धौवादी फलामखानी एक वर्षभित्रै

खानी तथा भूगर्भ विभागले शुक्रबार निकालिएको ५ टन फलाम नमुना परीक्षणका लागि चीनको सरकारी प्रयोगशालामा पठाएको छ 
नारायण शर्मा

नवलपरासी — सरकारले देशकै ठूलो धौवादी खानीबाट फलाम निकाल्न विधिवत् प्रक्रिया अघि बढाएको छ । गत बुधबारको मन्त्रिपरिषदको निर्णयले धौवादी फलामखानी लिमिटेड बनाउने नीतिगत निर्णय गरेको छ ।

नवलपरासीको धौवादी स्थित फलामखानी भेटिएको पहाड ।

खानी तथा भूगर्भ विभागका महानिर्देशक सोमनाथ सापकोटाले लिमिटेड स्थापनासँगै फलाम निकाल्ने कार्यले गति लिने जानकारी दिए । ‘लिमिटेड गठनको निर्णय भइसकेकाले अब तत्काल सञ्चालक समिति गठन हुन्छ । सीईओ नियुक्ति हुन्छ र कामले गति लिन्छ,’ उनले भने । नयाँ बन्ने समितिले कारखाना खोल्ने र त्यसैले काम कारबाही अघि बढ्ने भएकाले आउँदो एक वर्षभित्र फलाम कारखाना स्थापना हुने दाबी उनको थियो ।

पहिलो चरणमा खानीसम्म पक्की सडक निमार्णको काम सुरु भइसकेको छ । अब बन्ने समितिले बिजुली, कारखानाका लागि जग्गा प्राप्तिको प्रक्रिया र स्थान छनोटका लागि प्राविधिक र विषेशज्ञको टोली चाँडो खटाइने जानकारी उनले दिए । पूर्वी नवलपरासीको हुप्सेकोट गाउँपालिका–५ धौवादीमा नेपालकै ठूलो फलामखानी छ । एक सय वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । त्यहाँबाट १० करोड टन फलाम निकाल्न सकिने प्रारम्भिक अनुमान छ । विभागले उक्त क्षेत्रलाई फलामखानी किटान गरेको छ ।

विभागले शुक्रबार निकालिएको ५ टन फलाम नमुना परीक्षणका लागि चीनको सरकारी प्रयोगशालामा पठाएको छ । त्यसको विस्तृत रिपोर्ट आउन कम्तीमा ३ महिना लाग्नेछ । विभागले शनिबार एक विशेषज्ञको टोली धौवादीमा खटाएको छ ।

नवलपरासीको धौवादीमासतहमा भेटिएका फलामका टुक्रा । तस्बिर : नारायण शर्मा

सिनियर डिभिजनल जियोलोजिस्ट दिनेशकुमार नापित, नारायण बाँस्कोटा, प्रवर्द्धन तथा मूल्यांकन शाखा प्रमुख जयराज घिमिरे, मेटालोजिकल इन्जिनियर कृष्णदेव झालगायत विज्ञको टोली धौवादी खटाइएको हो । जग्गाको लोकेसन र धेरै प्रक्रियाबारे अध्ययन गरेर प्रतिवेदन विभागमा बुझाइने बाँस्कोटाले जानकारी दिए ।

बजार मूल्यमा प्रतिस्पर्धा
धौवादीबाट निकालिने फलामले विश्व बजारको मूल्यमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने/नसक्ने बारेमा विभागले पछि अध्ययन गर्ने भएको छ । पहिला फलाम कति प्रतिशत निस्कन्छ भन्ने हो त्यो यकिन भएपछि बजार मूल्य प्रतिस्पर्धाबारे अध्धयन सुरु गरिने विभागको
भनाइ छ ।

यहाँको फलाम छड बनाउन प्रयोग हुने प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा छ । डन्डी बनाउनेबाहेक खेरजाने फलामको धाउ सिमेन्ट कारखानामा प्रयोग हुन सक्छ । यहाँको खानीमा ३६ प्रतिशतसम्म फलामको मात्रा भेटिएका कारण लगानीकर्ता (कम्पनी) आकर्षित हुन सकेका छैनन् । फलामबाट स्टिल बनाउन धेरैवटा प्रशोधन प्लान्ट राख्नुपर्ने भएकाले हालको बजार मूल्यमा प्रतिस्पर्धा गर्न नसक्ने आकलन गरिएको छ ।

संसारभरी ५५ प्रतिशत बढी फलामको मात्रा रहेको खानीलाई उच्च कोटीको श्रेणीमा राख्ने गरिन्छ । पूर्व–पश्चिम महेन्द्र राजमार्गअन्तर्गत कावासोती र डन्डाबाट करिब २४ किलोमिटर उत्तरमा धौवादी फलामखानी पहाड छ । त्यहाँबाट एक वर्षअघिदेखि स्थानीयले फलाम निकालेर घरायसी प्रयोगका कोदालो, बेल्चा, गैंटी बनाउँथे । आरनमा तताएर बनाइने ती घरेलु औजार गाउँघरमा बिक्री हुन्छन् ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७६ ०७:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

किर्गिस्तान दोस्रोपल्ट च्याम्पियन

कुशल तिमल्सिना

काठमाडौँ — छिमेकी देश उज्वेकिस्तानलाई सोझो सेटमा पराजित गरी किर्गिस्तानले पाँचौं एभीसी सिनियर मेन्स सेन्ट्रल जोन भलिबलको उपाधि जितेको छ । सेन्ट्रल जोन भलिबल इतिहासमा दोस्रोपल्ट उपाधि उठाउन किर्गिस्तानलाई धेरै कसरत गर्नुपरेन । समूह चरणको पहिलो खेलमा नेपाललाई हराएर यात्रा सुरु गरेको उसले अपराजित रहँदै उपाधि उचाल्यो ।

सेन्ट्रल जोन भलिबलको पाँचौं संस्करण च्याम्पियन किर्गिस्तान टोली उपाधि साथ । तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ/कान्तिपुर

नेपाली राष्ट्रिय टोलीका मुख्य प्रशिक्षक हान अविङले किर्गिस्तान टिम उपल्लोस्तरको भएको यसअघि नै बताइसकेका थिए । आफ्नो स्तर कायम राखेको किर्गिस्तानले सात टोली सहभागी प्रतियोगितामा सर्वश्रेष्ठ नतिजा ल्याउन सफल भयो । फाइनलसम्म अपराजित उज्वेकिस्तानले भने उपाधि भिडन्तमा किर्गिस्तानमाथि प्रभाव जमाउन असफल देखियो ।

निर्णायक समयमा आपसी तालमेल नमिल्नु र सर्भिसमा एकरुपता नहुनु नै उज्वेकको हारको मुख्य कारण रह्यो । पहिलो सेटमा सुरुदेखि नै किर्गिस्तानले अग्रता बनाएको थियो । तर अन्त्यतिर खेलमा फर्कने उज्वेकिस्तानको प्रयास सफल भएन । पहिलो सेट किर्गिस्तानले २६–२४ ले जित्यो । दोस्रो सेटमा कुनै समय ११–६ को अग्रता लिएर पनि उज्वेकले सेट जित्न सकेन । किर्गिस्तानको ब्लक राम्रो रह्यो भने सर्भिसमा उज्वेकिस्तानका खेलाडीले गल्ती गरिरहे ।

मध्यसम्म अग्रता लिएर पनि उसले सेट २७–२५ ले गुमायो । दुई सेटको अग्रता लिएपछि किर्गिस्तानी खेलाडी आत्मविश्वासी देखिए । सुरुदेखि नै बनाएको अग्रता निरन्तरता दिँदै टोली २५–१९ को तेस्रो सेटसहित उपाधि हात पार्न सफल रह्यो ।

प्रतियोगिताकै उत्कृष्ट खेलाडी चुनिएका किर्गिस्तानका कप्तान ओनोलबेक कानिबेकको प्रदर्शन फाइनलमा पनि निर्णायक रह्यो । उनले स्पाइकबाट १६ अंक जोडे । मुसेभ झामालिदिनले ब्लकमार्फत २ अंक जोडेका थिए । ‘हामी उनीहरू (उज्वेक) सँग राम्ररी परिचित थियौं । त्यसैले हामीले भावनात्मक भलिबल खेल्यौं र अवसर सदुपयोग गर्‍यौं,’ किर्गिस्तानका सहायक प्रशिक्षक सारागिसेभ किलिचबेकले भने, ‘फाइनलमा ३–० को नतिजा निकै नै राम्रो हो । हामी रणनीतिक रुपमा सफल भयौं ।’

प्रशिक्षक किलिचिवेकले तीन महिनाको प्रशिक्षणमा युवा खेलाडीले भरिएको आफ्नो टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरी किर्गिस जनतालाई खुसी दिलाउन सफल भएको बताए । ‘यस प्रतियोगितामा अन्य टोलीले नियमित रुपमा ६(७ सात खेलाडीलाई मात्र खेलाए । हामीले केही फरक प्रयास गर्‍यौं । हरेक खेलमा हामीले फरक फर्मेसन दियौं, जसका कारण खेलाडीले आराम पनि पाए,’ उनले भने ।

प्रतियोगिताको विभिन्न विधाका उत्कृष्ट खेलाडी । तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ।कान्तिपुर

प्रतियोगिताकै मोस्ट भ्यालुएबल खेलाडी चुनिएका कप्तान ओनोलबेक कानिबेकबारे प्रशिक्षक किलिचिबेकले भने, ‘उनी हाम्रो टिमका भविष्य हुन् । पूरै टिमलाई प्रेरित गर्न सक्ने खेलाडी हुन् । उनले यस्तो समयमा अंक दिलाउँछन् जुन टिमका लागि अत्यावश्यक हुन्छ ।’

सन् २०१४ को एसियाली खेलकुदमा शीर्ष आठभित्र परेको किर्गिस टोली पुस्तान्तरणको संक्रमणबाट माथि उठेर ठूलो उपाधि जित्न सकेकोमा प्रशिक्षक किलिचिबेकले खुसी व्यक्त गरे । ‘हाम्रो युवा टिम छ । उनीहरूको भविष्य राम्रो छ र ठूलो सफलताका लागि उनीहरू उत्सुक छन् । यो सेट आगामी ३–४ वर्ष खेल्न सक्छन् ।’

सेन्ट्रल जोनमा किर्गिस्तानको यो दोस्रो उपाधि हो । यसअघि माल्दिभ्समा भएको तेस्रो संस्करणमा तुर्कमेनिस्तानलाई हराउँदै उसले पहिलोपल्ट उपाधि जितेको थियो । चार टिममात्र सहभागी त्यस संस्करणमा नेपालले तेस्रो पदक जितेको थियो । पहिलो संस्करणमा नेपालसँग पराजित हुँदै समूह चरणबाटै बाहिरिएको किर्गिस्तानको उदय पाँचौं संस्करणसम्म आउँदा सानदार देखिन्छ ।
छैटौं संस्करण बंगलादेश र सातौं माल्दिभ्समा हुने भएको छ ।

प्रतियोगिताका उत्कृष्ट
मोस्ट भ्यालुएबल प्लेयर : ओनोलबेक कानिबेक (किर्गिस्तान)
लिबरो : साट्टारोभ दिलमुरोड (उज्वेकिस्तान)
सेटर : मुसेभ हामादिलिन (किर्गिस्तान)
ब्लकर : गुलियेभ मिथुन (तुर्कमेनिस्तान)
स्पाइकर : सोविरोभ इस्लोम्जोन (उज्वेकिस्तान)

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७६ ०७:३१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्