मुख्य मन्त्रीको जिल्लामा ७९ सडकलाई बजेट- अर्थ / वाणिज्य - कान्तिपुर समाचार

मुख्य मन्त्रीको जिल्लामा ७९ सडकलाई बजेट

दाङमा मात्र झन्डै २ अर्ब बजेट, बर्दिया, पूर्वी रुकुम र पश्चिम परासीमा न्यून 
घनश्याम गौतम

रूपन्देही — समानुपातिक बजेट प्रस्तुत गरेको दाबी गरे पनि प्रदेश ५ सरकारको बजेटमा पहुँचले प्राथमिकता पाएको छ । सरकारका मुख्यमन्त्रीसहित मन्त्रीले पहिलो प्राथमिकतामा आफ्नै जिल्ला राखेका छन् । 

दाङको घोराही–मुर्कुटी निर्माणाधीन सडक । तस्बिर : दुर्गालाल केसी/कान्तिपुर

प्रदेश ५ का मुख्यमन्त्री शंकर पोखरेलले आफ्नो गृह जिल्ला दाङमा अर्बौं बजेट विनियोजन गरेका छन् । बजेटको ठूलो हिस्सा सडकमा मात्र ९३ करोड २० लाख रुपैयाँ छ । संघीय सरकारको बजेट छुट्टै छ । प्रदेश सरकारले मात्र दाङमा ७९ वटा सडकका लागि बजेट विनियोजन गरेको छ । धेरै सडक निर्माणाधीन हुन् ।


सडक, कृषि, खानेपानी, खेलकुद, सिँचाइ, शिक्षा, पर्यटनलगायतका शीर्षकसमेत गर्दा दाङमा मात्र झन्डै २ अर्ब बजेट प्रदेश सरकारको छ । सडकमा मात्र प्रदेश सरकारले आफैं र स्थानीय तहलाई दिएको ससर्तसमेत गर्दा ९३ करोड २० लाख रुपैयाँ बजेट छ । जिल्लामा ३ निर्वाचन क्षेत्र छन् ।


प्रदेशमा समानुपातिकसहितका ९ प्रदेशसभा सदस्यमध्ये दाङ ३ ‘ख’ बाट निर्वाचित उत्तरकुमार वलीको सडक दुर्घटनामा निधन भएपछि अहिले ८ सदस्य छन् । प्रदेशको आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयसमेत सम्हाल्दै आएका पोखरेलले कम्तीमा १० लाखदेखि बढीमा १० करोडसम्मका योजना आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रसहित जिल्लाभर हालेका छन् । सडकबाहेक कृषि, सिँचाइ, खानेपानीलगायत सबै क्षेत्रका सानाठूला गर्दा दाङमा ४ सय बढी योजना छन् ।


निर्माणाधीन दामोदर मार्ग कुइरेपानी सर्दा सडकमा १० करोड, दामोदर मार्गकै गंगरिया उरहरी सुकौरा सडकमा १० करोड, बिजौरी हादिम्मे कुइरेपानी छिल्लीकोट सडकलाई पनि १० करोड रुपैयाँ छ । त्यस्तै घोराही मसिना मर्देश पाखापानी ऊर्जा मन्दिर हुँदै स्वर्गद्वारी सडकका लागि ५ करोड बजेट छ ।


२ करोड ५० लाख रुपैयाँका ४, २ करोडका ३, १ करोड ५० लाखका ३ र ५० लाख रुपैयाँका ४२ सडक दाङमा छन् । प्रदेश सरकारअन्तर्गत ५९ सडक निर्माण हुनेछन् । झन्डै १ दर्जन योजनाको यसै वर्ष डीपीआर तयार हुनेछ । त्यस्तै प्रदेश सरकारको बजेटबाट स्थानीय तहमार्फत २० सडक आयोजनाका लागि १४ करोड ५० लाख रुपैयाँ बजेट छ । बजेट विनियोजन भएका धेरै सडकले दाङका स्थानीय तहलाई जोड्नेछ । त्यस्तै केही सडक नेपाल भारत सीमा नाका जोड्ने सडक हुन् ।


त्यस्तै सिँचाइतर्फ प्रगन्ना सिँचाइ आयोजनाका लागि ४ करोड रुपैयाँ छ । खानेपानीमा २५ लाखदेखि १ करोडसम्मका मात्र ४३ योजना छन् । खानेपानीमा २० करोड बढी रकम छ । कक्रहवा खोला नदी नियन्त्रणका लागि १ करोड, सिक्रहवा खोला नदी नियन्त्रणमा १ करोड २६ लाख ६० हजार, दोलाई खोला नियन्त्रणमा १ करोड बजेट छ ।


सिँचाइतर्फ समृद्ध तराई मधेस सिँचाइ विशेष कार्यक्रममा पनि २५ लाख रुपैयाँदेखि १ करोडसम्मकै झन्डै ३० योजना छन् । कृषिको मत्स्य विकास तथा प्रवर्द्धन कार्यक्रमका लागि दाङमा ४० हजारदेखि ४० लाखसम्मका १८ योजना छन् । सरकारले चालु वर्षका लागि ३६ अर्ब ४१ करोड ६० लाख बजेट विनियोजन गरेको छ । त्योमध्ये १८ अर्ब ५७ करोड ६४ लाख रुपैयाँ पुँजीगत बजेट हो ।


दाङपछि धेरै बजेट रूपन्देहीमा छ । भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री बैजनाथ चौधरीले पूर्वाधारतर्फका धेरै योजना रूपन्देही केन्द्रित गरेका छन् । त्यस्तै उद्योग, पर्यटन वन तथा वातावरणमन्त्री लीला गिरीले पनि उद्योग र पर्यटनतर्फका धेरै योजना आफ्नै जिल्लामा हालेका छन् । कृषिमा बाँके प्राथमिकतामा परेको छ । त्यसमा पनि दोस्रोमा रूपन्देही र तेस्रोमा दाङ छ । भूमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारीमन्त्री आरती पौडेल बाँकेबाट निर्वाचित भएकाले कृषि र सहकारीमा बाँकेले प्राथमिकता पाएको छ ।

सरकारका प्रवक्ता एवं भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री चौधरीले सरकारले समावेशी रूपमै बजेट वितरण गरेको दाबी गरे । उनले प्रदेश संगठन संरचनाका कतिपय कार्यालय एउटा जिल्लामा रहेर त्यसले अन्य जिल्ला पनि हेर्ने भएकाले एकै जिल्लामा धेरै योजना र बजेट परेको जस्तो देखिए पनि समग्रमा बजेट समानुपातिक नै रहेको बताए । ‘अलिअलि तलमाथि त भइहाल्छ,’ उनले भने, ‘सरकारले सकेसम्म बजेट सबै जिल्लामा समान विकासको अवधारण र आवधिक योजनालाई आधार बनाएर ल्याएको छ ।’

प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७६ ०७:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

क्रिकेटकी खेलाडी, फुटबलकी रेफ्री

सन्जु पौडेल

रूपन्देही — विद्यालय जाँदा टिफिनका बेला जुन खेल पायो, त्यही खेलमा भाग लिने गर्थिन् । कुनै निश्चित खेलमा भाग लिन नपाएकाले उनी विद्यालयकै ‘अलराउन्डर’ थिइन् । तीव्र गतिमा दगुर्थिन् । मौका जुरे जतिका खेलमा प्रतिस्पर्धा गरिरहिन् । सबैभन्दा धेरै दौडमा रुचि रह्यो उनको । त्यो देखेर खेल शिक्षकले क्रिकेट खेल्न हौस्याए ।

स्थानीय बुटवल पब्लिक स्कुलमा अध्ययनरत उनले राम्रो क्रिकेट खेल्न थालिन् । अभ्यासलाई निरन्तरता दिँदै प्रतियोगितामा भाग लिन थालिन् । त्यही बेला खेल शिक्षकले विद्यालय छाडे । त्यसपछि तिलोत्तमा–४ की कृति सेनको क्रिकेट मोहमा बिराम लाग्यो ।
खेल्न भने छाडिनन् । जुनै खेल भए पनि शनिबार साथीसँग खेल्ने, सिक्ने गर्थिन् । साथीको लहलहैमा फुटबल खेल्न थालिन् ।

उनको खेलकौशल देखेर अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) का जिल्ला सदस्य घनश्याम श्रेष्ठले एकेडेमीमा खेल्न बोलाए । त्यही हौसलाले उनको टोली एन्फा एकेडेमीमा गएर खेल्न थाल्यो । एन्फामा आवासीय रूपमा बसेर अभ्यास गर्ने विद्यार्थीको जर्सी र बुट हुन्थ्यो । उनीहरू स्पोर्टस सुज र सामान्य कपडामा खेल्थे । ‘जर्सी लाउन पाए हुन्थ्यो भन्ने लाग्थ्यो,’ उनले स्मरण गरिन्, ‘घरमा किन्दिनु भन्न सक्दिनथें, स्टक रहेका जर्सी लाउन पाएपछि खुसी भयौं ।’

उनले एकेडेमीका अग्रज विद्यार्थीको बुट पनि लगाउन पाइन् । ‘त्यही बुट सिलाउँदै लाउँदै, बल खेल्न सिक्न थालें,’ उनले भनिन्, ‘कसरी खेल्ने, के गर्ने भन्ने एकेडेमीका खेलाडी र प्रशिक्षकबाट सिकिन्थ्यो ।’ एकेडेमीमा फुटबल सिकिरहेकी थिइन् । त्यही बेला भैरहवामा क्षेत्रीय क्रिकेटका लागि छनोट प्रतियोगिता हुने जानकारी पाइन् । कृति त्यता हानिइन् । अन्ततः छनोट नै भइन् ।

०७० को सुरुमा क्षेत्र ४ को प्रतिनिधि भएर उनी क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिन गइन् । ‘हाम्रो टोलीले हार्‍यो,’ उनले भनिन्, ‘तर राम्रो सिकाइ भयो ।’ यता फुटबलमा पनि राम्रै प्रदर्शन गरिरहेकी थिइन् । त्यही वर्ष उनलाई एकेडेमीबाट रौतहट जिल्लामा खेल्न जाने अवसर मिल्यो । जुनियर खेलाडी कृतिले एक साता रौतहटमा खेलिन् । त्यहाँ उनले एक गोल गरेकी थिइन् । त्यही गोलले उनलाई फुटबलमा फडो मार्न सघायो । मौका मिल्दा उनी फुटबल र क्रिकेटका साथ कबड्डी पनि खेल्थिन् ।

फुटबल र क्रिकेट दुवै खेलमा बराबर अघि बढिरहिन् । पश्चिमाञ्चलबाट खेल्दै प्रदेश ५ की खेलाडी बनिन् । फुटबलमा जुनियर भए पनि क्रिकेटमा उमेर समूहका प्रतियोगिता खेल्न थालिन् । राष्ट्रपति कप, सातौं राष्ट्रिय खेलकुदलगायत थुप्रै प्रतियोगितामा भाग लिइन् । सिक्दै प्रतियोगिताहरूमा सहभागिता जनाइरहिन् । फुटबलमा अग्रपंक्तिमा खेलिन् । अहिलेसम्म सहभागिता जनाएको क्रिकेट प्रतियोगितामा दुईपल्ट डकआउट भएकी उनले ४५ रनको व्यक्तिगत उच्च स्कोर बनाएकी छन् ।

०७३ सालमा इन्डो–नेपाल कबड्डी भएका बेला कृतिको घुँडाको लिगामेन्ट च्यातियो । त्यसपछि एक वर्षसम्म आराम गर्नुपर्‍यो । त्यसले उनलाई निराश तुल्यायो । आराम गर्ने समयमा उनी अरूले खेलेको हेर्ने र रेफ्रीबाट प्रत्येक साँझमा गर्ने समीक्षा सुन्ने गर्थिन् । त्यसले उनलाई विस्तारै रेफ्रीतर्फ आकर्षित गरायो । आराम अवधिमा उनले फुटबलका नियम र रेफ्रीको भूमिकाबारे बुझिन् । घाउ निको हुँदै गयो । मन रेफ्रीतिर गयो ।

सुनेकै आधारमा रेफ्री गर्ने मौका पाइन् । व्यावसायिक रेफ्रीसरह हेडसेट उनीसँग थिएन । एकेडेमीमा खेल हुँदा प्राप्त मौकामा उनले मोबाइलमा एयरफोन जोडेर त्यसकै माध्यमबाट बाहिर बसेका अग्रज रेफ्रीको आवाज सुनेर मैदानमा खेलाइरहेकी थिइन् । कसैले उनको तस्बिर लिएछ । तस्बिरमा एयरफोन प्रस्ट देखिएको थियो । उक्त तस्बिर केन्द्रमा पुग्यो । त्यहाँबाट सेनलाई सिकाउने रेफ्रीलाई फोन गरी एयरफोन लगाएर खेल खेलाउन दिएको प्रति प्रश्न गरे ।

तर कृतिको सिक्ने चाहना रोक्न नसकेर त्यसो गरेको जवाफ पठाएपछि उनको प्रशंसा भयो । त्यो प्रशंसाले अब उनी रेफ्रीको काम गर्न सक्ने फोर्थ अफिसियल र लाइन रेफ्री बन्न पुगेकी छन् ।

पछिल्लो समय उनले काठमाडौंमा सम्पन्न उपमेयर कपमा रेफ्रीको भूमिका निभाइन् । उनी सिक्दै गरेकी र सानी पनि भएकाले सेन्टर रेफ्रीको जिम्मा पाइनन् । उनलाई त्यही कुरा खडकयो ।

अक्सफोर्ड माविमा बीबीएस चौथो सेमेस्टर पढिरहेकी उनलाई अभिभावकले खेल्नबाट वञ्चित गरेका छैनन् । ‘तर पढेर जागिर गर्न दबाब दिनुहुन्छ,’ उनले सुनाइन्, ‘खेलबिना जिन्दगी चल्दैन । पैसा कमाउने कुरा त्यस्तै हो, हातखुट्टाले सकुन्जेल खेलमा सरिक हुन्छु ।’ जागिर खाएपछि खेल सञ्चालन भएका बेला लामो समयसम्म बिदा नपाइने भएकाले केही आँट्न नसकेको उनले बताइन् ।
‘आफैं खेल्दा होस् या खेलाउँदा धेरथोर कमाइ भइरहेको छ,’ उनले भनिन्, ‘यसमै खुसी छु ।’

खेलबाहेक केही सोच्न नसक्ने उनले सुनाइन् । फागुनमा बुटवलस्थित एन्फा एकेडेमीमा रेफ्री तालिम सञ्चालन भयो । उक्त तालिम लिएपछि उनले रेफ्री लाइसेन्स पाएकी हुन् । त्यसपछि अन्तरस्कुल छात्रछात्रा फुटबलमा सेन्ट्रल रेफ्री बनेर खेलाइन् । ‘खेलाडीलाई खेलाउन पाए अझ रमाइलो हुन्छ,’ उनले भनिन् । लिगामेन्टको समस्याले गर्दा रेफ्रीतिर होमिएकी उनले भनिन्, ‘यो पनि मेरा लागि ठूलो उपलब्धि हो ।’

प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७६ ०७:३०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×