विद्युत् उत्पादन धेरै, खपत न्यून

विप्लव भट्टराई

इलाम — डेढ दशकअघिसम्म विद्युत् आयोजना हेर्नुपर्‍यो भने इलाम नगरपालिकाको पुवाखोला पुग्नुपर्थ्यो । सरकारी लगानीको ६ दशमलव २ मेगावाटको यो आयोजना जिल्लाकै पहिलो जलविद्युत् थियो । अहिले भने निजी क्षेत्रबाट विद्युत् उत्पादन गर्ने होडबाजी चलेको छ । जिल्लाका सम्भावित अधिकांश ठाउँमा एकदशकमा दर्जनभन्दा बढी विद्युत् आयोजना निर्माण भइसकेका छन् ।

चुनावताका हरेकजसो राजनीतिक दलले यहाँको विद्युत्लाई उपयोग गरी विभिन्न उद्योग स्थापना गर्ने वाचा गरे पनि त्यसअनुरूप काम हुन सकेको छैन । यहाँ उत्पादित अधिकांश विद्युत् इलाम नगरपालिकाको गोदक सबस्टेसनमार्फत केन्द्रीय प्रसारणमा जोडिन्छ ।

माईखोलामा १० आयोजना
माईखोलामा सबैभन्दा धेरै विद्युत् आयोजना निर्माण भएका छन् । केही निर्माणाधीन अवस्थामा छन् । एउटै खोलामा १० वटा विद्युत् आयोजना सञ्चालनमा छन् । सिंगो जिल्लालाई दुई भागमा विभाजन गरेर बग्ने माईखोलामा ७ वटा आयोजनाको निर्माण सम्पन्न भएर विद्युत् उत्पादन गरिरहेका छन् भने ३ वटा निर्माणकै चरणमा छन् । जिल्लामा करिब एक सय मेगावाट विद्युत् उत्पादन भइरहेको छ । जिल्लाकै दोस्रो ठूलो आयोजनाका रूपमा हिमाल दोलखाले गोदकमा ४ दशमलव ५ मेगावाटको आयोजना दशकअघि नै सम्पन्न गरेको थियो । पुवाखोला हाइड्रोपछि हिमालले यो आयोजना निर्माण गरेको हो । यही अयोजनाको पानीलाई प्रयोग गरी जोशी हाइड्रो पावरले अर्को आयोजना निर्माण गरेको छ । क्यानेल सिस्टमबाट पानी लगेर बनाइएको यो आयोजनाको क्षमता ८ मेगावाट छ ।

सन्दकपुर गाउँपालिकास्थित माबु, माईमझुवा, सुलुबुङ र जमुनामा पञ्चकन्या माई हाइड्रोको २ वटा योजना सम्पन्न भएर विद्युत् उत्पादन गरिरहेका छन् । पञ्चकन्याले १२ मेगावाटको अप्परमाई र ६ दशमलव १ मेगावाटको क्यासकेट प्रोजेक्ट सञ्चालन गरेको छ । सानिमा माई हाइड्रोले छुट्टाछुट्टै योजनामार्फत २९ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गरेको छ ।

चिसापानी, सोयक र दानाबारीमा सानिमाले २२ मेगावाटको योजना सञ्चालन गरेको छ । त्यही पानीलाई प्रयोग गर्दै दानाबारीमा ७ मेगावाटको क्यासकेट आयोजनासमेत सम्पन्न गरेर उत्पादन भइरहेको छ । नगरपालिकाको सुम्बेक र माई जोगमाईको शिरिसेबीचमा अर्को आयोजना बनेको छ । सगरमाथा हाइड्रो पावरले प्रवर्द्धन गरेको सुपरमाई हाइड्रो प्रोजेक्टले ७ दशमलव ८ मेगावाट क्षमताको यो आयोजना अघिल्लो वर्षदेखि नै सञ्चालनमा ल्याएको हो ।

सन्दकपुर गाउँपालिको सुलुबुङ, जमुना र माई जोगमाईको प्याङबीच सगरमाथाकै प्रवर्द्धनमा सुपरमाई ‘ए’ ९ दशमलव ६ मेगावाट विद्युत् आयोजना निर्माण गरिरहेको छ । यस्तै इलाम नगरपालिका र माई जोगमाईको सोयाङबीचमा क्यासकेट प्रोजेक्टका रूपमा माईखोला हाइड्रोले प्रवर्द्धन गरेको ३ मेगावाट क्षमताको योजना निर्माणाधीन छ । यस तल चाम्लिङ हाइड्रोको ९ दशमलव ५ मेगावाटको माईबेनी विद्युत् योजना निर्माणाधीन छ ।
यीबाहेक माईजोगमाई र सूर्योदय नगरपालिकाबीचको जोगमाईमा खोलामा ७ दशमलव ५ मेगावाटको जोगमाई खोला आयोजना निर्माण सम्पन्न भएर सञ्चालनमा आएको छ ।

जिल्लामा यति धेरै आयोजनाले विद्युत् उत्पादन गर्दै आए पनि आन्तरिक खपत भने न्यून छ । विद्युत् खपत गर्ने ठूला कारखाना खुल्न सकेका छैनन् । घरायसी प्रयोगबाहेक चिया उद्योगहरूले विद्युत् खपत गर्छन् । साना अरू उद्योगको खपत उल्लेख्य छैन ।

प्राधिकरण शाखाका अनुसार जिल्लाको अहिलेको खपत साढे आठ मेगावाट मात्र छ । ४० हजार २ सय २४ ग्राहक रहेको इलामको ७० प्रतिशत जनसंख्याले विद्युत् सेवा पाएका छन् । जिल्लाका ६३ वटा चिया कारखानाले आफ्नै ट्रान्सफर्मर राखेर विद्युत् खपत गरेका छन् । जिल्लामा ठूला उद्योग नहुँदा खपत पनि न्यून भएको हो ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७६ ०९:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मध्य भोटेकोसीको निर्माण तीव्र

कान्तिपुर संवाददाता

सिन्धुपाल्चोक — १०२ मेगावाट क्षमताको मध्य भोटेकोसी जलविद्युत् आयोजना निर्माणले बल्ल गति लिएको छ । बाह्रबिसे नगरपालिकाको गाती जम्बुस्थित आयोजनाले मुख्य टनेल, अडिट र विद्युत्गृह निर्माणलाई तीव्रता दिएको हो ।

आयोजना प्रमुख सुनिलकुमार लामाका अनुसार सुरुङको झन्डै ८१ प्रतिशत काम सकिएको छ । ‘सबैभन्दा गाह्रो मानिने ‘भर्टिकल साफ्ट’ लगभग सकिएको छ । आउँदो ६ महिनाभित्र सुरुङको काम सकाउँछौ,’ उनले भने । आयोजनाको मुख्य सुरुङ ७ हजार १ सय १८ मिटरमध्ये ५ हजार ८ सय ६ मिटरको टनेल खनिसकेको उनले जानकारी दिए ।

भोटेकोसी गाउँपालिकाको मार्मिङस्थित चाकु बजारको हेडवर्क्सस्थलमा भोटेकोसी थुनेर १० मिटर अग्लो बाँध बनाइनेछ । चिनियाँ टोलीले बाँधस्थलमा जग खन्ने र ढलानको काम गरिरहेको छ ।

गातीको जम्बुमा विद्युत्गृह निर्माणको काम आगामी ६ महिनामा सक्ने लक्ष्य राखेको आयोजना कार्यालयले जनाएको छ । ‘विद्यृत्गृहको क्रेन लेभल ६ महिनामासकेर टर्बाइन जेनेरेटर जडानका लागि‘लर्ड २ एन्ड्रिज हाइड्रो’ लाई हस्तान्तरण गरिनेछ, त्यसपछि मेसिन ड्राफ च्यानल सम्पन्न हुनेछ,’ आयोजना प्रमुख लामाले भने ।

चिलिमे जलविद्युत् कम्पनी लिमिटेड मुख्य प्रवर्द्धक रहेको आयोजनाको बाँधस्थलको जग्गाको मुआब्जा वितरण ३ वर्षसम्म रोकिएको थियो । विवाद हालै समाधान भएर काम अगाडि बढेको छ । समयसमयमा निर्माण सामग्री अभाव र आर्थिक समस्याले गर्दा कठिनाइ हुने गरेको आयोजना कार्यालयले जनाएको छ । १५ जुन २०१७ मा सकिनुपर्ने आयोजना विभिन्न अवरोधका कारण लम्बिएर २०१९ को जुलाईसम्म समय थपिएको थियो । १२ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ लागत लाग्ने अनुमान गरिएकोमा बढेर १४ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७६ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×