कोरोनाले उदांगियो ‘मोदी मोडल’- ब्लग - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कोरोनाले उदांगियो ‘मोदी मोडल’

‘संक्रमित भइहाले अकालै ज्यान जाने हो कि भन्ने चिन्ताले सबै भयभित छन् । सरकारमाथिको नागरिकको भरोसा टुटेको अवस्था छ । कुनै समय लोकप्रिय मानिएको विकासको ‘मोदी मोडल’ अहिले उदांगो भएको छ । ’
सुरेशराज न्यौपाने

बुधबार साँझ दिल्लीमा अध्ययनरत एकजना नेपाली विद्यार्थी भाइले आत्तिँदै फोन गरे । उनलाई केही दिनदेखि कोरोना संक्रमणका लक्षण देखिएको रहेछ । बुधबार बिहानदेखि भने सास फेर्न गाह्रो हुन थालेछ । सँगै खोकी लाग्ने र अक्सिजनको स्तर पनि घट्न थालेछ । अवस्था चिन्ताजनक भन्ने बुझेर सबैले तत्कालै अस्पताल पुर्‍याउने निधो गरियो । एम्बुलेन्स पनि आयो । तर, दिल्लीका कुनै पनि अस्पतालमा बेड नै थिएन ।

भारतको अहमदाबादमा कोरोना संक्रमितलाई अस्पताल लगिँदै तस्बिर : रोयटर्स

मैले चिनेजानेका नेता, पत्रकार देखि नेपाली दूतावाससम्मलाई गुहारे । तर, दिल्लीका कुनै अस्पतालमा बेड खाली थिएन । बेड खाली नभएको भन्दै एम्बुलेन्सहरु पनि फर्किए । अक्सिजनको स्तर क्रमशः ओरोलो लागिरहेको थियो । भाइलाई मनोबल उच्च राख्न सबै मिलेर ढाडस दिइरह्यौं । चिकित्सकहरुको सल्लाहअनुसार श्वाससम्बन्धी एक्सरसाइज गर्न भन्यौं । त्यतिन्जेल पनि सबैजना बेडकै लागि प्रयास गरिरह्यौं । करीब चारघन्टा प्रयास गर्दा पनि कुनै उपाय लागेन । धन्न उनको स्वास्थ्यमा रातिदेखि भने केही सुधार देखिएको छ ।

राजधानी दिल्लीमै एकजना बिरामीले बेड पाउन भोग्नु परेको यो हदको सास्तीले भारतको अहिलेको स्वास्थ्य पूर्वाधारको वास्तविक अवस्था उजागर गर्छ । यसका साथै भारतले पछिल्ला ७ वर्षमा लिएको विकासको ‘मोदी मोडल’ माथि नै गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ ।

कस्तो संयोग, नरेन्द्र मोदीले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो लोकतन्त्रको सत्ताको चाबी हात पारेको अर्को महिना ठ्याक्कै सात वर्ष पुग्छ । प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा बस्नु अघि मोदी करिब डेढ दसक गुजरातमा मुख्यमन्त्री थिए । मुख्यमन्त्रीका रुपमा उनले अघि सारेको विकासको ‘गुजरात मोडल’ ले भारतमा मात्र नभएर विदेशमा वाहवाही पायो । प्रधानमन्त्री बनेलगत्तै नेपाल भ्रमणमा गएका बेला नेपालीहरुले पनि मोदीले गुजरातमा विकास गरेको भन्दै ‘जयजयकार’ गरे । ‘गुजरात मोडल’ अर्थात् ठूला पूर्वाधार, गगनचुम्बी भवनहरुका नयाँ सहर, आधुनिक प्रविधि, ठूला औद्योगिक घरानाहरुको उदय । विकासको यही मोडलको भर्‍याङ चढेर मोदी दिल्लीको सत्तामा उक्लिन सफल भए । र, उनी दिल्ली पुग्नासाथ उनको विकासको गुजरात मोडल ‘मोदी मोडल’ रुपान्तरण भयो ।

यो मोडलले करिब सात वर्ष दिल्लीमा मात्र नभएर भारतभर चर्चा बटुल्यो । विदेशमा पनि त्यत्तिकै प्रशंसा पायो । अन्तर्राष्ट्रिय मञ्‍चहरुमा भारतका मित्र मुलुकका प्रतिनिधिहरुले यो मोडललाई लिएर मोदीको प्रशंसा गर्न छुटाएनन् तर कसैले पनि ‘मोदी मोडल’ को वास्तविक गहिराइ बुझ्न खोजेनन्। पूरै रजगज गर्‍यो । यस्तो वाहवाहीबाट वाककलामा पोख्त मोदीको छाती एकाएक ‘छत्तीस इन्च’ को बन्नु स्वाभाविक थिएन । त्यो मोदी स्वयंले बारम्बार दाबीसमेत गर्दै आएका छन् । ‘मोदी मोडल’ को कार्यान्वयनका क्रममा ठूला पूर्वाधार र गगनचुम्बी भवन ठडिँदा धेरैले रोजगारी पनि पाए । अर्थतन्त्रका सूचकहरुलाई माथि लैजान योगदान पनि गर्‍यो । तर, स्वास्थ्यलगायतका नागारिकहरुको जीवनसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने विषयहरुलाई बेवास्ता गर्दा त्यो अल्पकालीन रोजगारी र आर्थिक सूचकहरु अर्थहीन हुँदो रहेछ भन्ने पछिल्लो एक वर्षमा भारतीय समाज र अर्थतन्त्रलले व्यहोरेको क्षतिबाट पुष्टि हुन्छ ।

बलियो आधारभूत सामाजिक संरचनाबिनाका कुनै पनि विकास मोडलको जग बलियो हुँदैन भन्ने प्रमाणित भएको छ । त्यसो त चीनबाट सुरु भएको कोराना महामारीले जब भारतको ढोकाढोका ढक्यायो तबदेखि मात्र मोदीको विकासको मोडलमाथि प्रश्न उठ्न थालिसकेको थियो । प्रवासी कामदारहरुले ज्यानको माया मारेर खाली खुट्टा र साइकलमै सयोैं किलोमिटर दूरी तय गरेका कारुणिक तस्बिरहरु सामाजिक सञ्‍जाल र सञ्‍चारमाध्यमबाट बाहिर आएपछि त ‘मोदी मोडल’ वास्तविकता थप उजागर भयो । तर, कोरोना महामारीको दोस्रो लहरले त विकासको यो मोडल पूरै उदांगिएको छ । एक महिनामै अक्सिजनको चरम अभाव भएको छ । आमनागरिकहरु अक्सिजन नपाएर ज्यान गुमाउनु परेको छ । बिरामीहरु अस्पतालमा बेडका लागि घण्टौं कुर्न बाध्य छन् । राजधानी दिल्लीमै न त बेड छ न अक्सिजन । रेमडेसिभिरजस्तो अत्यावश्यक औषधिको कालोबजारी चलिरहेको छ ।

पहुँच नहुनेले ती औषधि पाउन असम्भवजस्तै बनेको छ । सामाजिक सञ्‍जालहरुका भित्ताहरु अक्सिजन र अस्पतालको बेड गुहार लगाएका सन्देशहरुले भरिएका छन् । कोरोना परीक्षणको रिपोर्ट पाउन नै एक सातासम्म पर्खनुपर्ने अवस्था छ । संक्रमितहरुको स्वास्थ्य अवस्थाका बारेमा बुझ्ने कुनै निकाय छैन । घरमै आइसोलेसनमा बसेका बिरामीहरुको अवस्था कस्तो छ भन्ने जानकारी कसैलाई छैन । दिल्लीका अस्पतालका फोनहरु उठ्न छाडेका छन् । सरकारी अधिकारीहरु प्रतिक्रियाविहीन छन् । दिल्लीमै पनि अस्पतालको गेटमा बेड कुरिरहेका सिकिस्त बिरामीहरुले अस्पतालमा भर्ना भएका अर्को बिरामीको मृत्यु भइदिए आफ्ना लागि बेड खाली हुन्थ्यो भनेर कामना गर्नुपर्ने अवस्था बनेको छ ।

दिल्लीबाहिरको अवस्था त भनिसाध्य छैन । महाराष्ट्र, उत्तरप्रदेश, छत्तीसगढ, गुजरात, बिहारको अवस्था त झनै भयावह छ । बनारसमा एक महिलाले आफ्ना बिरामी छोरालाई रिक्सामा राखेर भए भरका अस्पताल धाउँदासमेत बेड नपाए पछि ती छोराको रिक्सामै मृत्यु भएको तस्बिर दिल्लीबाहिरको बेहाल देखाउन पर्याप्त छ । शव जलाउने ठाउँ नभएर नयाँ घाटहरु बनाइएका छन् । कतिपय ठाउँमा चौबीसै घण्टा चलाउनु परेका कारण विद्युतीय शवदाह गृहहरु बिग्रिएका छन् ।

मृत्यु हुनेहरुको कुनै अभिलेख छैन । खोला किनार र पार्कमा दाहसंस्कार गरिएको छ । यस्तो परिस्थिति आउनसक्छ भनेर विज्ञहरुले पहिल्यै चेतावनी नदिएका होइनन् । तर, प्रधामन्त्री मोदी र उनका मन्त्रीहरुले नै ती चेतावनीलाई बेवास्ता गरे । न त स्वास्थ्य संरचना बनाउन गम्भीर बने न त स्वास्थ्य मापदण्ड पालनामै कडाइ गरियो । तर, मोदी भने चुनावी र्‍यालीहरुमा आफ्नो विकासको मोडलको चर्चा गर्न व्यस्त थिए । उनका चुनावी र्‍यालीका भीड हेर्दा र भाषणहरु सुन्दा लाग्थ्यो भारतमा महामारी नै छैन ।

जताततै समृद्धिको रेल कुदिरहेको छ । तर, यथार्थ त्योभन्दा धेरै फरक रहृयो । आमनागरिकहरुबीच आधारभूत उपचार नपाएर रुवाबासी चलेको छ । संक्रमित भइहाले अकालै ज्यान जाने भो भन्ने चिन्ताले सबै भयभित छन् । नागरिकहरुको सरकारमाथिको भरोसा टुटेको अवस्था छ । महामारीले ‘मोदी मोडल’ लाई उदांगो पारेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ९, २०७८ १८:३४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारत आउजाउमा रोक

अमेरिकाद्वारा भारत नजान निर्देशन
भारतबाट बेलायत आउन रोक
हङकङ र न्युजिल्यान्डद्वारा उडान बन्द
सुरेशराज न्यौपाने

नयाँदिल्ली — भारतमा कोरोना संक्रमण बढ्ने क्रमसँगै विभिन्न मुलुकले आफ्ना नागरिकहरूलाई भारत भ्रमणमा रोक लगाउन थालेका छन् । भारतको स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्रालयका अनुसार मंगलबार मात्र २ लाख ५९ हजार १ सय ७० संक्रमित थपिएका छन् ।

फाइल तस्बिर : रोयटर्स

त्यसैगरी १ हजार ७ सय ६१ जनाको भाइरसका कारण मृत्यु भएको छ । भारतमा एकै दिन २ लाखभन्दा बढीलाई संक्रमण पुष्टि भएको यो लगातार पाँचौं दिन हो ।

संक्रमण तीव्र बनेकै कारण राजधानी दिल्लीमा सोमबार साँझदेखि एक साता लामो लकडाउन गरिएको छ । नयाँ प्रजातिका भाइरसका कारण संक्रमण एकाएक बढेको स्वास्थ्यविद्हरूको आशंका छ । भारतमै नयाँ किसिमको ‘डबल म्युटेन्ट’ भाइरस पहिचान भइसकेको छ । भारतको स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्रालयले मार्च २४ मै ‘डबल म्युटेन्ट’ भाइरस भेटिएको पुष्टि गरेको थियो ।

भारतमा नयाँ प्रजातिको डबल म्युटेन्ट भाइरस देखिएपछि अमेरिका, बेलायतलगायतका मुलुकले त्यसको संक्रमण जोखिम र असरलाई लिएर चिन्ता प्रकट गर्दै आएका थिए । नयाँ प्रजातिको भाइरसबाट हुने संक्रमण नियन्त्रणका लागि हालसम्म विकसित खोपहरू प्रभावकारी हुने/नहुनेबारे चासो व्यक्त हुन थालेको छ । यिनै चासो र चिन्ताका बीच विभिन्न मुलुकले आफ्ना नागरिकलाई भारत भ्रमणमा रोक लगाएका हुन् । त्यसका साथै कतिपय देशले भारतसँगको उडान बन्दको निर्णय गर्न थालेका छन् ।

अमेरिकाले मंगलबार त्यहाँको जनस्वास्थ्य क्षेत्रसम्बन्धी प्रमुख नियम निकायले आफ्ना नागरिकहरूले खोपको पूरै मात्रा लगाएको भए पनि भारत नजान चेतावनी दिएको छ । अमेरिकाको सेन्टर फर डिजिज एन्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी) ले मंगलबार एउटा एडभाइजरी जारी गर्दै त्यस्तो चेतावनी दिएको हो । भारतमा विकसित नयाँ प्रजातिका संक्रमणका कारण जोखिम बढे भन्दै सीडीसीले उक्त निर्णय लिएको जनाएको छ ।

सीडीसीले संक्रमणको स्तरको हिसाबले भारतलाई चौथो तहमा राखेको छ । यसको अर्थ भारतमा कोरोना महामारीको संक्रमणको ‘जोखिम निकै’ रहेको भन्ने हो । ‘हालको अवस्थालाई हेर्दा खोप लगाइसकेकाहरूसमेत कोरोना भाइरसका नयाँ प्रजातिबाट संक्रमित हुने जोखिम भएकाले भारत भ्रमण नगर्नू,’ सीडीसीले भनेको छ । सीडीसी जनस्वास्थ्यसम्बन्धी आवश्यक नीति तर्जुमा गर्ने र निर्णय लिने अमेरिकाको सबैभन्दा प्रभावशाली निकाय हो ।

त्यसैगरी बेलायतले पनि नयाँ प्रजातिकै कारण देखाएर भारतबाट आउनेहरूलाई आफ्नो मुलुक प्रवेशमा रोक लगाएको छ । आगामी शुक्रबार बिहान ४ बजेदेखि बेलायती र आइरिस नागरिकबाहेक भारतबाट आउनेलाई प्रवेशमा रोक लगाउने निर्णय भएको बेलायती सञ्चारमाध्यमहरूले त्यहाँका स्वास्थ्यमन्त्री म्याट ह्यानककलाई उद्धृत गर्दै लेखेका छन् । बेलायतले प्रतिबन्धित मुलुकहरूको सूचीमा भारतलाई ‘अत्यन्त जोखिम’ मा समावेश गर्दै भारतबाट हुने भ्रमणमा रोक लगाएको हो । बेलायती र आइरिस नागरिकका हकमा भने बेलायत प्रवेश गरेपछि कम्तीमा पनि १० दिन क्वारेन्टाइनमा बस्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

बेलायतले पछिल्लो निर्णय लिनुका पछाडिको प्रमुख कारण भारतमा विकसित नयाँ प्रजातिको भाइरस रहेको छ । भाइरसको उक्त प्रजातिबाट बेलायतमा सय जनाभन्दा बढी संक्रमित भइसकेका छन् । ‘भारतमा पहिलो पटक देखिएको नयाँ प्रजातिको भाइरसका कारण यस्तो अहं र कठिन निर्णय लिइएको हो,’ ह्यानककलाई उद्धृत गर्दै बेलायती सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।

त्यसैगरी हङकङ र न्युजिल्यान्डले पनि नयाँ म्युटेन्ट भाइरसकै कारण देखाएर भारतबाट हुने उडानमा रोक लगाउने निर्णय गरिसकेका छन् । हङकङले मंगलबारदेखि दुई साताका लागि भारतबाट हुने उडानमा रोक लगाएको छ । न्यूजिल्यान्डले भने अप्रिल ८ देखि नै भारतसँगको उडान रोक लगाइसकेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७८ ०७:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×