तरकारी बीउ उत्पादनमा कमी

घनश्याम खड्का

(म्याग्दी) — तरकारी बीउको पकेट क्षेत्र मानिएको जिल्लाबाटै उत्पादन घट्न थालेको छ । रायो साग, केराउ, सिमी, काँक्रो, मुलालगायत दर्जनभन्दा बढी तरकारी र मकै तथा गहुँजस्ता अन्नबालीको बीउ उत्पादनमा कमी आएको हो  । 

कृषि ज्ञान केन्द्रका बालीविज्ञ भोजबहादुर थापाले कर्मचारी र कार्यक्रम व्यवस्थापनको अलमलले बीउको बजार व्यवस्थापनमा समस्या भएको बताए । ‘मूल बीउ नै कृषकले नपाउनु र कृषक–व्यापारी समवन्य नहुँदा न बीउ तयार भयो न कृषकले पैसा पाए,’ उनले भने, ‘जनप्रतिनिधिले पनि तरकारीका साना पोकाको महत्त्व नबुझ्दा तरकारी तथा अन्नबालीको बीउ उत्पादन प्रभावित भयो ।’

विज्ञ भोजबहादुर थापाकाअनुसार आर्थिक वर्ष ०७५/७६ मा म्याग्दीबाट मार्फा चौडापाते सागको बीउ २६ क्विन्टल, मनकामना रायो सागको ४ क्विन्टल, केराउको ३ क्विन्टल, बकुल्लाको २ क्विन्टल, सिमीको ३.५ क्विन्टल, काँक्रोको २ क्विन्टल बीउ निकासी भएको छ । मकैको ३५ क्विन्टल र गहुँको बीउ ८६ क्विन्टल निकासी भएको छ । यो आँकडा अघिल्लो ३ वर्षअघिको भन्दा दुई गुणा थोरै हो । ज्ञान केन्द्रका अनुसार अहिले उत्पादन भएको तरकारीको बीउ चार वर्षअघिको उत्पादनको एक तिहाइ मात्र हो । आव ०७३/०७४, ०७४/०७५ मा तरकारी तथा अन्नबालीको बीउको कुनै तथ्यांक कसैले राखेनन् । यहीं बीचमा बीउ व्यापारीले मूल्यमा र समूह नाइकेले बजारलाई झुक्याएकाले खास कृषक बीउ उत्पादनबाट हच्चिएका हुन् ।

लामो चक्र पूरा गरी तयार पारिएको बीउको मूल्य कृषकको हातमा पुग्न नदिन विभिन्न स्वार्थ समूह सक्रिय रहन्छन् । कतिपय ठाउँमा बीउ उत्पादन समूहकै नाइकेले बेइमानी गर्छन् । कृषकबाट संकलन गरेको बीउ व्यापारीलाई बेचेपछि पैसा कृषकको हातमा सहज पुर्‍याउँदैनन् । बीचमै अल्मल्याउँछन् । कृषक र बीउ व्यापारीबीच खरिद–बिक्रीसम्बन्धी लिखित सम्झौता नहुने हुँदा मूल्य दिन वा बीउ उठाउने बेला धोका दिन्छन् । साविकका कृषि कार्यालयले कृषक समूह र व्यापारीबीच समन्वयको काम गर्दै आएकोमा पुन:संरचनाले यो प्रक्रिया अवरुद्ध भएको छ । प्राय: स्थानीय तहमा कृषि प्राविधिक छैनन् । नयाँ भएकाले प्रक्रिया बुझेका छैनन् ।

‘हामी दुर्गम गाउँमा तरकारीको बीउ उत्पादन गर्छौं । बीउ व्यापारी सहरको हुन्छ । विभिन्न अल्झनबीच बीउ पुर्‍यायो, व्यापारीले तौल पुगेन, माग छैन, मूल्य छैन, बिक्री भएको छैन भन्दाभन्दै वर्ष दिनसम्म भुक्तानी रोक्छन् । कहिले त बीउ बेच्ने बेलामा व्यापारीले उठाउनै मान्दैनन्,’ अन्नपूर्ण गाउँपालिका ६ खिवाङको लालीगुराँस तरकारी बीउ उत्पादन कृषि समूहका प्रेमबहादुर गर्वुजाले भने, ‘व्यापारीले सहज उठाउने र समयमै भुक्तानी गरे बीउ उत्पादनमा राम्रो मूल्य छ ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७६ ०९:३१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

६ करोडमा फार्म

घनश्याम खड्का

म्याग्दी — हरियाली समूह प्रालिले ६ करोडभन्दा बढीको लगानीमा व्यावसायिक कृषि फार्म सुरु गरेको छ । बेनी नगरपालिका–४ सिँगामा १६० रोपनी जग्गा भाडामा लिएर समूहले तरकारी, कुखुरा, माछा र मौरीपालन व्यवसाय सुरु गरेको हो । उक्त समूहले पुष्पखेतीको तयारी पनि थालेको छ । 

उन्नत बोयर जातका बाख्रा र वन्यपन्छी कालिज पाल्नका लागि खोर निर्माणमा लागेको उक्त समूहले मृग पाल्न कानुनी प्रक्रियामा लागेको जनाएको छ ।

‘जिल्लामा कृषि क्षेत्रमा गरिएको यो ठूलो व्यावसायिक लगानी हो । पूर्वाधार थप्दै र विस्तार गर्दै लैजाने योजनामा छौं । अर्गानिक कृषि व्यवसायबाट रिसोर्टदेखि कृषिमै लगानी बढाउनेछौं,’ समूहका निर्देशक शेरबहादुर केसीले भने, ‘समूहमा आबद्ध नभएका कृषकलाई अर्गानिक तरकारी, मासुजन्य उत्पादन तथा फलफूल खेतीमा उत्प्रेरित गर्न अनुदान दिने र उत्पादित वस्तु खरिद गर्ने योजना पनि छ ।’ १९ जना मिलेर स्थापना गरेको हरियाली समूहमा अहिले १ लाखदेखि १० लाख रुपैयाँसम्म लगानी गर्ने ५० सेयर सदस्य छन् ।

हरियाली अर्गानिक कृषि फार्मले पछिल्लो एक महिनादेखि उत्पादन बजार पुर्‍याउन थालेको छ । एक महिनामा १० लाख मूल्यका टमाटर, घिरौंला, लौका, भिन्डी, खुर्सानी, करेला, काँक्रासमेतका तरकारी, २२ लाखको मासु, २ क्विन्टल माछा, २ लाख मूल्यको खर्बुजा निकासी गरेको छ ।

मासु फ्रिजजडित गाडीबाट मुस्ताङका होटलमा पठाइएको छ । फार्ममा ४० जनाले न्यूनतम १५ देखि ४० हजारसम्म पारिश्रमिक पाउने गरी प्रत्यक्ष रोजगारी पाएका छन् । ‘कृषि उत्पादनबाट उत्साही छौं । कार्यरत सबै ४० जना स्थानीय छौं,’ प्रबन्धक इन्चार्ज भगवान् खड्काले भने, ‘माछा थप्ने र आगामी तीन महिनापछि दैनिक १५ हजार अण्डा टिप्न छुट्टै घण्टा सिस्टममा कामदार थप्ने योजनामा छौं ।’

समूहले अहिले एउटा हाइटेकसहित १२ ठूला टनेलमा गोलभेंडा र तरकारी खेती गरेको छ । तीन सय क्विन्टल तरुलका बेर्ना रोपिएका छन् । १५ हजार लेयर्स, २५ हजार बोइलर कुखुरा छन् । थप १५ हजार कुखुराको चल्ला थप्ने तयारी छ । २७ हजार माछा छन् । डेढ लाख माछाका भुरा नर्सरी पोखरीमा हुर्कदैछन ।

प्रकाशित : श्रावण १२, २०७६ ०९:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्