१२ सय पीडितले पाए ऋण

भूकम्पपीडितलाई २ प्रतिशत ब्याजको ऋण
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विनाशकारी भूकम्प गएको साढे तीन वर्षमा करिब १२ सय १८ पीडित घरपरिवारले मात्र २ प्रतिशत ब्याजदरको आवास कर्जा पाएका छन् । गत साउनरसम्म उक्त कर्जाबापत बैंक तथा वित्तीय संस्थाले २ अर्ब १९ लाख रुपैयाँ प्रवाह गरेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ ।

यो अपेक्षाभन्दा निकै कम हो । भूकम्पबाट करिब ८ लाख घर पूर्ण रूपले क्षति भएका थिए । तीमध्ये अधिकांश घर अझै निर्माण भएका छैनन् । घर बनाउन नसकेकै कारण अधिकांश भूकम्पपीडितले विगतका वर्ष जस्तै यो वर्षको जाडो पनि टहरामै बिताउन बाध्य छन् । घर निर्माणका लागि आफूसँग पुँजी नहुनु, सहुलियत दरको ऋणका लागि धितोसँगै झन्झटिलो व्यवस्थालगायत कारण धेरै पीडितले घर निर्माण गर्न नसकेको गुनासो गरेका छन् ।

सुपथ दरको कर्जा अपेक्षाभन्दा निकै कम मात्र प्रवाह भएको राष्ट्र बैंकले पनि स्विकारेको छ । ‘सुपथ दरको आवास कर्जा कार्यक्रम ल्याउँदा धेरै पीडितले ऋण पाउँछन् भन्ने अपेक्षा थियो । तर, व्यावहारिक रूपमा त्यस्तो देखिएन,’ राष्ट्र बैंकका एक अधिकारीले भने, ‘हालसम्म प्रवाह भएको कर्जा राष्ट्र बैंकको अपेक्षाभन्दा पनि कम हो ।’


सुपथ दरको आवास कर्जा कार्यविधिअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले ऋण दिँदा निश्चित मापदण्ड पूरा गर्नुपर्ने र ती मापदण्ड पूरा गर्न नसकेका पीडितले उक्त कर्जा नपाएको ती अधिकारीको भनाइ छ । ‘यो भूकम्पपीडितलाई प्रदान गरिने आवास कर्जा हो, कर्जा अनुदानजस्तो हुँदैन । त्यसैले तोकिएको मापदण्ड पुगेका पीडितले मात्र कर्जा पाउँछन्,’ उनले भने, ‘ती सर्त पालना नभएका ऋणीहरूले नपाएको पक्का हो ।’ लक्षित वर्गमा ऋण पुग्न नसकेपछि उक्त कर्जा कार्यक्रम बन्द गरिएको ती अधिकारीले बताए ।

अपेक्षाअनुसार पीडितले ऋण लिन नसकेको र पहुँच भएकाले मात्र सुविधा पाएको भन्दै राष्ट्र बैंकले २ प्रतिशत ब्याजदरको आवास कर्जा बन्द गरेको छ । भूकम्पले ठूलो मात्रामा जनधनको क्षति गरेको विशेष अवस्थामा उक्त सुविधा ल्याइएकाले अब त्यसलाई निरन्तरता दिन नसकिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । राष्ट्र बैंकले दुई साताअघि सूचना जारी गरी कात्तिकदेखि सहुलियत दरको सुपथ कर्जामा बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई पुनर्कर्जा सुविधा नदिने भएको हो ।

पुनर्कर्जा सुविधा नपाउने भएपछि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले २ प्रतिशत ब्याजदरमा ऋण प्रावह गर्न सक्दैनन् । यसको अर्थ पीडितले यही असोज महिनाभित्र मात्र सहुलियत दरको आवास सुविधा पाउँछन् ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट सुपथ दरको आवास कर्जा लिएका पीडितहरूलाई सरकारले ब्याज अनुदान दिने भएको छ । ऋण लिएको दुई वर्षपछि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पीडितहरूलाई प्रचलित ब्याजदर भुक्तानी गर्न भनिरहेका छन् । यही कारण बैंकले पीडितहरूबाट उठाएको २ प्रतिशतभन्दा बढी ब्याज सरकारले अनुदान दिने भएको हो ।

यसका लागि राष्ट्र बैंकले छुट्टै कोष स्थापना गरेको छ । नयाँ व्यवस्थाअनुसार पीडितले बैंकलाई दुई प्रतिशत मात्र ब्याज भुक्तानी गर्नुपर्नेछ । बैंकले लगाएको दुई प्रतिशतभन्दा बढी ब्याज कोषमार्फत राष्ट्र बैंकले सम्बन्धित बैंकलाई भुक्तानी गरिदिनेछ ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७५ ०८:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मनाङको आलुलाई सहज बजार

आश गुरुङ

लमजुङ — लेकाली आलु त्यसै पनि स्वादिलो । त्यसमाथि हिमालपारिको जिल्ला मनाङ–मुस्ताङका आलु खान पाए नरमाउने को होला ? धान, मकै र कोदो खेती नहुने मनाङको प्रमुख बाली नै आलु हो । आलुले फापर, गहुँ, करु र जौलगायतको खेतीसँगै मनाङेलाई राम्रो दाम दिलाउने गरेको छ ।

बस्तीमा रहेका अधिकांश क्षेत्रमा आलु खेती गरिन्छ । मनाङ स्थायी घर भएका मात्रै होइन अरू जिल्लाबाट पुगेर पनि वर्षौंदेखि बस्दै आएकाहरू आलु फलाउन लागिपरेका भेटिन्छन् । यहाँ बजारबाट बीउ लगेर आलु रोप्ने चलन छैन । आफैंले राखेका बीउ नै रोप्ने गरिएको छ । यतिबेला मनाङका विभिन्न भागमा स्थानीयलाई आलु घरमा भित्र्याउने चटारो छ । चामेदेखि तल्लो क्षेत्रमा धेरैले बारीबाट खनेर आलु भित्र्याइसकेका छन् । माथिल्लो भेगमा भित्र्याउनेलाई धमाधम छ ।

तल्लो क्षेत्रमा भदौ र माथिल्लो क्षेत्रमा असोजमा आलु खन्ने गरिएको कृषि प्राविधिकहरू बताउँछन् । फागुन–चैतमा रोप्ने गरिएको आलु यतिबेला तयार भएको छ । आलु खरिदका लागि बाहिरी जिल्लाबाट व्यापारी किसानका घरखेतैमा पनि पुग्छन् । धेरै आलु मनाङमै पनि खपत हुन्छ ।

चामे गाउँपालिका २ थान्चोकका बिन घलेका अनुसार व्यापारी र आन्तरिक पर्यटकलगायतले मनाङको आलु किनेर लैजान थालेपछि खेती गर्दा फाइदा हुने बुझेर लगाउने बढेका छन् । चाडबाड र लामो समयपछि बिदामा घर जान लागेका कर्मचारीले आलु नै लिएर मनाङबाट झर्छन् । ‘अब दसैंतिहार आउन लाग्यो । घर जाने कर्मचारीले कोसेली आलु नै बोकेका हुन्छन्,’ उनले भने, ‘धेरै फलाउनेहरू आलु बेच्न बेंसीसहर र काठमाडौं पनि पठाउने गरेका छन् ।’

यो वर्ष मात्रै ५० मुरी आलु फलाएका घलेले लमजुङको रामबजारदेखि अर्खलेबेंसीसम्मको पहिराका कारण सडक अवरुद्ध भएयता बिक्रीका लागि पठाउन समस्या परेको बताए । ‘अब बाटो खुल्छ । त्यसपछि पठाउने हो,’ उनले भने । उनका अनुसार ५/६ वर्षअघिसम्म मोटर नचल्दा गाउँमा आलु खपत हुन गाह्रो थियो । कतिपयले धेर भएर गाईलाई खुवाउँथे । अहिले त्यो समस्या छैन । ‘मनाङ घुम्न आउने धेरैले आलु किनेर लान्छन्,’ उनले भने ।

नासों गाउँपालिका ८ ताचैका सोलबहादुर गुरुङका अनुसार गाउँमा उत्पादित आलु पहिले नातागोता, इष्टमित्र, आफन्तलाई कोसेलीका रूपमा पठाइन्थ्यो । आफैंले खााइन्थ्यो । बीउ बचाएर राखिन्थ्यो । आलु त्यतिकै खेर जाने अवस्था थियो । ‘गाउँसम्मै गाडी आइपुगेको छ । भदौमा खनेको आलु खेतखेतमै मान्छे आएर लगिसक्यो,’ गरुङले थपे, ‘केहीको बाँकी आलु बिक्री गर्ने तयारी छ । धेरैजसो गाउँघरमा आफैंले खाने गरेका छौं ।’ बेंंसीसहर–चामे सडक बन्नुका साथै गाउँसम्मै सडक आएपछि गाउँमा फलाएको आलु खेर जान छोडेको उनले बताए । ‘अहिले त आलु नबिक्ने कुरै हुँदैन,’ उनले भने ।

तिमाङका चीन घलेका अनुसार केही वर्षअघिसम्म मनाङमा मोटर गुडदैनथ्यो । त्यतिबेला मानिस वा खच्चडलाई बोकाएर बजारबाट दाल, चामल, नुन, तेल लगिन्थ्यो । तिनै खच्चडमा आलु पठाउने गरिन्थ्यो । अहिले सडक बनेपछि सवारी साधनमै राखेर बेंसीसहर, काठमाडौं पठाउने गरिएको छ । ‘पहिलेपहिले दाल, चामल, नुनतेल लिएर आएका व्यापारी आलु, गहुँ, करु, फापर साटेर फर्कन्थे,’ उनले भने, ‘धान, मकै, कोदो नहुने मनाङमा दाल, चामल बजारबाटै ल्याउनुपथ्र्यो । कहिले मनाङी जान्थे, कहिले व्यापारी आउँथे ।’ उनका अनुसार अहिले मनाङको आलु देशका ठाउँठाउँमा पुगेको छ । ठाउँठाउँबाट आएकाले मनाङमा यहाँको रैथाने आलुको स्वाद खान पाएका छन् ।

अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) मनाङका वरिष्ठ लेखाअधिकृत कैलाशबाबु तिवारीका अनुसार मनाङको रैथाने आलु यहाँ आउने पर्यटकलाई खुवाउने प्रमुख बाली हो । माथिल्लो क्षेत्रमा यतिबेला आलु भित्र्याउने चटारो छ । ‘सहरका तीनतारे, पाँचतारे होटलमा बन्ने आलुका परिकार यहाँका होटल व्यवसायीले यहीँका आलुबाट बनाउँछन् । पर्यटक निकै खुसी मान्छन्,’ उनले भने, ‘केही आलु मात्रै बाहिरिन्छ । धेरै आलु यहाँका होटलहरूमा खपत हुन्छ ।’ किसानका अनुसार आलुलाई प्रतिपाथी १ सय २० रुपैयाँदेखि १ सय ५० रुपैयाँसम्ममा बिक्री गर्ने गरिएको छ ।

मनाङमा आलुको उत्पादन बढदै गएको कृषि प्राविधिकहरू बताउँछन् । साविक जिल्ला कृषि विकास कार्यालय मनाङका कृषि प्रसार अधिकृत रामकुमार साहका अनुसार आलु खेती गर्ने किसान र आलु उत्पादन बर्सेनि बढदै गएको छ ।

कार्यालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७२/०७३ मा ४ सय ४५ हेक्टर क्षेत्रफलमा आलु खेती गरिएकामा ७ हजार ६ सय ११ टन उत्पादन भएको थियो । आव २०७३/०७४ मा ६ सय ७५ हेक्टर क्षेत्रफलमा आलु खेती गरिएकामा ८ हजार २ सय ३७ टन आलु उत्पादन भएको थियो । आव २०७४/७५ मा ६ सय ८१ टन क्षेत्रफलमा खेती गरिएकामा ८ हजार ४ सय २० टन आलु उत्पादन भएको थियो । ‘आलु खेतीको क्षेत्रफल र आलु बर्सेनि बढदो छ । यसबाट मनाङका किसान आलु खेतीतर्फ आकर्षित भएको बुझिन्छ,’ उनले भने । पछिल्लो समय मोटरबाटो खुलेपछि आलुले बजार पाउँदा किसान बढी मात्रामा आलु खेती गर्न लालायित भएको उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७५ ०८:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्