकले कुल १ करोड ३० लाख रुपैयाँ खर्चेका छन् । अभियानअन्तर्गतका खातामा हरेक बैंकले प्रतिखाता १ सय रुपैयाँ रकम जम्मा गरिदिन्छन् । त्यही रकमबापत हाल वाणिज्य बैंकहरूले मात्र करिब सवा १ करोड खर्चेका हुन् । यस्तो खाता खोल्ने नेपाली नागरिकको यसअघि कुनै पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थामा खाता नभएको हुनुपर्छ ।

सरकारले चालु आर्थिक वर्षको बजेट वक्तव्यमार्फत सबै नागरिक समक्ष बैंक खाता पुर्‍याउने कार्यक्रम ल्याएको थियो । यो आर्थिक वर्षको सुरुआतसँगै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले केही ज्येष्ठ नागरिकको बैंक खाता खोलेर अभियानको सुरु गरेका थिए । बैंकहरूको तथ्यांकअनुसार गत साउनमा मात्र ९८ हजार नयाँ खाता थपिएका थिए । भदौमा थप २३ हजार र असोजमा ९ हजार नयाँ खाता थपिएको छन् । साउनमा उल्लेख्य संख्यामा खाता खुले पनि भदौ र असोजमा खाता खुल्ने क्रम घटेको छ ।

२८ वाणिज्य बैंकमध्ये पनि ३ सरकारी स्वामित्वका बैंकले सबैभन्दा धेरै खाता खुलेका छन् । ‘कुल खुलेका खातामध्ये तीन सरकारी बैंकको हिस्सा करिब ५० प्रतिशतभन्दा बढी देखिन्छ,’ स्रोतले भन्यो, ‘निजी क्षेत्रका बैंकहरूले उत्साहप्रद रूपमा खाता खोलेको देखिएन ।’

‘वित्तीय क्षेत्रमा सुशासन र स्थायित्व कायम गर्दै वित्तीय पहुँच अभिवृद्धि गरिनेछ । वित्तीय साधन उत्पादनमुखी बनाइनेछ,’ यस वर्षको बजेट वक्तव्यमा घोषणा गरिएको छ, ‘बैंक तथा वित्तीय संस्था एक आपसमा गाभ्ने नीतिलाई निरन्तरता दिँदै ठूला बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूसमेत एक आपसमा गाभ्न प्रोत्साहित गरिनेछ ।’
राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार कुल जनसंख्याको करिब ६१ प्रतिशतमा बैंक खाता पुगेको छ ।

केही वर्षयताका विभिन्न अध्ययनहरूले ४० प्रतिशत नागरिकमा मात्र वित्तीय पहुँच पुगेको निष्कर्ष निकालिरहेको बेला राष्ट्र बैंकको अध्ययनले ६०.९ प्रतिशतमा पुगेको देखाएको हो । गत एक वर्षमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाका २ हजारभन्दा बढी शाखा थपिएका छन् । कुल ७५३ स्थानीय तहमध्ये ७४१ तहमा वाणिज्य बैंकका शाखा पुगिसकेका छन् । पछिल्ला दिनमा प्रतिबैंक शाखा जनसंख्या उल्लेख्य रूपले घट्दै गएको छ भने कुल जनसंख्याको हाराहारीमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निक्षेप खाता संख्या पुग्ने अवस्थामा छ । यस पृष्ठभूमिलाई आधार मानेर राष्ट्र बैंकले वित्तीय पहुँचको स्थिति मापन गरेको जनाएको छ ।

नेपालमा वित्तीय पहुँच तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाको संख्यात्मक वृद्धिसँगै एकातिर शाखा विस्तार र अर्कोतर्फ वित्तीय प्रविधिको प्रयोग तीव्र रूपमा बढ्दै गएकाले वित्तीय पहुँच विस्तार हुँदै गएको अध्ययनको निष्कर्ष छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाका प्रतिशाखा जनसंख्या करिब ३ हजार ३ सय पुगेको छ । राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार गत असोजसम्म २ करोड ९२ लाख ६९ हजार निक्षेप खाता खुलेका छन् । गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ४९ लाख बढी हो । ०७४ असोजमा भदौमा बैंक तथा वित्तीय संस्थामा निक्षेप संख्या १ करोड ४३ लाख थियो । निक्षेप खाता बढ्नुले वित्तीय पहुँच विस्तारको संकेत गर्छ । यसको अर्थ थप करिब ४९ लाखमा वित्तीय पहुँच पुग्यो भन्ने होइन ।

प्रकाशित : मंसिर १६, २०७६ १०:४५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धान बेच्न रातभर जाग्राम

रूपा गहतराज

(नेपालगन्ज) — व्यापारीले भन्दा सरकारले धानको मूल्य बढी निर्धारण गरेपछि यहाँस्थित खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेड कार्यालयमा धान बिक्री गर्ने किसानको भीड लागेको छ । सरकारले यस वर्ष समयमै मूल्य निर्धारण गरेर खरिद सुरु गरेपछि भीड लागेको हो ।

निश्चित कोटा तोकेर खरिद खुला गरिएकाले धान व्यवस्थापन गर्न हम्मेहम्मे भएको छ । दैनिक धान बिक्रीका लागि आउने किसानले पालो पर्खेर बसेका छन् । धान बिक्रीका लागि किसान राति १ बजेदेखि लिमिटेडअगाडि लाइन लाग्ने गरेका छन् । डुडुवा गाउँपालिका–२ नौडीगौडीका किसान फेरनराम यादवले धान बिक्रीका लागि रातिबाट लाइनमा बसेको बताए । उनले पालो छिटो पाइने आशामा बिहानैदेखि ट्र्याक्टरलाई लाइनमा राखेको सुनाए ।

ट्र्याक्टरमा धान ल्याएका किसानले दुई–तीन दिनपछि मात्र पालो पाउने गरेका छन् । ‘रातिमा लाइन बस्दा चाँडो पालो आउँछ,’ यादवले भने, ‘दुई–तीन दिन त पालो बस्दैमा बित्ने गर्छ ।’

लिमिटेडले क्विन्टलमा ३ सय रुपैयाँ मूल्य बढी दिएपछि गाउँमा धानको खरिद–बिक्री कम भएको छ । गाउँमा किसान र व्यापारीबीच फाट्टफुट्ट रूपमा खरिद–बिक्री भए पनि किसानले राम्रो मूल्य पाएपछि सीधै लिमिटेडमा ल्याएर बिक्री गरेको जानकी गाउँपालिका–२ भैयापुरका जोगलाल सुनारले बताए । अघिल्लो वर्षजस्तो यस वर्ष गाउँमा धानको खरिद–बिक्री नभएको उनले सुनाए । ‘व्यापारीलाई बेच्दा तौल सिलाइ खर्च चौकाइको पैसा काटिन्छ,’ उनले भने, ‘लिमिटेडले आफैं सबै कुरा बेहोर्छ ।’

लिमिटेडले मोटो र मध्यम किसिमको धान खरिद गरिरहेको छ । ३५ हजार क्विन्टल धान खरिदको कोटा तोकेर गत कात्तिक २७ गतेदेखि खरिद प्रक्रिया सुरु गरिएकामा हालसम्म १२ हजार २ सय क्विन्टल धान खरिद गरिएको कम्पनीका कार्यालय प्रमुख भरत खनियाँले बताए । किसानहरूले मोटो धानको २ हजार ५ सय ३२ रुपैयाँ ८० पैसा र मध्यम धानको २ हजार ६ सय ७३ रुपैयाँ १६ पैसा प्रतिक्विन्टल पाउने गरेका छन् । जुन मूल्य गत वर्षको भन्दा २ सय रुपैयाँ बढी हो ।

प्रमुख खनियाँका अनुसार तोकिएको कोटाका लागि खरिद खुला गरिएपछि धान बिक्री गर्ने किसानको चाप बढ्दै गएको हो । उनले दैनिक २०/२५ ट्र्याक्टर र त्यही अनुपातमा लडियामा धान राखेर किसान आउने गरेको बताए । खाद्यले धान खरिदका लागि तोकिएको कोटा पूरा गर्न अझै पुस १५ गतेसम्म समय लाग्ने अनुमान गरिएको छ ।

सरकारले लिमिटेड नेपालगन्जलाई ३५ हजार क्विन्टल धान खरिद गर्ने लक्ष्य दिएको छ । संस्थानले गत वर्ष पहिलो चरणमा २५ हजार र पछि थप १० हजार गरी ३५ हजार क्विन्टल धान खरिद गर्ने लक्ष्य सरकारबाट पाएकामा ३३ हजार क्विन्टल धान खरिद भएको थियो । यस वर्ष सरकारले बजार मूल्यभन्दा बढी दिएकाले खाद्य संस्थानलाई धान खरिद गर्न सहज भएको प्रमुख खनियाँले बताए । उनले गत वर्षभन्दा यस वर्ष छिट्टै लक्ष्य पूरा हुने बताए ।

धान बिक्री गर्ने किसानको भीड देख्दा यस वर्ष लक्ष्य पुर्‍याउन धेरै समय नलाग्ने उनको भनाइ छ । ‘गत वर्ष माघसम्म खरिद गर्नुपरेको थियो,’ उनले भने, ‘यस वर्ष पुससम्मै लक्ष्य पूरा हुने देखिन्छ ।’

प्रकाशित : मंसिर १६, २०७६ १०:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×