ढुंगाखानी दर्तामा अन्योल

प्रकाश बराल

(बागलुङ) — अघिल्लो वर्ष ढुंगाखानी दर्ता गरेर सञ्चालन गर्न खोज्दा कानुनी झन्झटले ताराखोलाका ओमप्रकाश घर्ती लगानी डुबाउन बाध्य भए । प्रक्रियामै ५० हजार खर्चेपछि हैरानी खेपेर दर्ता भएको बिके सप्लायर्स खारेज गराए ।

घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालयमा दर्ता गर्दा २० हजार राजस्व तिरेका घर्तीले खानी विभागमा पुग्दा थप ५० हजार खर्च गरे । तर काम असफल भयो । आफ्नै खेत, पाखोमा ढुंगाखानी चलाउन खोज्दा पहाडै खन्ने, ठूलो खानी उद्योग चलाउनेलाई जत्तिकै व्यवहार गरियो । घर बनाउँदा प्रयोग हुने ढुंगा उत्खनन् गरेर बजारमा पठाउने उनको चाहना अलपत्र भयो ।

अहिले पोखरासहित सहरी क्षेत्रका घरमा टाँसिने ढुंगाहरू ताराखोलामा बढी पाइन्छ । केही खानी दर्ता भएर र केही बिनादर्ता चलेका छन् । दर्ता प्रक्रिया झन्झटिलो र धेरै खर्च लाग्ने भएपछि दर्ता गर्न खोजेकाले पनि नगरेका हुन् । ‘कम्तीमा साढे ५ सय रोपनीमा खानी चलाउने भए मात्र विभाग पुग्नुपर्छ, सामान्य खानी घरेलुमा दर्ता गरे पुग्छ,’ गाउँपालिका अध्यक्ष प्रकाश घर्तीले भने, ‘गाउँपालिकाको अनुमति लिएर पनि साना उद्योग चलाउन सकिन्छ ।’ गाउँपालिकामै कर तिर्ने गरी साना उद्योग सञ्चालनको अनुमति दिने व्यवस्थाका लागि कार्यविधि बनाएको उनले बताए । ‘आफ्नै खरबारीको ढुंगा कुँदेर व्यवसाय गर्न खोज्दा धेरै दुःख दिन हुँदैन,’ घर्तीले भने । सामुदायिक वन वा राष्ट्रिय वनभित्र सञ्चालन गर्ने भए वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन गर्नुपर्ने भए पनि खरबारीलाई समेत अप्ठ्यारो पारिएको उनले बताए ।

ताराखोलामा ढुंगाखानी प्रशस्त छन् । घर छाउने, टायल र मार्बल बनाउन मिल्ने ढुंगा प्रशस्त भएकाले धेरै किसानले कर तिरेर खानी सञ्चालनको तयारी गरेका छन् । ताराखोलामा अहिलेसम्म एउटा मात्र ढुंगाखानी दर्ता छ । धनबहादुर बिकले दर्ता गरेको बाहेक अरू सबै प्रक्रियामा मात्र छन् ।

सानो उद्योग जिल्लास्थित कार्यालय र ठूलो भए केन्द्रमा दर्ता हुने उद्योग अधिकृत गोमा रिजालले बताइन् । स्थानीय तहमा उद्योग दर्ताको अधिकार नभएको समेत उनले बताइन् । प्रारम्भिक अध्ययनअनुसार ताराखोलामा ढुंगाखानीसहित तामा र ग्रेनाइट पनि छ । ताराखोला गाउँपालिकाले प्रतिट्र्याक्टर निकासी गर्दा कर तिरेर उत्खनन् गर्न खुला गरेको अध्यक्ष घर्तीले बताए । ‘सानो स्केलको र आफ्नै बारीमा उत्खनन् गरेको भए गाउँपालिकामा दर्ता गर्न लगाएका छौं,’ घर्तीले भने, ‘चालू वर्षदेखि उनीहरूलाई दर्तामा ल्याएर सञ्चालन गर्न दिन्छौं ।’ कामदारलाई तालिम दिएर आकर्षक ढुंगा कुद्ने र बेच्ने अवसर बनाउन कार्यविधि बनाउने तयारी गरेको उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन २८, २०७६ ०९:३२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

लाङटाङ र गोसाइँकुण्डमा पर्यटक बढ्दै

बलराम घिमिरे

(रसुवा) — वर्षा सकिएर मौसम सफा भएसँगै लाङटाङ र गोसाइँकुण्ड क्षेत्र घुम्नका लागि पर्यटकहरू आउन थालेका छन् । 

घुम्नका लागि पर्यटक आउने यो मुख्य सिजन हो । त्यसैले लाङटाङ र गोसाइँकुण्डका पदमार्गमा विदेशी पर्यटकहरूको चहपहल देखिन थालेको छ । लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्जकको ब्राबल चेक प्वाइन्टबाट नेपाली र विदेशी गरी दैनिक दुई सयको हाराहारीमा पर्यटकहरू प्रवेश गर्ने गरेको लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्जका सूचना अधिकारी शिवलाल गैरेले बताए । ती पर्यटकहरू पदयात्राको लागि लाङटाङ, गोसाइँकुण्ड र तामाङ सम्पदामार्ग जाने गर्दछन् ।

छोटो पदमार्ग भएकाले लाङटाङमा पर्यटकको घुइँचो लाग्दछ । लाङटाङ पदमार्गमा जाने पर्यटकले थोरै दिनमा एकै पटक धेरै कुरा हेर्न र घुम्न सक्ने लाङटाङका पर्यटन व्यवसायी तेम्बा लामा बताउँछन् । पर्यटकहरूले गणेश तथा लाङटाङ हिमालको मनोरम दृश्य, निकुञ्ज क्षेत्रभित्रका जैविक विविधता, तामाङ कला र संस्कृति, लगायतका विभिन्न क्षेत्रहरूको अवलोकन गर्न पाउँछन् । अंग्रेजी क्यालेन्डरअनुसार अक्टोबर र नोभेम्बर महिना पर्यटक आउने मुख्य सिजन रहेको होटल व्यवसायी ढिण्डुप तामाङले बताए । लाङटाङ घुम्नको लागि अहिले आन्तरिक पर्यटक धेरै आएका छन् उनले भने । स्याफ्रुबेंसीदेखि क्याङजिनसम्म बाटैभरि पर्यटकको लर्को देख्न सकिन्छ । राजधानी काठमाडौंबाट यात्रा गरेको ५ दिनमा क्याङजिन पुगेर फर्किन सकिन्छ ।

क्याङजिन पुगेपछि रसुवाकै पुरानो क्याङजिन गुम्बा, लाङटाङ ग्लासियर र आँखै अगाडि चारैतिर एक दर्जनभन्दा बढी हिमाल देख्न सकिन्छ । क्याङजिनमा बास बसेर भोलिपल्ट क्याङजिन री, चेरर्कोरीलगायतका धेरैवटा पिक चढ्न पनि सकिन्छ । ५ हजार मिटर अग्लो चेरर्कोरीबाट एक दर्जन हिमाल देखिने भएकाले क्यान्जिन पुगेका ८५ प्रतिशत पर्यटक त्यहाँ जाने गरेका छन् । भूकम्पपछि सुन्दर पर्यटकीय क्षेत्र लाङटाङका घरहरू पुनर्निर्माणसँगै पुरानै अवस्थामा पुगेको छ । लाङटाङ पदमार्गमा पर्यटक बस्नका लागि सुरक्षित होटल र घर बनिसकेका छन् ।

गोसाइँकुण्ड प्रसिद्ध धार्मिक तीर्थस्थल तथा पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा विकास भइरहेको छ । धार्मिक पर्यटनका हिसाबले गोसाइँकुण्ड स्वदेश तथा विदेशमा समेत प्रख्यात छ । अहिले यो पदमार्गमा विदेशी र नेपाली पर्यटहरूको चहपहल सुरु भएको छ । यस पदमार्गमा नेपाली तथा विदेशी पर्यटहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ । गोसाइँकुण्ड आन्तरिक पर्यटकको रोजाइमा पर्न थालेको दुई वर्ष जति भयो चन्दनबारीका होटल व्यवसायी सुब्बा लामाले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन २८, २०७६ ०९:३१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×