'यो पानी कस्तो बेइमानी ?'- ब्लग - कान्तिपुर समाचार

'यो पानी कस्तो बेइमानी ?'

बुद्धिसागर मरासिनी

मार्दी हाइ क्याम्प — 'यो दाइ त कस्तो छिटो हिँड्दो रै’च,' माछपुच्छ्रे-९ स्थित फरेस्ट क्याम्पबाट मर्दी भ्युटावरतर्फको उकालो चढ्दै गर्दा मसिनो आवाजमा एक किशोरीले प्रश्न सोधेपछि म पछाडि फर्किएँ । 

'बैनी, सहरमा बसेर बोइलर भइने भो भन्ने चिन्ताले डोर्‍याएर ल्यायो नि यहाँसम्म । हिँड्नै भनेर आएपछि सकेसम्म खुट्टा त चाल्नै पर्‍यो,' मेरो जवाफ अलिक मन परेन क्यारे, बैनीले हल्का मुख बिगारिन् ।

घान्द्रुकबाट परिवार, छिमेकी र साथीहरूसँग मर्दी बेसक्याम्प ताकेकी गीता खड्कालाई पत्रकारितामा रुचि रहेछ । हालै १२ कक्षाको परीक्षा दिएर बसेकी उनलाई मेरो र साथीहरूबीचको कुराकानीले तानेछ । र पो मसँग गफिन खोजेकी रहिछन् ।

'बैनीहरू चैं कहाँसम्म नि ?' मेरो प्रश्न खस्न नपाउँदै उनकै समूहका एक किशोरले भने, 'कति आफ्नो गाउँ मात्र डुल्ने? यसो अन्त पनि डुलौं भनेर नि दाइ !'

खड्का र उनको समूहजस्तै दसैंको छेको पारेर मर्दी भ्युटावर ताक्नेहरू बाटाभरि बाक्लै देखिन्थे । जसकारण पितम देउराली, पोथना, फरेस्ट क्याम्प, लो क्याम्प, बादल डाँडा, हाइ क्याम्पलगायत स्थानका व्यवसायीमा केही उत्साह थपिएको प्रस्टै देखिन्थ्यो ।

माछापुच्छ्रे-९ का व्यवसायी जीवन गुरुङ तिनैमध्येका हुन् । 'कोरोनाले दुई वर्ष त्यसै हल्लियो, अब भने केही आस जागेको छ,' होटेल ग्रिनल्यान्डका सञ्चालक उनले भने, 'केही समय अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रका कतिपय संरचना हटाउने भनेर वन कार्यालयले पनि दु:ख दियो ।'

अहिले कुरो मिलेपछि भने आफूले होटलको पुनर्निर्माण पनि गरेको गुरुङले बताए । कुराकानीकै बीचमा उनले फर्किंदा चियाखाजा वा खाना खान निम्तो पनि दिन भ्याए ।



कोरोनापछि व्यवसाय चलायमान् हुन थालेसँगै होटल सञ्चालकलगायत खुसी देखिए पनि आइतबार र सोमबार मर्दी उक्लेका पर्यटकको मनमा भने चिन्ता थपिएको थियो । कारण, बिग्रँदो मौसम ।

ट्रेकिङका लागि उत्तम ठानिएको याममै आकाशमा कालो बादल मडारिन थालेपछि गन्तव्यमा पुगेर मनोरम दृश्य हेर्न नपाइने चिन्ताले उनीहरूलाई सताइरहेको थियो । ६ जनाको समूहमा रहेका भक्तपुरका रमेश श्रेष्ठले भने, 'सकभर बेस क्याम्पमै पुग्ने भन्या हो । हेरौं, मौसम र स्वास्थ्यले कति साथ दिने हो ।' नभन्दै आइतबार राति ११ नबज्दै सुरु भएको वर्षा मंगलबार बिहानसम्म थामिएन । सबैको मन अझ बेचैन !

डबल भ्यु गेस्ट हाउसका संचालक सूर्य तामाङका अनुसार सोमबार बिहानै भ्युटावरबाट सूर्योदय हेर्न आइतबार साँझ करिब ४ सय जना हाई क्याम्पमा बास बसेका थिए । तीमध्ये, कास्की, पर्वत, रूपन्देही, लमजुङ, गोर्खा, काठमाडौं, भक्तपुरलगायत जिल्लाका युवायुवती बढी थिए । कोही भने आफ्नो परिवारसहित निस्केका देखिन्थे । विदेशी पर्यटक भने निकै कम मात्र देखिन्थे ।

सोमबार मौसममा सुधार नआएपछि तीमध्ये अधिकांशले बिस्तरा नै छाडेनन् । तामाङचाहिँ कतिपयलाई मौसममा सुधार आउँछ भन्दै सान्त्वना दिइरहेका थिए ।

'यहाँ आइसकेपछि भ्युटावरसम्म पुग्नुपर्छ' भन्दै जुत्ता कसेर उकालो लागेका अधिकांश पर्यटक २५/३० मिनेटको बाटो नहिँड्दै पानीले भिजे । कोही प्लास्टिक र बर्सादीले पानी छेकिरहेका देखिन्थे भने कोही बाटोछेउका ठूल्ठूला ढुंगामा टाउको ओताइरहेका थिए । पानी रोकिने सम्भावना नदेखेपछि हाम्रो समूह बीच बाटोबाटै फर्कियो ।

केही युवायुवती भने बाटो आधा भइसकेको भन्दै पानीको पर्वाह नगरी छिटोछिटो उकालो चढिरहेका थिए । तीमध्येका एक थिए- पर्वत, फलेवासका गौरव श्रेष्ठ । हामी होटेल फर्केको करिब ३ घण्टापछि फर्केका श्रेष्ठलाई मैले सोधें, ‘भाइ के रहेछ त खास ?’

'दाइ भिजियो, दु:ख पाइयो । सयको तातोपानी र दुई सयको कालो चिया पिइयो । दुइटा कटेराबाहेक केही देखिएन,' उनले भने, 'यो पानी कस्तो बेइमानी ।'

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७८ १२:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बुर्का उघारेर जनताको सेवामा

अहिलेको स्थानीय सरकारमा बाँकेमा मुस्लिम महिलाको पहुँच ९.१५ प्रतिशत
घुम्टो र बुर्कामा खुिम्चएका मधेसी, मुस्लिम महिला स्थानीय निर्वाचनपछि राजनीति र समाज सेवामा देखिन थालेका छन् 
रुपा गहतराज

नेपालगन्ज — स्थानीय तहमा निर्वाचित भएपछि शाहिदा बानो गाउँ समुदायमा झैझगडा मिलाउन सधैं अग्रसर हुन्छिन् । सार्वजनिक कार्यक्रममा निर्धक्क कुरा राख्छिन्, समाज सेवामा होमिएकी छन् । बाँकेका स्थानीय जनप्रतिनिधिमध्ये उनी एकमात्र मुस्लिम उपाध्यक्ष हुन् ।

निर्वाचित हुनुअघि बुर्काभित्र सीमित शाहिदालाई मुस्लिम समुदायको घेराबाट बाहिर निस्कन सहज थिएन । घरबाहिरको समाजबाट टाढा थिइन् । चुनौती र अप्ठ्याराको सामना गर्दै डुडुवा गाउँपालिकाको उपाध्यक्ष बनेकी उनी अहिले सार्वजनिक रूपमा सक्रिय बनेकी हुन् ।

मुस्लिम समुदाय, त्यसमाथि महिलासमेत भएकाले शाहिदालाई घरबाहिरको माहोलमा आउन वर्षौं लाग्यो । पुरुषसँग आँखा जुधाएर बोल्नु हुँदैन भन्ने मुस्लिम परम्परा तथा मान्यताका कारण पनि उनले दुई दशकसम्म आफूलाई बुर्काभित्रै सीमित राखिन् । बुर्का नलगाईकन बाहिर हिँड्न पाइँदैन भन्ने धार्मिक सोच र परम्परालाई शाहिदाले तोडेको पाँच वर्ष भयो । कुनै बेला बुर्का नओढी हिँड्नसमेत आँट नगर्ने उनी अहिले सबै धर्म, समुदायका पुरुषसँग खुलेर कुरा गर्नेमात्र होइन, समुदायमा पुगेर स्थानीय विकास र महिला अधिकारबारे बहस, छलफल गर्छिन्, जनतालाई कसरी सेवा र न्याय दिने भन्नेमा तल्लीन हुन्छिन् ।

२०७४ को स्थानीय तहको निर्वाचनले शाहिदालाई राजनीतिमा तान्यो । त्यसपछि नै उनले समाज बुझ्ने मौका पाइन् । जनताका बीच भइन् । राजनीतिक क्षेत्रबाट अगाडि बढ्ने उनको सपना सोही निर्वाचनले पूरा गरिदिएको उनी बताउँछिन् । घुम्टो र बुर्कामा खुिम्चएका मधेसी अनि मुस्लिम महिला पनि स्थानीय तहको निर्वाचनपछि बिस्तारै राजनीति र समाज सेवामा देखिन थालेका छन् ।

शाहिदालाई हौसला दिन उनका पति र घरपरिवारको पनि ठूलो सहयोग छ । ‘पति र घरपरिवारबाट सहयोग नभएको भए यहाँसम्मको यात्रा सम्भव नै थिएन,’ शाहिदाले भनिन्, ‘यो अवसरका लागि आफूलाई भाग्यमानी ठानेकी छु ।’ पछिल्लो समय पुरुषहरूले पनि महिलाको हक र अधिकार सुनिश्चितताका लागि आवाज उठाउन थालेका छन् । स्थानीय तहको निर्वाचनमा महिलाको प्रतिनिधित्वसँगै मुस्लिम तथा मधेसी समुदायका पुरुषको सोच पनि बदलिएको छ । त्यसले यस समुदायका महिलामा पनि उत्साह बढाएको छ । ‘बुर्का नलगाईकन बाहिर निस्कने माहोल नै हुन्थेन,’ उनले भनिन्, ‘घरकै कामकाज हुन्थ्यो । परिवारको रेखदेखमै दिन जान्थ्यो ।’

शाहिदा कांग्रेसबाट निर्वाचित हुन् । घरपरिवारको हौसलापछि पहिलोपटक समाज सेवाका लागि निस्किएकी उनी आफू जनताको सेवक बन्न पाएकामा दंग छिन् । ‘परिवारबाटै समाजका लागि केही गर्नुपर्छ भन्ने हौसलाले समाजसेवी बनायो,’ उनले थपिन्, ‘मुस्लिम महिलाका लागि हौसला बनेकी छु ।’ राजनीतिले उनलाई नेतृत्व दिलाएको मात्रै छैन, जीवनको एउटा लक्ष्यमा पनि पुर्‍याएको छ । ‘थुप्रै महिला अझै चुलोचौकोमै सीमित छन्,’ उनले भनिन्, ‘उनीहरूलाई पनि बाहिर ल्याउनुपर्ने मेरो दायित्व भएको छ ।’ जातीय परम्परा र धार्मिक मान्यताका कारण पछाडि परेका मुस्लिम महिलाका लागि सशक्तीकरण गर्ने उनको दाबी छ । तर त्यसका लागि सबै राजनीतिक दलले इमानदारिता देखाउनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

परिवारमा मात्रै सीमित श्रीमती अहिले सम्पूर्ण समाजका लागि पनि सहयोगी भएको देख्दा शाहिदाका श्रीमान् सलिम खान पनि खुसी छन् । ‘सबै मुस्लिम महिलामा यस्तै अगुवाइ हुनु जरुरी छ,’ उनले भने, ‘शाहिदाको इच्छाशक्ति र लगनशीलताले सफलता पाएको छ ।’ शाहिदालाई जस्तै अन्य मुस्लिम र पिछडिएका महिलालाई पनि समाज परिवर्तनका लागि लगाउनुपर्ने उनले बताए । मुस्लिम महिला उपप्रमुख पाएका डुडुवा गाउँपालिका अध्यक्ष नरेन्द्रकुमार चौधरी शाहिदाले आफ्नो जिम्मेवारी तथा भूमिका कुशलतापूर्वक र इमानदारीपूर्वक निर्वाह गरिरहेको बताउँछन् । महिलाको सहभागिता सुनिश्चित गरिदिएपछि महिलामैत्री नीति तथा कानुन निर्माणमा सहजता हुने चौधरीको विश्वास छ ।

चेतनाको स्तर वृद्धिसँगै मुस्लिम तथा मधेसी महिला पनि खुलेर बाहिर आउन थालेको जिल्ला समन्वय समिति बाँकेका प्रमुख अजयकुमार श्रीवास्तवले बताए । ‘मधेसी तथा मुस्लिम महिलाको नीति निर्माणदेखि हरेक क्षेत्रमा सहभागिता र पहुँच बढ्दै गएको छ,’ उनले भने, ‘समाजमा उनीहरूप्रतिको विश्वास पनि बढेको छ । राजनीतिमा अवसर दिएर स्थानीय स्रोत तथा साधनमा मुस्लिम तथा मधेसी महिलाको पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्छ ।’ २०५४ को निर्वाचनमा पनि महिला सहभागिता थियो । यसअघि पनि प्रत्येक वडामा एक जना महिला सदस्य निर्वाचित हुनैपर्ने नीति थियो । अहिले गाउँ वा नगरपालिकामा प्रमुख या उपप्रमुख पदमा एक जना महिला अनिवार्य हुनुपर्ने र हरेक वडामा एक जना दलित महिलासहित कम्तीमा दुई जना महिला प्रतिनिधित्व अनिवार्य गरिएको छ ।

स्थानीय तहको बाध्यकारी कानुनले मुस्लिम तथा मधेसी महिलाको पनि नेतृत्व तहमा पहुँच वृद्धि भएको अधिकारकर्मी मैमुना सिद्दिकीको भनाइ छ । स्थानीय तहमा महिलाको सहभागिता संविधानले नै सुनिश्चित गरिदिएपछि राजनीतिक नेतृत्वमा महिला सहभागिता बढेको उनले बताइन् ।

क्षेत्रीय निर्वाचन कार्यालय बाँकेका अनुसार स्थानीय तहको निर्वाचनबाट बाँकेमा ४ सय २१ जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएका छन् । तीमध्ये महिला जनप्रतिनिधिको संख्या १ सय ७४ छ भने पुरुष २ सय ४७ छन् । त्यसमध्ये मधेसी जनप्रतिनिधिको संख्या ७४ छ । जसमा १७ महिला र ५७ पुरुष छन् । त्यस्तै मुस्लिम जनप्रतिनिधिको संख्या ७३ छ । जसमा १६ महिला र ५७ पुरुष छन् । अहिलेको स्थानीय सरकारमा मधेसी महिलाको पहुँच ९.७७ प्रतिशत छ भने मुस्लिम महिलाको पहुँच ९.१५ प्रतिशत छ । स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि १ सय २५ मुस्लिम महिला र १ सय ७१ मधेसी महिलाले आफ्नो उम्मेदवारी दर्ता गराएका थिए । निर्वाचन कार्यालय नेपालगन्जका अनुसार बाँकेमा निर्वाचित मुस्लिम महिला जनप्रतिनिधिमा एक जना उपाध्यक्ष र १५ जना वडा सदस्य छन् । त्यस्तै १७ जना निर्वाचित मधेसी महिला जनप्रतिनिधिमा एक जना उपाध्यक्ष, एक जना वडाध्यक्ष र १५ जना वडा सदस्य छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २, २०७८ १२:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×