भूमेमा व्यावसायिक दूध उत्पादन

हरि गौतम

रुकुम पूर्व — भूमे गाउँपालिकामा व्यावसायिक रूपमा दूध उत्पादन सुरु गरिएको छ । मारिङ बहुद्देश्यीय सहकारी संस्थाले पहिलो पटक दूध बिक्री वितरण थालेको हो । सहकारीले ५ वटा गाई खरिद गरी खाबाङ बगरमा दूध बिक्री गरिरहेको छ । 

५ लाख ५० हजार रुपैयाँमा गाई खरिद गरेर दूध बिक्री थालिएको सहकारीले जनाएको छ । बुटवलबाट ५ वटा माउ गाई, एउटा बहर, २ वटा बाच्छा ल्याइएको छ । २ वटा जर्सी र तीनवटा होलिस्ट्यान जर्सी गाई हुन् । ‘गाउँपालिकाका धेरै ठाउँमा दूध पाइन्न,’ सहकारीका व्यवस्थापक सन्दीप अधिकारीले भने, ‘त्यस्ता ठाउँमा दूध आपूर्ति गर्ने उद्देश्यले गाईपालन गरेर दूध बेच्न थालेका हौं ।’

गाईगोरु, भेडा, बाख्रा मात्र पाल्ने भएकाले धेरै ठाउँमा दूध नपाइने गरेको उनले बताए । घरमा पालिएका गाई दुहुने चलन कमै छ । त्यसैले दूधको आवश्यकता बढी देखिएपछि गाईपालन गरेर व्यावसायिक रूपमा दूध बिक्री थालिएको व्यवस्थापक अधिकारीले बताए । एउटा गाईले दुई छाकमा १२ लिटर दूध दिन्छ ।

पहिलो चरणमा गाउँपालिका केन्द्र, खाबाङ बगर, त्रिवेणी, महतलगायत गाउँमा दूध आपूर्ति भइरहेको छ । दीर्घकालीन रूपमा जिल्लाका अन्य स्थानीय तहका बजार तथा रुकुम पश्चिम र रोल्पासम्ममा दूध पुर्‍याउने लक्ष्य लिइएको सहकारीले जनाएको छ । गाईपालनमा २ जनाले रोजगारी पाएका छन् ।

प्रदेश सरकार, भूमे गाउँपालिका र सहकारीको आफ्नै लगानीमा गाईपालन सुरु गरेको हो । ६ रोपनी जग्गा भाडा, गोठ निर्माण, गाई खरिदसमेत गरेर २४ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ । प्रदेश ५ सरकारको भूमि, व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयको १४ लाख, भूमे गाउँपालिकाको ४ लाख अनुदान र सहकारीको ५ लाख रुपैयाँ लगानीमा गाईपालन सुरु गरिएको छ ।

भूमे गाउँपालिका अध्यक्ष रामसुर बुढा मगरले गाउँपालिकामा पहिलो पटक व्यावसायिक दूध उत्पादन सुरु भएको बताए । गाउँपालिकामा यसअघि छिटफुट रूपमा मात्रै दूध पाइने र त्यो व्यक्तिगत प्रयोजनमा मात्रै रहेको उनले सुनाए ।

गाउँपालिकाका केही ठाउँमा मात्रै भैंसी पालिने र भैंसीको दूध पनि घरायसी प्रयोजनमा मात्रै सीमित छ । सहकारीले थालेको गाईपालनबाट केही रोजगारी प्राप्त हुनुका साथै दूध पनि आपूर्ति हुने भएपछि यसबाट अन्य सर्वसाधारणसमेत व्यावसायिकतातर्फ आकर्षितहुने अपेक्षा गरिएको अध्यक्षबुढाले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २८, २०७६ ०८:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जडीबुटी खेती विस्तार

कान्तिपुर संवाददाता

खोटाङ — जिल्लाका किसान जडीबुटी खेती विस्तारमा लागेका छन् । केपिलासगढी र साकेला गाउँपालिका तथा दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाका किसान जडीबुटी खेतीमा लागेका हुन् ।

जडीबुटी खेतीबाट मनग्गे आम्दानी हुने भएकाले खेतीमा किसानको आकर्षण बढेको छ । बूढोओखती, सुगन्धवाल, सतुवा, हलेदो, पाखनवेद, चिराइतो, मछिनोलगायत जडीबुटी प्रशस्त पाइन्छ । केपिलासगढी गाउँपालिका १ फेदीका किसानले भने जडीबुडी निकासी नै गरिसकेका छन् । स्थानीय नरजित राईले फेदीको चित्रे, पत्करु, बर्खे, पिपिन, सुम्देलगायत लेकाली क्षेत्रमा उत्पादन हुने बूढोओखती र सुगन्धवाल संकलन गरी काठमाडौं निकासी गरेको बाक्सिलास्थित सबडिभिजन वन कार्यालयका वन रक्षक खबिराज राईले बताए ।

राइले ७५० केजी ठूलोओखती र दुई सय केजी सुगन्धवाल निकासी गरेको छन् । गाउँमा प्रतिकेजी ८० रुपैयाँदेखि सय रुपैयाँमा सुगन्धवाल पाइन्छ । काठमाडौंमा प्रतिकेजी डेढ सयदेखि दुई सय रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुने राईले बताए । यस्तै बूढोओखती प्रतिकेजी ३० देखि ५० रुपैयाँमा पाइन्छ । काठमाडौंमा त्यसको प्रतिकेजी ८० देखि १ सय रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुने गरेको छ । जडीबुटीबाट राम्रो आम्दानी गर्न सकिने भएपछि २०७५ असारमा तत्कालीन जिल्ला वन कार्यालयमा दर्ता गरेर ठूलोओखती र सुगन्धवाल खेती सुरु गरेको राईले बताए ।

यस्तै साकेला गाउँपालिका–३ खिदिमामा तीन वर्षदेखि मछिनो उद्योग सञ्चालन गरिएको छ । यसबाट मनग्गे आम्दानी गर्न सकिने सञ्चालक युवाराज तामाङले बताए । दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–१० पाथेकामा पनि तितेपाती प्रशोधन सुरु भएको छ । स्थानीय तितेपातीबाट तेल उत्पादन गरेर निकासी सुरु गरिएको वडा १० का वडाध्यक्ष मुगाधन राईले बताए ।

जडीबुटी खेतीतर्फ किसान आकर्षित भएपछि केपिलासगढी गाउँपालिका, साकेला गाउँपालिका र दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाले योजना निर्माणको तयारी गरेको छ । जडीबुटीबाट आर्थिक समृद्धि ल्याउन योजना निर्माणको तयारी गरिएको केपिलासगढी गाउँपालिका अध्यक्ष कृष्णकुमार राईले बताए ।

साकेला गाउँपालिका पनि जडीबुटीको उर्वर क्षेत्र मानिन्छ । त्यसैले जडीबुटीलाई समेट्न नीति निर्माणको तयारी गरिएको साकेला गाउँपालिका अध्यक्ष अर्जुनकुमार खड्काले बताए । दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाले पनि जडीबुटी खेतीका लागि अध्ययन गर्ने र त्यसैका आधारमा योजना निर्माण गर्ने नगरप्रमुख दीपनारायण रिजालको भनाइ छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २८, २०७६ ०८:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्