‘सिकल सेल’ छटपटी र चुनावी अजेन्डा - ब्लग - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘सिकल सेल’ छटपटी र चुनावी अजेन्डा 

अर्जुन शाह

धनगढी — सुदूरपश्चिमको रेफरल अस्पताल सेती प्रादेशिक अस्पतालमा पुरानो भवनको दोस्रो तलामा छ मेडिकल वार्ड । गत शुक्रबार ज्वरोका कारण मेरो छातीमा गम्भीर संक्रमण भएको निष्कर्षअनुसार चिकित्सकले लामो उपचारका लागि मलाई लिफ्टबाट उक्लेर मेरो ह्विल चेयर मेडिकल वार्डको ‘फिमेल वार्ड’ तिर अघि बढाए ∕ तर ‘मेल र फिमेल’ बेग्लाबेग्लै वार्ड लेखिए पनि भर्ना व्यवस्थापन भने दुवैतिर महिला पुरुष मिश्रित रुपमा बसालिएको रहेछ ।

म त्यस वार्डको निर्धारित बेडमा पुग्दा मध्यरातको १२ बजेको त्यो समय अलगअलग बेडमा रहेका चार जना बिरामीको छटपटीले १६ शय्या रहेको पूरै वार्डमा घण्टौं अघिदेखि असहज स्थिति थियो । पल्लो वार्डमा पनि बिरामीहरूको उस्तै रुवाबासी ।

गहिरो पीडाको छटपटीमा गुज्रिरहेका उनीहरू सबै जना अहिलेसम्म नेपालका थारु समुदायकाहरूलाई मात्र संक्रमण भएको सिकल सेल एनिमिया रोगबाट ग्रस्त बिरामीहरू हुन् । कलिलै उमेर समूहका उनीहरू अधिकांश बिरामीलाई पीडाले शरीरको रुपरंगै बिरानो बनाएको थियो । सेतीमा कार्यरत नर्स र चिकित्सकहरू बिरामीलाई निको पार्ने त के क्षणिक पीडा घटाउन पनि निष्प्रभावी देखिन्थे । अस्पतालमा भर्ना भइरहेकाले केही नहोला भन्ने विश्वासमा उनीहरू बाँचिरहे झैं देखिन्थे ।

त्यस वार्डको मध्यभागमा रहेको ७ नम्बर बेडमा कञ्चनपुरको शुक्लाफाँटा नगरपालिका ३ झलारीकी ३२ वर्षीया राधिका चौधरी उपचाररत थिइन् । त्यस दिन दिउँसो भर्ना भएकी राधिकालाई ६-७ घण्टादेखि कम्मरमुनिदेखि दुवै खुट्टाको भित्री हड्डी र जोर्नी दुखाइको असह्य पीडाले उनको उकुसमुकुस र पीडा नियन्त्रणबाहिर थियो । सहन नसकेर उनी रोइकराइ गर्दै थिइन् । स्याहारमा खटिएका श्रीमान् गौरीराम रानाले उनलाई थाम्नै सकिरहेका थिएनन् । लगातार तीन वर्षदेखि राधिकाले बेलाबेला यस्तै कष्ट सहन विवश रहिछन् । यतिबेला सबैभन्दा लामो पीडा बेहोर्नुपरेको उनको भनाइ थियो । ती बिरामीहरूको पीडा र छटपटी देखेर म आफ्नो पीडा भुलिरहेको थिएँ ।

त्यसैको वल्लो बेडमा कञ्चनपुरकै बेलौरी- ३ का २३ वर्षीय राजेशराज चौधरीको खुट्टाको जोर्नीमा भइरहेको पीडालाई उनका वृद्धावस्थाका बुबा भोलाप्रसादले मुसारेर शान्त्वना दिने प्रयास गर्दै थिए तर राजेशराजको पीडा भने झन् झन् तीव्र भइरहेको थियो । कुमदेखि घुँडासम्मका जोर्नीहरूमा भइरहेको दुखाइकै उनी बेडमा सुतिरहेका थिए ।

१२ नम्बर बेड रहेको पल्लो कुनामा विनिता चौधरीलाई भर्ना गरिएको थियो । उनको हालत नाजुक छ । कृष्णपुर नगरपालिका ८ कञ्चनपुरबाट उपचार गर्न आएकी उनको पिठ्युँको भाग दुखिरहेको थियो । दुई छोराले मालिस गरिदिएर आमाको पीडालाई केही शान्त गराउन प्रयास गरिरहेका थिए । तर‚ उनको पीडा पनि घट्नुको सट्टा बढेको बढ्यै थियो । यस्तै, दक्षिणी कुनामा बेड नम्बर १५ छ । त्यो बेडमा धनगढी- १६ भादा गाउँका २८ वर्षीय जनकलाल चौधरी भर्ना थिए । उनको छटपटी पनि उस्तै । नर्सिङ स्टाफहरूका अनुसार अर्को वार्डमा पनि ७ जना त्यस्तै रोगबाट ग्रस्त बिरामी भर्नारत छन् ।

चिकित्सकका अनुसार सिकल सेल एनिमिया एक किसिमको रगतसम्बन्धी वंशाणुगत रोग हो । मानिसको रगतको कोशिकामा क्रोमोजोम हुन्छ र त्यसमा जिन हुन्छ । जिन धेरै प्रकारका हुन्छन् । तिनमा खराबी आएमा सिकल सेल एनिमिया हुन्छ । यो रोग आमाबाबु दुवैमा भए सन्तानमा पनि सङ्क्रमित हुने धेरै सम्भावना रहन्छ । तर आमा अथवा बाबु कुनै एक जनामा मात्र छ भने सन्तानमा देखिने सम्भावना न्यून हुन्छ । सिकल सेल एनिमिया रगतको रातो रक्तकोषभित्र रहने र हेमोग्लोबिनलाई असर पार्ने वंशाणुगत रोग हो । रातो रक्तकोषको आकार परिवर्तन भई सिकल अथवा हासियाको रूप लिने हुनाले यसलाई सिकल सेल एनिमिया भनिन्छ ।

राधिकाको पीडा सबैभन्दा धेरै देखिन्थ्यो । कम्मरदेखि घुँडासम्मको भागमा भइरहेको दुखाइको छटपटीले मध्यरातको समयमा पनि सबैलाई स्तब्ध गराइरहेको थियो । केही मिनेटको पीडा थिएन त्यो, २४ घण्टा भइसकेको रहेछ त्यसरी एकोहोरो दुखाइ सुरु भएको । अझै कतिसम्म दुख्ने हो‚ कुनै यकिन थिएन । त्यसैले धीरतापूर्वक श्रीमतीलाई सान्त्वना दिनुको गंगारामसँग विकल्प थिएन । उनको प्रयास निरन्तर थियो । बुधबार उनी अस्पताल भर्ना भएको ६ दिन भयो । दुखाइको स्तर अझै निको भएको छैन ।

कहिलेसम्म कम हुने र कहिले डिस्चार्ज हुने भन्ने गंगारामलाई अझै यकिन छैन । ‘अरु बिरामीको अवस्था पनि उस्तै हो,’ वार्डमा खटिएकी एक स्टाफ नर्सले भनिन्‚ ‘हामीले त केही गर्नै सक्दैनौं ।’ उपचारमा संलग्न डा. निराजनदत्त शर्मा पौडेलले मौसम परिवर्तनका बेला कामको स्वरुप परिवर्तनका बेला र खानापानमा सुख्खापन आएका बेला यस्ता बिरामीहरूलाई केही बढी चाप्ने गरेको पाइएको बताए । ‘दुखाइको औषधि दिएर केही पीडा घटाउनुको विकल्प छैन तर पछिल्लो समय दुखाइ कम गराउने औषधिको अत्यधिक सेवनका कारण बिरामीहरूलाई अन्यत्र पनि असर परिरहेको देखिन्छ,’ डा. पौडेललले भने ।

सेती प्रादेशिक अस्पतालका अनुसार सिकल सेल एनिमियाका बिरामीहरूको निःशुल्क जाँच तथा उपचार हुने गरेको छ । स्वास्थ्य बिमा बोर्डबाट सरकारले एक लाखसम्मको निःशुल्क उपचार पाउने व्यवस्था छ । सेती प्रादेशिक अस्पतालका सूचना अधिकारी दिलिप श्रेष्ठका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा कैलालीका ५५० जना र कञ्चनपुरका २११ गरी ७६१ जनाले उपचार सेवा लिएका छन् ।

सिकल सेलका बिरामीहरू तिनै बेडहरूमा पीडा घटाएर घर फर्किने अपेक्षामा दिनरात गुजारिरहेका छन् । भित्र उनीहरूको छटपटी चल्दै गर्दा बाहिरको माहोल भनेर राजनीतिक गर्मागर्मीको छ । अझ, सुदूरपश्चिमको तराइमा त थारु समुदायले आफ्नो समुदायको उत्पीडन तथा उत्पीडनबाट छुटकाराको नारा दिएर विभिन्न दलबाट उम्मेदवारहरू मत माग्न घरदैलो गर्दै छन् । तर‚ आफ्नै समुदायका सिकल सेलका बिरामीहरूको पीडाको अजेन्डा भने उनीहरूको वास्तामा छैन । कैलाली- ५ बाट एमाले उम्मेदवार नारदमुनी राना भन्छन्‚ ‘सिकलसेलको सवाल मेरोमा छुट्यो होला, अब प्रदेश सांसदको घोषणापत्रमा समेट्नुपर्छ ।’ प्रदेश सांसदका उम्मेदवार नेपालु चौधरीले पनि त्यस विषयमा समेट्नुपर्ने बताए ।

सिकल सेल एनिमियाबाट पीडित बिरामीहरू भने सरकारले आफ्नो समुदायकालाई मात्र हुने यस रोगको निदान तथा उपचारमा सरकारले विशेष महत्त्व दिनुपर्ने बताउँछन् । ‘भ्याक्सिन दिनुपर्‍यो र बेग्लै विशिष्टीकृत अस्पताल बनाउनुपर्छ,’ बिरामीका आफन्त गंगारामले भने, ‘हामी महिनामा हरेकपटक यस्तै मरेजस्तै पीडा भोग्न बाध्य छौं । सबैले हाम्रा पीडा समाधान गर्न पहल गरिदिनुपर्‍यो ।’

प्रकाशित : कार्तिक १८, २०७९ १२:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

घरदैलोमै जोड

प्रकाश बराल

बागलुङ — एमाले बागलुङले पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको उपस्थितिमाप्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र नं. २ को बुर्तिवाङमा एउटा मात्रै चुनावी सभा गर्दै छ । यहाँका एमाले निर्वाचन कमाण्डर इन्द्रलाल सापकोटाले उक्त जानकारी दिएका हुन् । 

कांग्रेसले केन्द्रीय नेतृत्वको उपस्थितिमा सभा गर्नेबारे कुनै कार्यक्रम तय नगरेको जिल्ला सचिव गण्डकी थापा अधिकारीले बताइन् । ‘अहिलेसम्म चुनावीसभा गर्ने कुरा भएको छैन’ उनले भनिन्, ‘घरदैलो र टोल सभाबाटै मत माग्ने काम भएको छ ।’ अन्य दलले पनि बागलुङमा कुनै पनि चुनावी सभा गरेका छैनन् र योजना पनि नभएको बताए । बागलुङमा गठबन्धनबाट प्रतिनिधि सभाका लागि केन्द्रीय नेतृत्व नै उमेदवार छन् । क्षेत्र नं. १ मा राष्ट्रिय जनमोर्चाका अध्यक्ष चित्रबहादुर केसी गठबन्धनका उम्मेदवार छन् । उनका प्रतिस्पर्धी एमालेका सूर्य पाठक छन् ।

क्षेत्र नं. २ मा माओवादी केन्द्रका सचिव तथा शिक्षामन्त्री देवेन्द्र पौडेल उठेका छन् । उनको प्रतिस्पर्धी एमालेकी मञ्जु शर्मा चालिसे छिन् । ‘दुवै उम्मेदवार हेभिवेट छन्, शीर्ष तहका अन्य नेता पनि उम्मेदवार भएकोले जिल्ला ल्याउने विषयमा कुरा भएको छैन,’ माओवादी नेता चन्द्रबहादुर केसीले भने, ‘आमसभा गरेरभन्दा घरदैलोजस्ता कार्यक्रम नै बढी प्रभावकारी छन् ।’ मनोनयन गरेपछि सबै उम्मेदवारले लगातार टोलटोलमा पुगेर मतदाता भेट्ने काम गरिहेकोले त्यसैमा निरन्तरता दिने बताए ।

एमालेका पूर्व जिल्ला अध्यक्षसमेत रहेका सापकोटाले जनता खेतीपातीमा व्यस्त भएको बेला आमसभा गरेर काम नहुने बताए । ‘हरेक मतदातालाई भेटेर मागेको जस्तो आमसभा गरेर केही नहुने रहेछ,’ उनले भने, ‘यो अभियानले चुनावी खर्चसमेत बचत भएको छ ।’ आमसभा गर्दा टाढाबाट गाडी रिर्जभ गरेर कार्यकर्ता ल्याउनुपर्ने, तर जनता नआउने भएकोले प्रभावकारी नहुने उनले बताए ।

क्षेत्र नं. २ मा भने प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार बनेकी मञ्जु शर्मा चालिसे गत साउनमा मात्रै एमाले प्रवेश गरेकी हुन् । प्रदेशसभा १ का उम्मेदवार प्रकाश घर्ती पनि माओवादीको बागी हुँदै अहिले पनि स्वतन्त्र उम्मेदवार हुन् । घर्तीलाई नै एमालेले आफ्नो उम्मेदवार बनाएको हो । क्षेत्र नं. १ (२) का उम्मेदवार नवराज पौडेल पनि कांग्रेस छाडेर आएका हुन् । त्यसैले उक्त स्थानको प्रचारका लागि आमसभा आयोजना गरेर केन्द्रीय अध्यक्ष बोलाउने निर्णय गरेको हो । अन्य कार्यक्रम निर्वाचन परिचालन कमिटीले तय गर्ने भए पनि आमसभाका लागि निर्णय नहुने सापकोटाले बताए । जिल्लाका क्षेत्र नं. १ मा ३८ र क्षेत्र नं. २ मा ४७ वडा रहेका छन् ।

आमसभा गर्दा दुई दिनसम्म एउटै कार्यक्रममा खटिनुपर्ने र कार्यकर्ता मात्रै जुट्ने हुँदा त्यतिन्जेल तीन/चारवटा वडा घुमेर भ्याइने नेताले बताए । ‘गाउँमा पुग्दा जनताको सुखदुःख बुझ्न पाइने, उनीहरूको समस्या समाधानका योजना बनाउन पनि पाइन्छ,’ माओवादी नेता बलाबती शर्माले भनिन्, ‘यो पटक शीर्ष नेताको खोजी भएको छैन ।’ आम जनताले पनि उम्मेदवारबाटै अपेक्षा गरेको उनले बताइन् ।

सामाजिक अभियन्ताले भने राजनीतिक दलप्रति उत्साह कम भएकोले योपटक सबैले घरदैलोलाई रोजेको बताए । ‘नेताप्रति जनताको विश्वास घटेको छ, बरु अहिले उठेका युवा र नयाँ उम्मेदवारले जनताको पीरमर्का बुझिदिए भने सजिलो हुन्छ,’ नागरिक समाजका अगुवा काजीगाउँले श्रेष्ठले भने, ‘दुई/चार जनालाई रोजगारी दिएर होइन, धेरै नागरिक स्वरोजगार बन्ने कार्यक्रम चाहिन्छ ।’

प्रकाशित : कार्तिक १८, २०७९ ११:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×