खाद्य गोदाम रित्तै,दसैंमा कसरी छाक टार्ने ?

राजबहादुर शाही

मुगु — दसैं नजिकिए पनि जिल्लाका आधा दर्जन खाद्य गोदामा रित्तै छन् । चाडपर्बको मुखमा सरकारी अनुदानको चामल अभाव भएपछि स्थानीय चिन्तित छन् । यसपटक पनि उनीहरुको दसैंतिहार खल्लो हुने भएको छ ।

ZenTravel

जिल्लाका अधिकांश स्थानमा खाद्यान्न उत्पादन न्यून हुन्छ । हिउँदे अन्न सकिएको र वर्षै अन्न पाकि नसकेकाले किसानलाई दसैं कसरी मनाउने भन्ने चिन्ताले सताएको हो । सोरुकोट, पूलु, श्रीकोट, कालै, रातापानीलगायत खाद्य डिपो गत साउनदेखि रित्तै छन् । गमगढीस्थित संस्थानको शाखा कार्यालयमा करिव डेढ सय क्विन्टल खाद्यान्न मात्र मौज्जात छ । उक्त चामल जन्म र मृत्यु संस्कारका लागि बचत राखिएको हो ।

गत आर्थिक वर्षको चामल सकिए पनि यो वर्षको ढुवानी नहुँदा खाद्य गोदाम रित्तै छन् । सोरुकोट खाद्य डिपोमा चामल नहुँदा कर्मचारीसमेत स्थानीय बजारबाट ३० किलो चामलको २ हजार ३ सय रुपैयाँ तिरेर उपभोग गर्न बाध्य छन् । ‘डिपोमा एक दाना चामल पनि छैन,’ सोरुकोटका पदमबहादुर शाहीले भने, ‘स्थानीय बजारबाट महँगो मूल्यमा चामल खरिद गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।’
दसैंमा कसरी छाक टार्ने भन्ने चिन्ताले सताएको उनको गुनासो छ । डिपोमा चामल सकिएपछि त्यहाँ कार्यरत कर्मचारी पनि सदरमुकाम आएका छन् । सोरुकोटमा गाउँपालिकाको कार्यालय, बैंक, प्रहरी चौकीलगायतमा कार्यरत कर्मचारीले समेत चामल नहुँदा सास्ती भोग्नुपरेको छ ।

बढी खाद्यान्न खपत हुने मुगमकार्मारोङ गाउँपालिकाको पूलु डिपोमा पनि चामल सकिएपछि स्थानीयबासी बजारको र चिनियाँ खाद्यान्न उपभोग गर्न बाध्य छन् । स्थानीयलाई एक दिन टाढाको छाइल बजारमा पुगेर खाद्यान्न बोकेर ल्याउनुपर्ने बाध्यता भएको मुगमकार्मारोङ गाउँपालिका अध्यक्ष छिरिङक्याप्ने लामाले बताए । उनका अनुसार मुगु, डोल्फू, कार्ति, किम्री, चितै, ताखा, खारी, रिउस, पुवा, माग्रीलगायत गाउँका बासिन्दा खाद्यान्न किन्न छाइल बजार पुग्ने गरेका छन् ।

डिपोमा चामल नहुँदा व्यापारीले चामल बिक्रीमा कालोबजारी गर्न थालेको स्थानीयको भनाइ छ । डिपोमा चामल नभएपछि स्थानीयबासी खेतको नपाकेको धान काटेर चामल निकाल्ने तयारीमा जुट्न थालेका छन । श्रीकोट डिपोमा रहेको डेढ सय क्विन्टल चामल सकिन थालेको खाद्य संस्थानले जनाएको छ । खत्याड गाउँपालिकाको औंल क्षेत्रतिर धान पाकेको छैन । ग्रामीण भेगका डिपोमा चामल नहुँदा जन्म र मृत्यु संस्कारमा पाउने चामल सुविधाबाट स्थानीयबासी वञ्चित भएका छन् । जन्म र मृत्युको प्रमाणपत्र लिएर खाद्य गोदाममा जाँदा पनि २० किलो चामल पाउन मुस्किल भएको स्थानीयको गुनासो छ ।

खाद्य संस्थानको शाखा कार्यालय प्रमुख रणबहादुर रावलले ठेक्का स्वीकृती प्रक्रियामा ढिलाइ हुँदा चामल ढुवानीमा समस्या भएको बताए । उनले शाखा कार्यालयमा दसैंअगाडि नै चामल ढुवानी गर्ने तयारी थालिएको जनाए । बजार क्षेत्रमा भन्दा खाद्य संस्थानमा प्रतिबोरा दुई सय ५० रुपैयाँ सस्तो चामल पाइन्छ ।

संस्थानले गमगढीमा १० हजार, कालैमा एक हजार आठ सय, सोरुकोटमा दुई हजार, श्रीकोटमा एक हजार दुई सय र रातापानीमा एक हजार आठ सय क्विन्टल वार्षिक कोटा तोकेको छ ।

छिमेकी जिल्ला हुम्लाका ग्रामीण क्षेत्रका खाद्य डिपोहरु पनि साउनयता रित्तै छन् । सर्केगाड, श्रीनगर, छप्रेला, ब्यहुली, याङचुलगायत खाद्य डिपो ढुवानी प्रक्रिया सुरु नहुँदा रित्तै बनेका हुन् । डिपोमा चामल नभएपछि हुम्लाको तल्लो क्षेत्रका बासिन्दा एक साता हिडेर गमगढी बजारमा आइ बजारबाट चामल खरिद गरेर जान थालेका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७६ ०९:२८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

राराको रूप

प्रदेश ६
राजबहादुर शाही

 कर्णाली प्रदेशको मात्रै होइन, देशकै उत्कृष्ट पर्यटकीय गन्तव्यमा पर्छ, रारा ताल  । राराको रूप र सौन्दर्यको बखान नगर्ने को नै भेटिएका छन् र ? राजा महेन्द्रदेखि मुगुको जंगलभित्र रहेको ताल पुग्ने सबैले यस तालको सुन्दरताको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गरेका छन्  ।

यो ताल हेर्दै आनन्द लाग्छ । मन फुरुङ्गै पार्छ । जति हेरे पनि कम लाग्छ । यहाँबाट फर्किंदा मन खिन्न बनाउनुपर्ने हुन्छ ।
रारा ताल पुग्नका लागि हवाई र कर्णाली राजमार्ग छन् । नेपालगन्जदेखि जहाजमार्फत रारा विमानस्थल ओर्लेर तालसम्मै पुग्न गाडीमा आधा घण्टा र पैदल हिँडेर दुई घण्टा लाग्छ । काठमाडौंबाट नेपालगन्ज हुँदै गाडी वा बाइकबाट रारा पुग्न सुर्खेत, दैलेख, कालीकोट, जुम्ला, नाग्मा सिञ्जाको मुटु चिढ्याउने बाटो छिचोल्नै रारा पुग्न तीन दिन लाग्छ ।
रातो मार्सी धानको भात, मास र सिमीको दाल, आलुको तरकारी मह, कोदो, गहुँको रोटी र फापरको विभिन्न परिकारले मुगु, जुम्लाको स्थानीय स्वाद दिन्छ । स्थानीय रूपमा उत्पादन हुने अन्न बाली नै पर्यटकलाई खुवाइरहेको भिलेज होटल रिसोर्टका व्यवस्थापक दीपक रावतले बताए । कागुनोको भात, खिरको स्वाद भिन्न अनुभव हुन सक्छ । कोदो र फापरको रोटीमा महको अचारले जिब्रो नै रसिलो बनाउँछ । रारा आउनले सिमी, स्याउ, मह कोसेली बोक्ने गर्छन् । चियामा हाल्ने यहाँको जडीबुटी पनि स्वादिलो हुन्छ । सिमी र मह बाह्रै महिना पाइन्छन् ।
रारा ताल समुद्री सतहदेखि २,९९० मिटरको उचाइमा पर्दछ । गहिराइ १६७ मिटर रहेको तालको १०.८ वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको छ । विसं २०३२ सालमा स्थापना भएको रारा राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र रहेको यस तालमा तीन प्रकारका असला माछा, २२४ किसिमका वनस्पति, २७२ प्रजातिका चरा पाइन्छन् । ५१ प्रजातिका स्तनधारी, रातो पान्डा तथा गुच्ची च्याउ, पाँचऔंले कटुकीलगायतका जडीबुटीले पनि यस क्षेत्रको महत्त्व बढाएको छ ।
मुर्मा डाँडाबाट पूरा रारा हेर्न सकिन्छ । समयअनुसार फेरिने राराङको रङ आकर्षक हुन्छ । जुम्लाको नाग्मा र खलंगादेखि तालसम्म हुने रारा म्याराथन, मुर्मा डाँडाबाट मिलीचौरसम्म उडाइने प्याराग्लाइडिङले पनि यहाँ रोमाञ्च थपेको छ । यहाँ सात वटा बढी मठ–मन्दिर पनि छन् । यहाँ दुई वटामात्रै होटल भएकाले पर्यटकलाई तालनजिक बस्न समस्या हुन सक्छ । माझघट्टमा एक होमस्टे पनि छ ।


अरु ५ गन्तव्य
पताल झरना
कालीकोटको सदरमुकाम मान्मबाट एक दिनमा पुगिने यो झरना ३६४ मिटर अग्लो रहेको छ ।
सिञ्जा
जुम्ला जिल्लास्थित सिञ्जा खस भाषाको उद्गम स्थल हो र यस उपत्यका सांस्कृतिक विविधताले भरिपूर्ण छ ।
खार्पुनाथ त्रिवेणी
हुम्लामा पर्ने यस स्थानलाई शिवालय अवलोकनसँगै रोलिङ गुम्बा, चाङ्ला हिमाल पञ्चमुखीले पनि आकर्षक बनाएको छ ।
से–फोक्सुन्डो
डोल्पाको जुफाल विमानस्थलबाट करिब डेढ दिनमा पुगिने यो तालले नलोभ्याउने व्यक्ति सायदै भेटिँदैन ।
काँक्रे विहार
कर्णाली प्रदेशको राजधानीमा रहेको काँक्रे विहार ऐतिहासिक र पुरातात्विक हिसाबले नेपालको इतिहासमा निकै महत्वपूर्ण रहेको छ ।

rajkantipur@gmail.com

प्रकाशित : आश्विन १०, २०७६ १२:१७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×