स्थानीय पूर्वाधार विकास कार्यक्रम : टुक्रे योजनालाई प्राथमिकता

ज्योति कटुवाल

(दैलेख) — संघीय सरकारबाट विनियोजन हुने स्थानीय पूर्वाधार विकास कार्यक्रमका लागि ६ करोड रुपैयाँका २८ योजना छनोट भएका छन् । कार्यक्रमअन्तर्गत निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा बजेट थुप्रै टुक्रे योजनामा पारिएको छ । 

टुक्रे योजनालाई प्राथमिकता दिइएकाले खास उपलब्धि हासिल नहुने स्थानीयको दाबी छ । भैरवीका स्थानीय मोहन पौडेलले बर्सेनी कार्यक्रममार्फत सञ्चालन हुने योजनामा खासै प्रतिफल नदेखिएको बताए । दलीय नेतृत्वले कार्यकर्ताको इच्छालाई मात्र ध्यान दिइने गरिएकाले कार्यक्रमअर्न्तगत विनियोजन हुने रकम दुरुपयोग भइरहेको उनको आरोप छ । अधिकांश विकास योजना गुणस्तरीय नहुँदा जनताले उचित लाभ नपाएको उनको भनाइ छ ।

‘यो वर्ष पनि टुक्रे योजनालाई प्राथमिकता दिइयो,’ उनले भने, ‘वर्षैसाल बजेट आउँछ, कार्यकर्तालाई समेटेर उपभोक्ता समिति बनाइन्छ र विकासका नाममा झारा टारिन्छ ।’ कुन ठाउँमा कस्ता कार्यक्रम र कति बजेट आवश्यक छ भन्ने पहिचानै नगरी योजना बाँडफाँट हुँदा रकमको सदुपयोग हुन नसकेको पिपलकोटका रामबहादुर शाहीले बताए । कार्यक्रमअन्तर्गतका अधिकांश योजना अपारदर्शी र गुणस्तरहीन भएको उनले दाबी गरे । जिल्लाका सांसदमार्फत विनियोजन हुने बजेट टुक्रे योजनामा छरेर सिध्याउने प्रवृत्ति हट्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।

क्षेत्र नम्बर २ का सांसद राजबहादुर बुढाले आवश्यकता पहिचान गरेरै बजेट विनियोजन गरिएको दाबी गरे । उनका अनुसार दुल्लु नगरपालिकामा प्राकृतिक स्रोत व्यवस्थापन कलेजको भवन निर्माणमा एक करोड, रुण्डीदेखि कर्णाली राजमार्ग जोड्ने सडकमा १५ लाख र सियाला–बाहुनपानी सडकमा १० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । पादुका–काप्रीखाडा सडकमा २० लाख, मालिका मन्दिरका लागि १५ लाख, चामुण्डा–बिन्द्रासैनी नगर भवन निर्माणमा ५० लाख र शान्ति मावि बनाडाको भवनका लागि १५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको उनले जानकारी दिए । त्यस्तै पञ्चकोशी आधारभूत विद्यालयको भवन १५ लाख, नेत्रपानी माविका लागि १५ लाख, सरस्वती आधारभूतमा २० लाख, आनन्द–मापज–चापागाउँ सडकमा १५ लाख, सिरौल–कान्छाबाडा सडकमा १५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । विनियोजन गरिएका अधिकांश योजना १० देखि १५ लाख रकमका छन् । ‘तीनवटा नगर र दुइवटा गाउँसभाबाट निर्णय भइ आएका योजनामा रकम बाँडफाँट गरेका छौं,’ उनले भने, ‘स्थानीयस्तरबाट माग भइआएकै योजनालाई बजेट दिनुपर्छ ।’ पूर्वाधार विकास साझेदारी कार्यक्रमको निर्देशिकाले व्यवस्था गरेअनुसार रकम विनियोजन गरिएको उनको भनाइ छ ।

क्षेत्र नम्बर १ का प्रतिनिधिसभा सदस्य रवीन्द्र शर्माले भने योजना अझै सार्वजनिक गरेका छैनन । कार्यकर्ताको मन राख्नकै लागि रकम विनियोजन गर्दा आर्थिक अराजकता बढेको उनले बताए । ‘अधिकांश योजना १०/१५ लाखका हुन्छन्, एक वर्षमा पुरा नहुने योजनामा फेरि रकम विनियोजन हुँदैन,’ उनले भने, ‘जसले विकास योजना अलपत्र पर्ने र रकमको दुरुपयोग हुने क्रम बढिरहेको छ ।’ अहिलेसम्म पूर्वाधार विकास कार्यक्रमको रकमबाट कुनै ठूला र नमुना योजना बन्न नसकेको उनले बताए । ‘नमुना काम गर्नका लागि एकाध ठूला योजनामा पर्याप्त बजेट दिन सक्नुपर्छ,’ उनले भने ।

प्रकाशित : कार्तिक २४, २०७६ ०९:२९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

एउटै कोठामा पाँचवटा कक्षा

डेढ दशकदेखि सञ्चालनमा रहेको विशेष शिक्षा कक्षाका लागि शैक्षिक जनशक्ति र पूर्वाधारको अझै अभाव
विप्लव महर्जन

(सल्यान) — एउटा कोठामा कतिवटा कक्षा हुन्छन् ? पूर्वाधारको अवस्थाअनुसार उत्तर फरक फरक आउन सक्छ । छत्रेश्वरी गाउँपालिकाको भोटेचौरस्थित त्रिभुवन जनमाविमा एउटै कोठामा १ देखि ५ सम्मका कक्षा सञ्चालनमा छ । यहाँ १७ वर्षदेखि रहेको सुस्तश्रवण स्रोत कक्षालाई यसरी चलाउने गरिएको हो । 

एउटा कोठामा कतिवटा कक्षा हुन्छन् ? पूर्वाधारको अवस्थाअनुसार उत्तर फरक फरक आउन सक्छ । छत्रेश्वरी गाउँपालिकाको भोटेचौरस्थित त्रिभुवन जनमाविमा एउटै कोठामा १ देखि ५ सम्मका कक्षा सञ्चालनमा छ । यहाँ १७ वर्षदेखि रहेको सुस्तश्रवण स्रोत कक्षालाई यसरी चलाउने गरिएको हो ।

भौतिक पूर्वाधार, शिक्षक र शैक्षिक सामग्री अभावमा यस्तो भएको विद्यालयले जनाएको छ । कक्षा १ देखि ५ कक्षासम्मका विद्यार्थी एउटै कोठामा बसेर पढ्न बाध्य छन् । एउटै कोठामा फरक फरक कक्षाका विद्यार्थी राखेर पठनपाठन गराउँदा सिकाइ क्रियाकलाप प्रभावकारी बन्न सकेको छैन । विद्यालयमा स्रोत शिक्षिका शान्ता केसी मात्र कार्यरत छिन् । ‘यति धेरै कक्षामा विद्यार्थी एउटै कोठमा बसाउनुपर्दा सिकाइको स्तर बढेको छैन,’ उनले भनिन्, ‘न पूर्वाधार छ न पर्याप्त पाठ्यसामाग्री । मुस्किलले कक्षा चलेको छ ।’ शैक्षिक सामग्रीसमेत पर्याप्त नहुँदा सिकाइ क्रियाकलाप प्रभावकारी बनाउन नसकेको उनले बताइन । ‘हाम्रो स्कुलमा कक्षाकोठा र शिक्षक अभाव भएको धेरै भयो,’ उनले भनिन्, ‘साधारणतर्फको पढाइ छुट्टै हुने गरे पनि स्रोतकक्षा एउटै कोठामा सञ्चालन गरिरहेका छौं ।’

प्रधानाध्यापक जितबहादुर भण्डारीका अनुसार स्रोत कक्षामा ११ छात्र र चार छात्रा गरी १५ विद्यार्थीले अध्ययन गरिरहेका छन् । ‘थोरै विद्यार्थी भएकाले पनि एउटै कोठामा राखेर पढाउने गरिएको हो,’ उनले भने । २०५९ सालदेखि विद्यालयमा सांकेतिक भाषा कक्षा सञ्चालनमा छ । १० जना विद्यार्थीको कोटा भए पनि थप पाँच विद्यार्थीलाई भर्ना गरिएको उनले बताए । ‘सांकेतिक भाषामार्फत अध्यापन गर्ने शिक्षिकाको व्यवस्था भएपछि केही सजिलो भएको छ,’ उनले भने, ‘सांकेतिक भाषामा अध्यापन गराउने शिक्षक नहुँदा केही वर्ष स्रोत कक्षा चलाउन सकेका थिएनौं ।’ बिस्तारै पूर्वाधार थप्दै लैजाने योजना रहेको उनले बताए । गाउँपालिकाले सहयोग गरेपछि यो वर्षदेखि विद्यालयका सबै कक्षामा स्मार्ट टिभी राखिएको छ । त्यसमार्फत पनि पठनपाठन भइरहेको छ ।

जिल्लाका अन्य विद्यालयमा सञ्चालन गरिएका स्रोत कक्षाको पठनपाठनसमेत प्रभावकारी बन्न सकेको छैन । शिवजन माविमा सञ्चालित दृष्टिविहीन कक्षाका विद्यार्थी ब्रेल लिपीबाट वञ्चित छन् । अरू विद्यार्थीसँगै अपांगता भएका विद्यार्थीलाई राखेर पढाउनुपर्ने बाध्यता भएको शिक्षक राजेश अर्यालले बताए । ‘दृष्टिविहीन विद्यार्थीले नबुझ्दा एउटै कुरा पटकपटक दोहर्‍याउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘ब्रेल लिपीमार्फत पठनपाठन नहुँदा विद्यार्थीलाई सास्ती छ ।’ उनका अनुसार विद्यालयमा १९ दृष्टिविहीन विद्यार्थी छन् । जिल्लामा १७ वर्षदेखि स्रोत कक्षा सञ्चालन भइरहे पनि सरकारले पर्याप्त जनशक्ति र पूर्वाधारका योजना नदिएको गुनासो शिक्षकहरूको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २४, २०७६ ०९:२८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×