जाजरकोट–डोल्पा सडक अन्तिम चरणमा

दसैंमा सदरमुकाम र पाँच वर्षभित्र तिब्बती नाका तिन्जे र क्याटोसम्म ट्रयाक खोल्ने जनतासँग प्रतिबद्धता जनाएर हामीले चुनाव जितेका छौं : प्रदेशसभा सदस्य 
जनक नेपाल

नेपालगन्ज — डोल्पालीको भाग्य र भविष्यसँग जोडिएको जाजरकोट–दुनै सडक निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ । डोल्पा सिमाना खदाङदेखि त्रिपुराकोटबीचको चार किलोमिटर भीर खण्ड मात्र ट्रयाक खोल्न बाँकी छ । 

चालु आर्थिक वर्षभित्रै ट्रयाक खोल्ने लक्ष्य लिइएको नेपाली सेनाको सडक निर्माण कार्यदलले जनाएको छ । ‘अब ४२ सय मिटर ट्रयाक खोल्नुपर्ने छ । यो कडा चट्टाने भीर खण्ड हो,’ कार्यदल प्रमुख विश्वबन्धु पहाडीले भने, ‘कुनै व्यवधान नआए असार मसान्तभित्र ट्रयाक खोलिसक्ने लक्ष्य लिएका छौं ।’

उक्त खण्डमा सिउडिनी, कालो जाब्ला, बेरुझारे, तपतपे, फुलपाने, यरीपतन, धाउन्ने र चुगाड भीर रहेको समयभित्रै ट्रयाक खोल्न चुनौती भने रहेको महासेनानी पहाडीले बताए ।
उत्तरी सीमा जोड्ने भेरी करिडोरअन्तर्गतको जाजरकोट–दुनै सडक खण्ड ट्रयाक खुलेपछि पनि सहज मोटर चल्ने अवस्था भने छैन । उक्त खण्डमा ६ वटा ठूला पुल निर्माण गर्नुपर्नेमा रिम्ना पुल मात्र बनिसकेको छ । ट्रयाक खुलेपछि नलसिंहगाड, भेरी नदीमा चिसापानी, तल्लुबगर र रुपाने–त्रिपुराकोट पुल निर्माणका लागि सडक विभागले बोलपत्र आह्वान गर्नेछ ।

छिन्चु–जाजरकोट सडक निर्माण पूरा भएसँगै सरकारले ०६४ सालमा सेनालाई दुनै सडक निर्माणको जिम्मा दिएको थियो । जाजरकोट पासागाडबाट दुनैसम्मको १ सय १८ किलोमिटर ट्रयाक खोल्न सुरु गरिएकै आठ वर्ष पुगिसकेको छ । सुरुमै उक्त सडक जाजरकोट हुँदै लैजाने कि रुकुमबाट भन्ने विवाद र राजनीतिक तानातानले दुई वर्ष काम अवरुद्ध भएको थियो । दुवै जिल्ला हुँदै भेरी नदीको वारिपारि गर्दै लैजाने सहमतिपछि आर्थिक वर्ष ०६६/०६७ देखि मात्र सडक निर्माण प्रारम्भ गरिएको थियो । उक्त सडकमा हालसम्म झन्डै ८० करोड रुपैयाँ खर्च भइसकेको छ ।

बर्सेनि बजेट भाषणमा दुई वर्षभित्र निर्माण पूरा गर्ने प्रतिबद्धता गर्ने तर पर्याप्त बजेट नछुटयाउने समस्याले पनि सडक निर्माण ढिलो भएको डोल्पा (ख) प्रदेशसभा सदस्य वीरबहादुर शाहीले बताए । पछिल्ला वर्षमा बजेट अभाव नभएपछि सडक निर्माणमा सेनाको कार्यदलले तीव्रता दिएको हो ।

‘सुरुमै जाजरकोट र रुकुमको विवादले दुई वर्ष रोकियो । त्यसपछि केही वर्ष पर्याप्त बजेट आएन,’ उनले भने, ‘हाल बल्ल सडक निर्माणले गति लिएको छ । अब बिनाअवरोध ट्रयाक खुल्ने आशा जागेको छ ।’ सेनाको सडक निर्माण कार्यदलले असार मसान्तभित्र निर्माण पूरा गर्ने बताइहेका बेला शाही भने दसैंसम्म मोटर पुगे खुसी हुने बताउँछन् ।

जाजरकोट–दुनै सडकमा झन्डै ४७ किलोमिटर जाजरकोट खण्ड छ । त्यस्तै त्रिवेणीबाट ३० किलोमिटर रुकुम खण्ड छ भने खदाङदेखि ४१ किलोमिटर डोल्पा खण्ड पर्छ । त्यसमध्ये पासागाड, मन्माई–राडीज्युला, तल्लुबगर, त्रिवेणी बजारसम्म सवारी साधन चल्न थालेका छन् । खदाङसम्म पनि ट्रयाक्टर चल्ने गरेको छ ।

विश्व बैंकको सहयोगमा छिन्चु–जाजरकोट सडक स्तरोन्नति तथा कालोपत्रे भइरहेको छ । उक्त खण्डलाई जाजरकोट–पासागाड हुँदै भेरी करिडोरसम्मै विस्तार गर्न सहजताका लागि ७८ किलोमिटर खण्ड सडक विभागलाई गत वर्षै हस्तान्तरणसमेत गरिएको नेपाली सेनाले जनाएको छ । प्रधानसेनापति राजेन्द्र क्षेत्रीले गत वर्ष साउन २७ मा डोल्पा प्रवेश उद्घाटनलगत्तै सडक हस्तान्तरण गरी स्तरोन्नति तथा कालोपत्रे र पुल निर्माणका लागि बाटो खुलेको महासेनानी पहाडी बताउँछन् ।

सदरमुकाम दुनै राष्ट्रिय सडक सञ्जालले जोडिएपछि भेरी करिडोरको काम उत्तरी सीमातर्फ अघि बढ्नेउनले बताए ।

प्रकाशित : माघ ५, २०७४ ०७:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चियालाई प्रशोधन र बजार अभाव

विद्या राई

छिनामखु (भोजपुर) — चियाको उत्पादन सुरु भए पनि प्रशोधन तथा बजारीकरणका लागि आवश्यक पूर्वाधार अभावले बगानमै बेवारिसे अवस्थामा छन् । पातबाट चिया बनाउन सकिने अवस्था आइसक्दा पनि कृषकले प्रशोधन गर्ने ठाउँ पाएका छैनन् ।


कतिपय बगानका चियाबोट झाँगिएर ठूल्ठूला भइसकेका छन् । कृषकले डाला काटेर फालिदिने गरेका छन् । डेढ दशकअघि करोडौंको लगानीमा विस्तार गरिएका चियाखेती अचेल बालुवामा पानी खन्याएसरह भएको कृषकहरूको गुनासो छ ।

टेम्केमैयुङ ३ छिनामखुस्थित सावित्री थुलुङको सात सय रोपनी क्षेत्रफलमा लगाएको चिया बगानमै खेर गएको छ । उनका पति सहदेव थुलुङ हुँदै १५ वर्षअघिदेखि गाउँमा चियाखेती थालेका थिए । आफ्नो तथा छिमेकीको जग्गा किनेर आधुनिक खेती गर्ने लक्ष्यले कृषिकर्म सुरु गरेका थिए ।

उनीहरूले आसाम, दार्जिलिङ, धनकुटाबाट चियाको डाला ल्याएर खेती गरेका थिए । जतिबेला भोजपुर सडक सञ्जालमा जोडिएको थिएन । ‘पौने तीन करोड लगानी थियो,’ सावित्री भन्छिन्, ‘अहिले मध्यपहाडी राजमार्ग गाउँमा जोडिएको छ तर प्रशोधन गर्ने पूर्वाधार, बजारको अभावले गर्दा चिया बगानमै झाँगिएर गएको छ,’ उनले थपिन् । उनले पाँच/छ वर्षअघि हातेचियासमेत उत्पादन गर्न थालेका थिए । बजार नपाएपछि बीचैमा बन्द गरेका थिए । गाउँमा चियाखेतीको अभियन्ता सहदेवको ९ वर्षअघि गाडी दुर्घटनामा निधन भएको थियो ।

सहदेवकै बाटो पहिल्याएका हिन्दुराज बस्नेतको समस्या उस्तै छ । ५० रोपनीमा लगाएको चियाले उत्पादन दिन थालेको वर्षौं भइसक्यो । न प्रशोधन गर्ने ठाउँ छ न बजार छ । उनी केही वर्षअघि हातेचिया बनाउँथे । त्यसबाट लगानी नै नउठेपछि बीचैमा छाडे । गोडमेल र कटिङ गर्नसमेत छाडिदिएका छन् । बोट झाँगिएर जंगल भएका छन् । ‘आँखै अगाडि झाँगिएका बोट देख्दा मन कुडिन्छ नि, के गर्नु ठाउँ नपाएपछि,’ उनले भने । ६ वर्षअघि विस्तार गरेको चियाखेतीका लागि उनको १५ लाख खर्च भएको थियो । हालसम्म एक रुपैयाँ आम्दानी लिन सकेका छैनन् ।

‘राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्डमा पुगे, बोर्डले जिल्ला कृषिमा पठायो, जिल्ला कृषिमा गए, स्थानीय तह देखाए, स्थानीय तहहरू आफैंमा अन्योल भएर बसेका छन्, हाम्रा कुरा कसरी सम्बोधन हुन्छ र खोई,’ बस्नेतले असन्तुष्टि पोखे । ५० रोपनीमा उत्पादन दिँदै आएको पदमप्रसाद राईको चिया बगानको पनि उही हालत छ ।

छिमेकीहरू फुर्वा शेर्पाले २८ रोपनीमा तथा शेरबहादुर बस्नेतले दुई रोपनीमा लगाएको चियाखेती बेवारिसे भएका छन् । ‘सरकारले घरैमा न रोजगारको सुविधा दिन सकेको छ न त व्यक्तिले थालेको लगानी उकास्न सघाएको छ,’ स्थानीय शिवजी राईले आक्रोशित हुँदै भने ।
यस सन्दर्भमा टेम्केमैयुङ गाउँपालिका अध्यक्ष ध्रुवराज राई भन्छन्, ‘अहिलेसम्म यस्ता समस्या लिएर कृषक नआएका कारण थाहा थिएन, भर्खरै थाहा हुँदै छ, गाउँपालिकाले गर्न सक्ने व्यवस्थापनका लागि आगामी कार्यक्रममा समेट्नेछांै, कृषकहरू उत्साहित भएर आउनुपर्‍यो ।’

प्रकाशित : माघ ५, २०७४ ०७:५८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×