किनमेल गर्न भ्याइनभ्याई

नुमा थाम्सुहाङ

काठमाडौँ — राजधानीका टिकट बुकिङ काउन्टरहरूमा घर जानेहरूको भीड छ । न्युरोड, असन, मखन, सुन्धारा र खिचापोखरीलगायत ठाउँहरूमा किनमेल गर्नेहरूको उस्तै लर्को देखिन्छ । लगातारको झरीले किनमेल गर्नेहरूको उत्साह घटाएको छैन । झरीले निथ्रुक्कै बनाए पनि ओत लाग्दै सपिङ गर्नेहरू बग्रेल्ती देखिन्छन् । वर्षमा एक चोटि भए पनि घरका लागि सामान किन्न दसैं पर्खिनेहरूको घुइँचोले पैदल हिँड्न मुस्किल छ । 

नक्साल बस्ने हेटौंडाकी पार्वती पोख्रेल घर जान आतुर छिन् । उनी मखनको एक कपडा पसलमा आफू र परिवारका लागि लुगा ‘चुज’ गर्दै थिइन् । घरका सदस्यहरूलाई के के लाने भन्नेमा अलमलथिइन् । फूलपातीको अघिल्लो दिनको बस टिकट लिएको उनले बताइन् । ‘वर्षमा एक पटक मात्र घरगइन्छ, निकै उत्साह जागेको छ,’ उनले भनिन् ।

परिवारबाट टाढा बस्दा घरको न्यास्रो लाग्ने र दसैंमा न्यास्रो मेटाउन पाउने भएपछि उनी दंग थिइन् । काठमाडौंको व्यस्त जागिरे जीवनले परिवारदेखि छुट्टिएर बस्दा आमाबुवालाई पनि आफ्नो सन्तानको मुख हेर्न दसैं नै कुर्नुपर्ने बाध्यता रहेको पोख्रेलले सुनाइन् ।
मखनटोलमा ९ वर्षदेखि न्यु सरोभर सेन्टर चलाउँदै आएका लक्ष्मण श्रेष्ठले अरू बेलाभन्दा दसैंमा कपडाको व्यापार राम्रो हुने गरेको बताए । दसैंमा काठमाडौंबाट बाहिर जानेले मात्र नभई यहाँकै रैथानेले पनि कपडा किनमेल गर्ने उनको भनाइ छ । ‘घटस्थापनादेखि व्यापारको चहलपहल अझ बढ्छ,’ उनले भने, ‘पानी परिरहेको छ, त्यसैले व्यापार अलिकति प्रभावित भएको छ ।’ दिनको १५ हजार रुपैयाँको व्यापार भइरहेको उनले बताए । दसैंमा सबैले नयाँ कपडा नै लगाउने भएकाले व्यापार राम्रो हुनेमा उनी ढुक्क छन् ।

नखीपोटका राजकुमार अछामी पनि मखनकै एक पसलमा सामान किन्दै थिए । उनी नयाँ सामानले घर सजाउँदा दसैंमा रौनक आउने बताउँछन् । ‘दसैंमा पाहुनाको ओइरो लाग्छ, तन्ना, सिरकको खोल घरमा नभई हुँदैन,’ उनले भने, ‘अरू बेलाभन्दा पनि दसैंमा किन्ने हो ।’ दसैंपछि जाडोयाम सुरु हुने भएकाले ओढ्ने/ओछ्याउने लुगा किन्नेको भीड छ ।

चाडबाडका समयमा पाहुना धेरै आउने भएकाले घरका लागि नयाँ तन्ना, सिरकको खोल, पर्दा लगायत सामानको कारोबार बढ्ने गरेको मखनस्थित डेकोर कलेक्सनकी रोहिनी बज्राचार्यले बताइन् । ‘अरू बेलाको भन्दा दसैंमा अलि बढी व्यापार हुन्छ,’ उनले भनिन् । दैनिक ३० हजार रुपैयाँ बराबरको कारोबार भइरहेको उनले जानकारी दिइन् ।

चाडबाडको अवसरमा खुद्रा व्यापार राम्रो भए थोकमा आफैं व्यापार बढ्ने आरबी कम्प्लेक्सका थोक व्यापारी पदमबहादुर क्षेत्रीले बताए । ‘रिटेलहरूमा व्यापार राम्रो भयो भने होलसेल राम्रो हुने हो । होलसेलमा भन्दा अहिले रिटेलमा व्यापार सुरु हुने समय हो,’ उनले भने, ‘भन्सार महसुल चर्को छ । चाइनाबाट सामान हाल्न पनि डर हुन्छ । होलसेलमा पनि अहिले खुद्रा नै बेच्नुपरेको छ ।’ उनले दिनको २० हजार रुपैयाँको मात्र कारोबार भइरहेको बताए ।

नेपाल कपडा उद्योग संघका उपाध्यक्ष जितेन्द्रकुमार लोहियाले अघिल्लो वर्षको भन्दा व्यापार घटेको बताए । ‘नेपालको धेरै जनसंख्या तराईमा बसोबास गर्छ । तराईसँग जोडिएको भारतीय सीमावर्ती बजारले धेरै असर पारेको छ,’ उनले भने । भारतीय बजारमा पाइने कपडाको तुलनामा नेपाली कपडामा १३ प्रतिशत कर छ ।

यसले नेपाली कपडा बजार प्रभावित भएको उनको भनाइ छ । भारतीय सीमावर्ती बजारमा पाइनेभन्दा यहाँ केही महँगो पर्ने भएकाले व्यापारमा प्रभाव पर्नु स्वाभाविक भएको लोहियाले बताए । नेपाली बजार अहिले पनि आयातमा नै निर्भर छ । एक वर्षमा नेपालमा कपडा र कपडाजन्य वस्तु ४० अर्ब रुपैयाँको वैधानिक आयात हुने लोहियाले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १३, २०७६ ०९:३४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भाउ सुन्दा तर्किन्छन् गृहिणी

नुमा थाम्सुहाङ

काठमाडौँ — काठमाडौं रातोपुलकी कल्पना सिंह तरकारी किन्न बिहीबार बिहानै असन पुगिन् । पाँचजनाको परिवारका लागि उनले डेढ किलो प्याज किन्न २/३ वटा पसल चहारिन् । प्याजको भाउ सुनेर उनको सातो गयो । 

अघिल्लो सातासम्म प्रतिकिलो ४० रुपैयाँमा प्याज किन्दै आएकी सिंहले १ सय १० रुपैयाँ तिर्नुपर्दा सातो गएको बताइन् । ‘व्यापारीहरूको आफ्नै भाउ छ, ढुक्कले एक ठाउँमा किन्न सकिन्न,’ उनले भनिन्, ‘विदेशमा कता हो एक झोला तरकारी किन्न एक झोलै पैसा बोकेर जानुपर्ने सुनेकी थिएँ, यहाँ पनि त्यस्तै होला जस्तो छ ।’

सिंहजस्तै त्यही बिहान असनको गल्लीमा तरकारी किन्दै गरेकी मरुगणेस्थानकी सहना ताम्राकार व्यापारीसँग काँक्रा मोलमोलाइ गरिरहेको अवस्थामा भेटिइन् । ‘२ केजी काँक्रा किन्नलाई पनि बार्गेनिङ गर्नुपर्छ । कहीँ ८० रुपैयाँ कहीँ ७० रुपैयाँमा भेटें । यहाँ ६० रुपैयाँमा किन्दै छु,’ उनले सुनाइन् ।

प्याज र आलुको मूल्यले उनलाई तरकारी किनेर खान नसकिने जस्तो लागेको छ । १५ रुपैयाँमा किनेर खाने गरेको सागको मूल्य ५० रुपैयाँ पुगेको देख्दा उनी चकित भइन् । ‘करेलाको मूल्य १ सय रुपैयाँ भएको सुन्दा डर लाग्यो,’ ताम्राकारले भनिन्, ‘अब ५ जनाको जहान पाल्न धौ–धौ पर्ने भयो ।’ व्यापारीले मनमर्जी मूल्य राखेकामा उनले गुनासो गरिन् । ‘अनुगमन पनि हुँदैन । सास्ती जनताले खेप्नुपर्छ,’ ताम्राकारले भनिन् ।

साना व्यापारी पनि आफ्ना समस्या कम्ती नभएको बताउँछन् । असनकै गल्लीमा २० वर्षदेखि तरकारी पसल चलाउँदै आएकी माइली तामाङले भनिन्, ‘हामीले पनि आफ्नो गोजीको पैसा लगाएर ल्याउनुपर्छ । थोरै नाफा राखेर बेच्छौं । बिग्रेको तरकारी पनि आउँछ । त्यसको घाटा आफैंले बेहोर्नुपर्छ ।’ तरकारीको मूल्यमा कुनै ठेगान नहुने उनको अनुभव छ । कालीमाटीदेखि तरकारी ल्याएर बेच्ने गरेकी उनले थपिन्, ‘तरकारी बाहिरबाट आएन भने महँगो भइहाल्छ ।’

१४ वर्षदेखि इन्द्रचोकमै तरकारी पसल चलाउँदै आएकी मञ्जु रायमाझीको पनि त्यस्तै गुनासो छ । ‘तरकारी लिन जाँदा हामीलाई नै महँगोमा पर्छ । बारीमा तरकारी केही छैन । किसानसँग मोलमोलाइ गर्‍यो किसान रिसाउने, बेच्दा महँगो भो भनेर ग्राहक रिसाउने,’ उनले भनिन् । रायमाझी दक्षिणकालीबाट तरकारी ल्याएर बिक्री गर्छिन् ।

अहिलेको सिजनमा किसानले पानीमा तरकारी टिप्ने र ल्याउँदा आधा बिग्रिसकेको उनले सुनाइन् । ‘बचेको तरकारी भागमा लगाएर बेच्नुपर्छ । हामीले सयमा ल्याएर सयमा बेच्दा पनि सुख छैन,’ उनले थपिन् ।

प्रकाशित : आश्विन १२, २०७६ ०८:१२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT