बगानमा लटरम्म स्याउ, किसान भने बेखुसी

हरि गौतम

रुकुम पूर्व — बगानैपिच्छे लटरम्म स्याउ । फल धान्न नसक्ने बोटलाई टेको लगाइएको छ । बगान हेरेरै मन फुरुंग हुन्छ । पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिका–२ पेल्पा र झार्लुङका बगानमा स्याउ लटरम्म छन् । आफ्नै लगानी र दुःखले रोपेका स्याउका बोटमा फल लागे पनि यहाँका बासिन्दा खुसी छैनन् ।

हाँगा लच्किने गरी फल लागे पनि गत वर्ष लाभ लिन नसकेका कारण किसान उत्साहित नभएका हुन् ।

‘यस वर्ष अपेक्षाभन्दा धेरै स्याउ फल्यो, बोट लच्किएका छन्, टेको लाएर अड्याएका छौं,’ स्थानीय जिताराम कामीले भने, ‘स्याउले हाम्रो जीवनलाई टेको लाउँदैन ।’ पेल्पा र झार्लुङको स्याउ बजार अभावमा प्रत्येक वर्ष कुहिन्छ ।’ कि खोलाबाट आउने ओत र कागले स्याउ खान्छन् कि रूखमै कुहिएर झर्छ । टिपेका पनि खेर जान्छन् । स्याउ बिक्री गरेर जीविकोपार्जन गर्ने स्थानीयको सपना पूरा भएको छैन ।

स्याउ बिक्री नहुने भएपछि किसान चिन्तामा छन् । गत वर्ष पनि स्याउ बिकेन । गाउँघरमा खपत हुँदैन । बजार टाढा छ । ढुवानी भाडा महँगो छ । धेरै पैसा तिरेर बजार पुर्‍याए महँगो भएर कोही खरिद गर्दैनन् । यसपालि पनि स्याउ बगानमै कुहिने चिन्ता बढेको छ । यहाँ स्याउ जाँड बनाउन प्रयोग गरिन्छ ।

स्थानीयका अनुसार यस वर्ष पालिकाभरि ५० टनभन्दा बढी स्याउ फलेको छ । उत्पादित स्याउमध्ये आधा मात्रै बजारसम्म पुर्‍याउन सके ठूलो आम्दानी हुने कामीले बताए । ढुवानी व्यवस्था नभएकाले हरेक वर्ष स्याउ खेर जाने गरेको छ ।

प्रदेश सरकारलाई हेलिकप्टरमार्फत स्याउ ढुवानी गरिदिन अनुरोध गर्ने तयारीमा रहेको कामीले बताए ।‘गाउँ कार्यपालिका बैठक गरेर हेलिकप्टरमार्फत स्याउ ढुवानीका लागि आग्रह गर्न बुटवल जाने तयारीमा छौं,’ उनले भने, ‘प्रदेश सरकारले निःशुल्क स्याउ ढुवानी गरिदियो भने मात्रै किसानको दुःख केही कम हुन्छ ।’

उनी गाउँ कार्यपालिका सदस्य हुन् । कार्यपालिका बैठकमा किसानका तर्फबाट स्याउ ढुवानी गर्न प्रस्ताव लैजाने तयारी भइरहेको उनले बताए । चाँडै सडक सञ्जालमा नजोडिने भएकाले विकल्प प्रयोग गरिएन भने स्याउका बोट फँडानी गर्नुपर्ने अवस्था आउने उनको भनाइ छ ।

गाउँपालिकाका हरेक घरमा स्याउका बोट छन् । व्यावसायिक बगान भने १, २, ५, ६, ८, १०, ११ वडामा धेरै छन् । हरेक वर्ष स्याउका बोट रोप्ने र फलाउने किसानको संख्यामा बढदै छ । ‘हाम्रो क्षेत्रको जीवन उकास्न स्याउ नै प्रमुख विकल्प हो,’ पेल्माका कर्म बुढा मगरले भने, ‘फलेको स्याउ बिक्री नभएपछि निराशा मात्रै बढेको छ ।’

स्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकारले किसानको स्याउ बिक्री हुने वातावरण मिलाइदिनुपर्ने माग उनको छ । राम्रो स्याउ उत्पादन हुने भएपछि किसान आकर्षित भइरहेका छन् ।

उक्त क्षेत्रमा गोल्डेट, रिच, रेड, डेलिसियसलगायत जातका स्याउ फलेका छन् । पेलमा, झार्लुङ, मैकोट, पुसर, हुकाम, मयाङ, अंगाउ, घुम्लीबाङ, दमचनलगायत ठाउँमा ठूला बगान छन् र स्याउ पनि धेरै फलेका छन् । गाउँपालिका अध्यक्ष ओमप्रकाश घर्ती मगरले पनि पुथामा फलेका स्याउले बजार पाउन नसकेको बताए ।

‘सरकार आफैंले ढुवानी गरिदिने वा ढुवानी अनुदान दिने विषयमा प्रदेश र संघले सोच्नुपर्छ,’ अध्यक्ष घर्तीले भने, ‘हामीले पनि स्थानीय सरकारबाट गर्न सक्नेजति सहयोग गर्न छलफलमा जुटिरहेका छौं ।’

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७६ ११:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

टरेन्टिनोको हलिउड

हलिउडका 'मास्टर ब्लास्टर' क्विन्टन टरेन्टिनो आफ्नो जीवनमा जम्मा १० वटा मात्रै फिल्म बनाउने घोषणा गरिसकेका छन् । उनको नवौं फिल्म ॅवन्स अपन अ टाइम इन हलिउड’ कस्तो छ त ?
हेलो शुक्रबार

एउटा टीभी स्टार छ, आफ्नो करिअरको शिखरबाट ओर्लिंदै गरेको  ।

एक जमानामा घरघरमा लोकप्रिय टीभी कार्यक्रमको यो स्टारको स्थिति अहिले निकै खस्किइसकेको छ । ६ महिना इटालीका ‘वेस्टर्न’ मा अभिनय गरेकी इटालीकी श्रीमतीसमेत लिएर आएको रिक डाल्टन । लस एन्जलसको सेलिब्रिटी थुम्कोमा रहेको यसको घरमा एक रात ठूलो घटना हुन्छ ।


अर्को छ अमेरिकी सेनाको पूर्वसिपाही । केही युद्धमा समेत भाग लिएको यो ‘वार भेट्रान’ को अहिलेको काम हो, रिक डाल्टन (लियोनार्डो डिक्याप्रियो) को स्टन्टम्यान । फिल्म स्टारले पर्दामा अनेक डरलाग्दा स्टन्ट गरेको देखिए पनि खासमा त्यो तिनले गरेका हुँदैनन् । उनीहरूकै जस्तै रूप, रंग र लुगा लगाएर स्टन्टम्यानले गर्छन् । रिकको स्टन्ट डबल छ, क्लिफ बुथ (ब्राड पिट) ।


तेस्रो पात्र छे, फिल्म अभिनेत्री । भर्खरै फिल्म करिअरमा उक्लिँदै गरेकी, विश्व प्रसिद्ध निर्देशक रोमन पलन्सकीसँग बिहे गरेकी । आफ्नो
सुन्दरता र अभिनयका लागि हलिउडमा नाम कमाउँदै गरेकी गर्भवती स्यारोन टेट (मार्गो रोबी) संयोगले स्टार रिकको छिमेकी हुन आउँछे ।
हलिउडका ‘मास्टर ब्लास्टर’ क्विन्टन टरेन्टिनोको नवौं फिल्म ‘वन्स अपन अ टाइम इन हलिउड’ का ती मुख्य पात्र हुन् यी । ‘पल्प फिक्सन’, ‘किल बिल’, ‘ज्यांगो अनचेन्ड’, ‘इन्ग्लोरियस बास्टर्ड’ जस्ता फिल्मका निर्देशक क्विन्टनले जीवनभरिमा जम्मा १० वटामात्र फिल्म बनाउने घोषणा गरेका छन् । अब उनले एउटामात्र फिल्म बनाउनेछन् ।


‘वन्स अपन अ टाइम इन हलिउड’ लाई क्विन्टनले हलिउडलाई लेखेको प्रेमपत्र भनिएको छ । लस एन्जलसमै हुर्केबढेका क्विन्टनले सन् १९६९ को दुई दिनमाथि यो कथा आफैंले लेखेका हुन् । ‘नाइफ इन अ वाटर’ बनाएर विदेशी भाषाको ओस्कर मनोनीत भएपछि हलिउड सरेका पोलन्सकी फिल्म बनाएर बेलायत गएका बेला उनको टोलमा हमला हुन्छ । यही छ कथाको ट्विस्ट । ‘म्यानसन फ्यामिली’ का रूपमा कुख्यात एउटा समूह थियो । हिप्पी र अपराधीको मिश्रणजस्तो यो समूहले केही सेलिब्रिटीहरूमाथि हमला गरेको थियो । यिनको अड्डामा क्लिफको एउटा सिंगै सिक्वेन्स छ । जो फिल्मको हिंस्रक क्लाइमेक्ससँग जोडिन आइपुग्छ ।


फिल्ममा केही वास्तविक पात्र छन् भने केही काल्पनिक । ‘चाइना टाउन’ र ‘द पियानिस्ट’ जस्ता फिल्म बनाउने पोलन्सकी यसका वास्तविक पात्र हुन् । उनकी गर्भवती पत्नी अभिनेत्री स्यारोनको सन् १९६९ को त्यो रात साँच्चिकै हत्या भएको थियो । तर, फिल्म यही घटनामाथि मात्रै आधारित छैन । फिल्मले एउटा स्टार र उसको स्टन्टम्यानको सम्बन्धलाई पनि देखाउँछ । जुन फिल्मकै अनुसार ‘साथीभन्दा अलि बढी, श्रीमतीभन्दा अलि कम’ छ । हलिउड कसरी चल्छ ? यसको शक्ति र सत्ता संरचना कस्तो हुन्छ ? त्यसबेलाका स्टारको जीवन कस्तो थियो ? यी सबै कुरा फिल्ममा छन् । टरेन्टिनोले सत्य घटनाहरूलाई लिए पनि तिनलाई काल्पनिक जसरी प्रस्तुत गरेका छन् । जस्ताको तस्तै देखाएर डकुमेन्ट्री बनाउनेतिर उनी लागेका छैनन् । फिल्मको ट्रेलर आएदेखि नै ब्रुस लीबारे चर्चा सुरु भएको थियो । फिल्ममा ब्रुस ली जम्मा एक दृश्यमा छन्, जसमा उनलाई भरमार उडाइएको छ । ब्रुस लीलाई घमण्डी त देखाइएको छ नै साथै स्टन्टम्यान क्लिफका अगाडि ब्रुस ली केही थिएनन् भन्ने पनि देखाइन्छ । जबकि संसारभर मार्सल आर्टमा ब्रुस ली धेरै ठूलो नाम हुन् ।


संसारको सबभन्दा ठूलो फिल्म उद्योग हलिउड । त्यसका सबभन्दा प्रभावशालीमध्येका एक निर्देशक र अहिलेको समयका दुई सबभन्दा ठूला सुपरस्टार । यो फिल्मको चर्चा हुनु नै थियो । २५ वर्षअघि क्यान्स फिल्म फेस्टिभलमा टरेन्टिनोको ‘पल्प फिक्सन’ प्रिमियर गरिएको थियो । १० वर्षअघि ‘इन्ग्लोरियस बास्टर्ड’ र यसपालि ‘वन्स अपन...’ । कोरियाको फिल्म ‘प्यारासाइट’ ले पाम दि ओर उडाएको फेस्टिभलमा टरेन्टिनो खाली हात फर्किए पनि यो फिल्मले भने थिएटरभरि दर्शक पायो । टरेन्टिनोलाई हलिउडमा आफैंमा एक ‘जनरा’ मानिन्छ । यो जनरा मन पराउनेका लागि ‘वन्स अपन...’ छुटाउनै नहुने खुराक हो ।

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७६ ११:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्