आधा मूल्यमा क्रसरलाई उखु

कान्तिपुर संवाददाता

सर्लाही — जिल्लाका किसानहरू झन्डै आधा कम मूल्यमा सख्खर (मिठा) उत्पादन गर्ने क्रसर उद्योगलाई उखु बिक्री गर्न बाध्य भएका छन् । जिल्लाको दक्षिण–पश्चिम क्षेत्रका किसान तीन सातादेखि क्रसर उद्योगलाई उखु बिक्री गर्न थालेका हुन् ।

गत सिजनमा सरकारले उखुको मूल्य प्रतिक्विन्टल ५ सय ३६ रुपैयाँ ५६ पैसा तोकेको थियो । यस वर्ष मिल चल्ने छाँटकाँट नदेखेपछि बढ्दो महँगी खेप्दै आधाभन्दा कम मूल्यमै क्रसर उद्योगमा उखु बेच्न बाध्य भएको किसानले बताए । यहाँका क्रसर उद्योगहरूले २५० रुपैयाँ देखि ३ सय रुपैयाँ प्रतिक्विन्टलमै उखु खरिद गरिरहेका छन् ।

केही क्रसर उद्योगले किसानको उखु ३ सय रुपैयाँ प्रतिक्विन्टलमा खरिद गरे पनि अधिकांशले २५० रुपैयाँभन्दा बढी नदिएको दक्षिणी क्षेत्रका किसानको गुनासो छ । गहुँसहित दलहन तथा तेलहन बाली लगाउने बेला भएकाले सिँचाइ हुने दक्षिणी क्षेत्रका किसानलाई खुट्टी उखु तत्काल हटाउने चटारो छ । किसानको त्यही अप्ठ्याराको फाइदा उठाउँदै स्थानीय क्रसर उद्योग सञ्चालकले निकै कम मूल्य दिएर उखु खरिद गरिरहेका हुन् ।

जिल्लाको दक्षिणी क्षेत्रमा झन्डै तीन दर्जनको संख्यामा उखु क्रसर उद्योग सञ्चालनमा छन् । ‘यस वर्ष धनकौलस्थित अन्नपूर्ण चिनी उद्योग चल्ने छाँटकाँट छैन, तीनवर्षे खुट्टी उखु हटाएर गहुँसहित दलहन तथा तेलहन बाली लगाउन हतारो भइसक्यो,’ बरहथवा नगरपालिका–११ दियरका देवल रायले भने, ‘सस्तैमा सख्खर बनाउने क्रसरलाई उखु दिन बाध्य छौं, नभए अर्को बाली पनि लगाउन पाउँदैनौं ।’

चिनी उद्योगलाई उखु बेच्दा वर्षौंसम्म पैसा नै नपाइने भएपछि किसानहरू सस्तैमा भए पनि नगदै भुक्तानी लिनका लागि क्रसर उद्योगलाई नै उखु दिन बाध्य भएको रायको गुनासो छ । मिठाको मूल्य कम भएको र सरकारले पनि मिठामा अनुदान नदिएकाले किसानको उखु सस्तोमा खरिद गर्नुपरेको क्रसर सञ्चालकहरूले बताए । एक क्विन्टल उखुबाट उत्पादन हुने १० किलो मिठा ५० रुपैयाँका दरले बिक्री हुन्छ । त्यसैले उखुलाई बढी मूल्य हाल्न नसकिने क्रसर उद्योगीको भनाइ छ ।

चिनी उद्योगलाई दिएको उखुको तीन वर्षदेखिको भुक्तानी बाँकी रहेकाले यस वर्ष बेलैमा क्रसर उद्योगलाई सस्तैमा भए पनि नगदै उखु बिक्री गरेको स्थानीय किसान राम कैलाश यादवले बताए । ‘किसानलाई फाइदा त मिलमा नै बेचेर हुन्छ तर मिलमा बेचेर के गर्नु, तीन वर्ष देखिको पैसा बाँकी छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले यस वर्ष उचित मूल्यभन्दा पनि नगदै लिन सस्तैमा उखु बिक्री गरिरहेको छु ।’

चिनी उद्योगले वर्षौंसम्म भुक्तानी नदिने र सरकारले समेत अनुदान रकममा ढिलासुस्ती गर्ने गरेकाले केही वर्षयता किसानहरू उखु खेतीबाट निराश भएको नेपाल उखु उत्पादक महासंघका अध्यक्ष कपिलमुनि मैनालीले बताए । ‘बढ्दो महँगी तथा लागत अनुपातअनुसार उखुको मूल्य समायोजन नहुने समस्या एकातिर छँदै छ, अर्कोतिर चिनी उद्योग र स्वयं सरकारबाट समयमै भुक्तानी नपाउनाले उखु किसान निराश छन्,’ उनले भने, ‘निराशाकै कारण किसान सस्तोमा उखु क्रसर उद्योगलाई बेचिरहेका छन् ।’

उनले यहाँका उद्योगले भुक्तानी गर्न आलटाल गर्न थालेपछि किसानले विकल्पका रूपमा उखु पेल्ने क्रसरलाई रोज्न थालेको जानकारी दिए । किसानले नगदै पाउनका लागि सस्तोमा भए पनि क्रसर उद्योगमै उखु बिक्री गरिरहेको मैनालीको भनाइ छ ।

गत वर्ष सरकार, किसान र उद्योगका प्रतिनिधिबीच भएको सहमतिपश्चात् उद्योगले प्रतिक्विन्टल उखुको ४७१ रुपैयाँ २८ पैसा र सरकारले अनुदानबापत ६५ रुपैयाँ २८ पैसा दिने घोषणा गरेको थियो । तर, सरकारले तोकेको मूल्यअनुसार किसानले चिनी उद्योगबाट विगत तीन वर्षदेखि भुक्तानी पाउनै सकेका छैनन् । पश्चिम धनकौलस्थित अन्नपूर्ण सुगर मिल तथा बगदहमा गत वर्षदेखि सञ्चालनमा आएको महालक्ष्मी सुगर मिलले किसानको करोडौं भुक्तानी दिएको छैन । सर्लाही मुलुकमै सबैभन्दा बढी उखु उत्पादन हुने जिल्ला हो । यहाँ बर्सेनि २५ हजार हेक्टरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा उखु खेती गरिन्छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २१, २०७६ २१:०१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

उपनिर्वाचनमा ६५ उम्मेदवार

नेकपा नेतृत्वको वाम गठबन्धन, कांग्रेस र समाजवादी पार्टी सबै क्षेत्रमा भिड्दै
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — प्रतिनिधिसभाको एक र प्रदेशसभाका रिक्त तीन निर्वाचन क्षेत्रका लागि ६५ जना उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा छन् । प्रतिनिधिसभाको कास्की–२ र प्रदेशसभाको भक्तपुर १(१), बागलुङ २(२) र दाङ ३(२) निर्वाचन क्षेत्रमा मंसिर १४ गते उपनिर्वाचन हुँदै छ ।

ती क्षेत्रका लागि बिहीबार सम्बन्धित जिल्लास्थित निर्वाचन कार्यालयमा उम्मेदवारी दर्ता भएको हो । चारवटै निर्वाचन क्षेत्रमा तत्कालीन एमाले–माओवादीसहितको वाम गठबन्धनले जितेको थियो ।

प्रतिनिधिसभाको कास्की–२ मा २२ जनाको उम्मेदवारी परेको निर्वाचन आयोगले जानकारी दिएको छ । २०७४ को निर्वाचनमा एमालेका रवीन्द्र अधिकारीले उक्त क्षेत्रमा चुनाव जितेका थिए । नेकपाबाट त्यहाँ अधिकारीपत्नी विद्या भट्टराईले उम्मेदवारी दिएकी छन् ।

कांग्रेसबाट खेमराज पौडेल, समाजवादी पार्टीबाट धर्मराज गुरुङ उम्मेदवार छन् । साझा पार्टीका रजनी केसी र विवेकशील पार्टीका तर्फबाट जमुना शर्माको स्वतन्त्र उम्मेदवारी परेको छ । उक्त क्षेत्रमा स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिने ११ जना छन् ।

प्रदेशसभातर्फ भक्तपुर १(१) मा नेकपाबाट देवीप्रसाद ढकाल, कांग्रेसबाट कृष्णलाल भँडेल प्रतिस्पर्धामा छन् । नेमकिपाबाट नीरज लवजूको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । त्यहाँ समाजवादीका सुदर्शन मुनकर्मी र साझा पार्टीका सुरज प्रधानको उम्मेदवारी परेको छ । त्यस्तै राप्रपाका श्यामप्रसाद नेपाल र नेकपा (माले) का सुदर्शन लामिछाने उम्मेदवार छन् । उक्त क्षेत्रमा १९ जना चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् ।

बागलुङ २(२) मा १० जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । सत्तारूढ वाम गठबन्धनबाट त्यहाँ राष्ट्रिय जनमोर्चाका खिमविक्रम शाही उम्मेदवार छन् । यसअघि पनि त्यहाँबाट जनमोर्चाले चुनाव जितेको थियो । कांग्रेसबाट जितबहादुर शेरचन र समाजवादी पार्टीबाट अशोककुमार विकको उम्मेदवारी परेको छ । राप्रपाका गणेशबहादुर कुँवर र संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्चका अनिलकुमार राई उम्मेदवार बनेका छन् ।

दाङ ३(२) मा नेकपाले विमलाकुमारी खत्री र कांग्रेसले केशवराज शर्मालाई चुनावी प्रतिस्पर्धामा उतारेको छ । विमला यसअघि त्यहाँबाट चुनाव जितेका उत्तरकुमार वलीकी पत्नी हुन् । समाजवादी पार्टीबाट डिल्लीबहादुर डाँगी, नेमकिपाका सुरेश परियार, राप्रपाका भूपाल रावत र जनमुक्ति पार्टीका धनराज विश्वकर्माले उम्मेदवारी दिएका छन् । उक्त क्षेत्रमा १४ जना उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा छन् ।

उम्मेदवारमाथि दाबी विरोधका लागि शुक्रबार बिहान ११ देखि ५ बजेसम्मको समय तोकिएको आयोगका प्रवक्ता सहसचिव राजकुमार श्रेष्ठले जानकारी दिए । २४ गते बिहान १० देखि १ बजेसम्म उम्मेदवारले चाहेमा आफ्नो नाम फिर्ता लिन सक्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक २१, २०७६ २०:३६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT