किवी खेती विस्तार

डम्बरसिं राई

(खोटाङ) — जिल्लाका किसानले किवी खेती विस्तार गर्न थालेका छन् । केपिलासगढी, दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी र साकेला गाउँपालिकाका किसानले बहुगुणी र महँगो किवी फलको खेती विस्तार गरेका हुन् ।

रोपेको करिब तीनदेखि ५०–६० वर्षसम्मै किबीबाट आम्दानी लिन सकिने भएकाले खेती विस्तारमा लागेको दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाका किसान शुभचन्द्र राईले बताए । ‘यति लामो अवधिसम्म आम्दानी दिने भएपछि किवी खेतीमा लागियो,’ उनले भने । राईले मूलडाँडामा करिब ३८ रोपनी जग्गामा किवी लगाएका छन् । यो वर्ष करिब चार हजार केजी उत्पादन गरे । प्रतिकेजी दुई सय ५० रुपैयाँका दरले बिक्री गर्दा दस लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको उनले सुनाए ।

गत वर्ष पनि राईले १७ सय केजी किवी बिक्री गरेका थिए । त्यो बेला चार लाख २५ हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेका राईले किवी काठमाडौं, धरान, विराटनगर, इटहरी, दिक्तेललगायतका बजारमा बिक्री हुने गरेको जनाए । यसबाहेक कोसेलीको रूपमा पठाउने चलनसमेत बढेको छ । राईले बिरुवासमेत उत्पादन गर्छन् । किवीको बिरुवाबाट मात्र वार्षिक तीन लाख ५० हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेको उनले बताए । राईको किवी फर्ममा कृषि विषयमा अध्ययनरत विद्यार्थीले ओजेटी कोर्ससमेत गर्छन् । उनले दुई जनालाई स्थायी रूपमा रोजगारी दिएका छन् । यसबाहेक सरस्वती माविका चार जना ओजेटीका विद्यार्थीसमेत फर्ममा कार्यरत छन् ।

यस्तै केपिलासगढी गाउँपालिका–१ फेदीका किसान धनकुमार राईले पनि किवी खेतीबाट मनग्य आम्दानी गरिरहेका छन् । उनले यो वर्ष मात्र किवीबाट साढे चार लाख आम्दानी गरे । उनका अनुसार १५ सय केजीको प्रतिकेजी तीन सयका दरले साढे चार लाख आम्दानी गरेका हुन् । उत्पादित किवी केपिलासगढी गाउँपालिकाको केन्द्र बाक्सिलाबजार, दिक्तेल, धरान, विराटनगर, काठमाडौं लगायतका सहरमा बिक्री गर्छन् ।

राईले २०६८ सालदेखि किवी खेती सुरु गरेका हुन् । दोलखाको चरिकोटबाट एक सय बोट बिरुवा ल्याएर खेती सुरु गरेका थिए । फाप्लु र कीर्तिपुरको बागवानी केन्द्रमा तालिम लिएर किवी खेती सुरु गरेका थिए । अहिले २० रोपनी जग्गामा किवी गरिरहेका छन् । उनले पनि किवीका बिरुवा उत्पादनबाट राम्रो आम्दानी गरिरहेका छन् । हेवार्ड र रेड किवीको बिरुवाबाट प्रतिवर्ष २६ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको राईले बताए । ‘गत वर्ष २६ लाख आम्दानी भयो,’ उनले भने, ‘अब यो वर्षको पुस, माघसम्म २६ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्ने लक्ष्य लिएको छु ।’

दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–१२ जालपाका किसानले पनि किवी खेती सुरु गरेका छन् । जालपाभीरकुनाका भीमबहादुर राई, रामबहादुर राई, लमर्खुका पवन गुरुङलगायतले किवी खेती सुरु गरेका हुन् । यस्तै नेर्पा, दोर्पा, खार्मी, पाथेकालगायत गाउँका किसानले पनि किवी खेती सुरु गरेको जानकारी दिए ।

साकेला गाउँपालिकाले किवी खेती गर्ने किसानलाई प्रोत्साहन गर्न थालेको छ । व्यावसायिक किवी खेतीका लागि कृषि समूह बनाएको गाउँपालिका अध्यक्ष अर्जुनकुमार खड्काले बताए । उक्त पालिकाको वडा १ च्यानडाँडा, २ रतन्छा, ३ खिदीमा व्यावसायिक किवी खेती सुरु गरिएको हो । यसका लागि गाउँपालिकाले थाक्रा व्यवस्थापनका लागि चार लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ । दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउँपालिकाको डाँडागाउँ बोफुल, छितापोखरी, सप्तेश्वरछितापोखरी, टेम्मालगायत गाउँका किसानले पनि किवी खेती सुरु गरेका छन् । कृषि ज्ञानकेन्द्र खोटाङका प्रमुख दिनेशप्रसाद यादवले किवी खेती गर्ने किसान धेरै भए पनि विवरण भने बल्ल लिन सुरु गरिएको बताए ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ ०८:२७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हुम्लामा सुन्तला

कान्तिपुर संवाददाता

(हुम्ला) — हिमाली जिल्ला हुम्लामा सुन्तलाको उत्पादन सुरु भएको छ । सर्केगाड गाउँपालिकाको गोठी गाउँमा गरिएको परीक्षण सफल भएपछि सुन्तलाको उत्पादन थालिएको हो । 

परीक्षणका लागि लगाइएका सुन्तला लटरम्म छन् । गोठीमा १० बोट सुन्तलाको सफल परीक्षण गरिएपछि किसान व्यावसायिक खेतीका लागि योजना बनाइरहेको स्थानीय सीता शाहीले बताइन् ।

उनका अनुसार विभिन्न जातका १० बोट सुन्तला लगाइएकामा चार बोटमा फल्न सुरु भएको हो । ‘सुन्तला पाक्न थालेको छ । अन्य बोटमा पनि अर्को वर्षभित्र फल लाग्ने अपेक्षा छ,’ उनले भनिन्, ‘हिमाली जिल्लामा पहिलोपल्ट सुन्तला उत्पादन हुँदा सबै दंग छौं । गाउँमा व्यावसायिक सुन्तला खेतीको योजना अगाडि सारिएको छ ।’ कृषि प्राविधिक रुद्रबहादुर शाहीका अनुसार समुद्र सतहदेखि १ हजार २ सय मिटरदेखि १ हजार ४ सय मिटरसम्ममा मात्र यसअघि सुन्तला फल्दै आएको थियो ।

उनले २ हजार मिटर उचाइमा सुन्तलाको सफल परीक्षण भएको जनाए । जलवायु परिवर्तनको प्रभावका कारण हिमाली जिल्लामा सुन्तला फल्न लागेको उनको अनुमान छ । उनले गाउँमा सुन्तलाका बोट वितरण गर्न गाउँपालिकाले योजना बनाएको जानकारी दिए ।

‘मौसममा आएको फेरबदलले सुन्तला बढी उचाइमा पनि सरेको अनुमान छ,’ उनले भने, ‘फल्न सुरु भएको छ, थप अनुसन्धान पनि गरिरहेका छौं ।’ उनले विज्ञहरूसँग आवश्यक छलफलपछि किसानलाई सुन्तलाको बेर्ना किसानलाई वितरण गरिने जानकारी दिए ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ ०८:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×