‘कसैले यस्तो पीडा भोग्‍नु नपरोस्’- ब्लग - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘कसैले यस्तो पीडा भोग्‍नु नपरोस्’

‘एसिड आक्रमणकारीलाई २० वर्ष कैद हुने व्यवस्था गर्न लागेकामा खुसी छु ।’
बिन्दबासिनी कंसाकार

मलाई सात वर्षअघि छिमेकमा बस्ने एक भारतीयले एसिड आक्रमण गरेका थिए । आक्रमण गर्नेलाई ८ वर्षको जेल सजाय भयो । अहिले २० वर्ष कैद हुने व्यवस्था गर्न लागेकामा खुसी छु । प्रधानमन्त्रीले पीडितलाई बोलाएर १५ दिनभित्र कानुन संशोधन गर्छु भन्नुभएको थियो, त्यो गर्नुभयो ।

उहाँले जीवनभर उपचार र जागिरको व्यवस्था राज्यले गर्छ भन्नुभएको छ । त्यो पनि सकारात्मक कुरा हो । आगामी दिनमा यी कुरा पूरा हुनेछन् भन्ने आशा गरेका छौं । हामीले यसका लागि वर्षौं कुरेका थियौं । कानुन संशोधनले पीडितलाई राहत भएको छ । जागिरका लागि जाँदा अन्तर्वार्ता लिइन्थ्यो । शारीरिक स्वरूप हेरेर जागिर भने दिइँदैनथ्यो । अब एसिडपीडितले त्यस्तो बेहोर्नु नपरोस् ।

एसिड छ्याप्नेलाई कारबाही गर्न ६ ऐन हेरफेर

क्षतिपूर्तिको रकम ७ देखि १० लाख रुपैयाँ तोक्नुभएको छ । त्यो पनि राम्रै हो । पढाइ नभएका पीडितले त्यो रकमबाट आफ्नै व्यवसाय सञ्चालन गर्न सक्छन् । एसिड अहिले खुला रूपमा बेचबिखन भइरहेको छ । लाइसेन्स भएका कारण बेच्नेलाई प्रहरीले पक्राउ गर्न सक्तैन ।

नियमन, अनुगमन, प्रयोगलगायतका विषयमा रेकर्ड राख्ने व्यवस्था नभएकाले पीडक एसिड छ्यापेर भाग्थे । तर अब रेकर्ड राख्नुपर्ने कानुन बनेकाले प्रहरीले अपराधीलाई सजिलै पक्राउ गर्छ । लाइसेन्स लिएर पनि अनधिकृत रूपमा एसिड बेच्ने र किन्ने व्यक्तिको रेकर्ड नराख्नेलाई पनि कडा सजाय दिइनुपर्छ ।

हाम्रो मुलुकमा एसिड आक्रमण गलत हो भन्ने गरी जनचेतना फैलाइएको पाइँदैन । सरकारी, गैरसरकारी र अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्था छन् । उनीहरूले एसिड आक्रमणविरुद्ध जनचेतना फैलाएको पाइँदैन । सरकारले नै जनचेतना अभियान सञ्चालन गर्नुपर्छ । भोलिका दिनमा एसिड हानेको देख्न नपाइयोस् ।

-सात वर्षअघि हेटौंडामा एसिड आक्रमणमा परेकी कंसाकारसँग गरिएको कुराकानीमा आधारित

प्रकाशित : आश्विन १०, २०७७ ०८:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खेलकुद इतिहास खोज्ने काम

हिमेश

काठमाडौँ — यो त्यो समयको प्रसंग हो । जतिबेला राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को प्रचारप्रचार शाखाले साप्ताहिक रूपमा बुलेटिन निकाल्ने काम गर्थ्यो । त्यसलाई पत्रिकाका अफिस अफिस गएर वितरण गरिन्थ्यो । त्यतिबेलाका पत्रिका, विशेषतः साप्ताहिकले त्यसलाई कुनै न कुनै रूपमा ठाउँ दिन्थे ।

खेल पत्रकारिकताको जग त बसिसकेको थियो, तर त्यसमा त्यही परिषद्को प्रचारप्रसार शाखाकै हाबी हुन्थ्यो । समय पञ्चायत कालकै थियो, ०४६ भन्दा अगाडि नै ।

ठीक त्यही बेला दोस्रो पुस्तातिरका खेल पत्रकार मान्न मिल्ने महेन्द्र चालिसेले पनि प्रचारप्रसार शाखामा जागिर पाए । उनी त्यसअगाडि नै नयाँ करेन्ट र नेपाल पोस्ट जस्ता साप्ताहिक पत्रिकामा लेख्ने भइसकेका थिए । पछि नयाँ करेन्टलाई प्रतिबन्ध लगाइयो, व्यवस्था विरोधी लेख लेखेको आरोपमा ।

पञ्चायतको त्यो समय साताको एक दुई पत्रिकामाथि प्रतिबन्ध लाग्नु कुनै नौलो थिएन । त्यो नयाँ करेन्टसँग निहुँ खोजिनुको कारण रमेश विकलको विद्रोही पाराको लेख थियो ।

महेन्द्र तिनै साहित्यकार विकलका कान्छा छोरा हुन् । उनको पुस्ताले नेपाली खेल पत्रकारिताको इतिहासमा एउटा गुण लगाएको छ । त्यो हो, खेल पत्रकारको पहिलो संगठन स्थापना गर्ने काम । बहुदलीय व्यवस्थाको पुनर्स्थापनापछि नेपाल खेलकुद पत्रकार संघ गठन गरिएको थियो । त्यसका अध्यक्ष थिए, ईश्वरमान सिंह । त्यसमा सुशील शर्मा, प्रवीण गिरी, गोपाल बस्नेत, राजु सिलवाल, श्याम चित्रकार, योगेश उपाध्यायलगायतको नाम पनि थियो ।

त्यसमध्येका एक चालिसे लामो समय परिषद्मा टिकेनन् । राजनीतिक समीकरण फेरिएसँगै उनको पनि जागिर गयो । उनीसँग जोडिएको खास घटना भने ०४६ सालको आन्दोलन सुरु हुनु अगाडिको हो । त्यतिबेला खेलकुद पनि हेर्ने शिक्षा मन्त्रालयमा सहायक मन्त्री थिए, क्षेत्रप्रताप अधिकारी अनि परिषदका सदस्यसचिव भने इन्दुबहादुर शाही । त्यही बेला एकपल्ट उनीहरूलाई के लाग्यो भने नेपाली खेलकुदको इतिहास त लेखिएकै रहेनछ, अब त लेखिनुपर्छ ।

यसको जिम्मा पाए, तिनै चालिसेले । उनले यसका लागि काम सुरु गरे । पुराना खेलकुदसम्बन्धी किताब खोज्ने काम गरे । केही खेलाडीलाई व्यक्तिगत रूपमा भेटे पनि । यत्तिकैमा आन्दोलन सुरु भयो र अन्ततः पञ्चायती व्यवस्था आफै इतिहास भयो । महेन्द्रले जिम्मा पाएको काम पनि त्यहीं रोकियो । पछि त उनको त्यहीं जागिर गयो । त्यसपछि त उनलाई नेपाली खेलकुदबाट टाढिने बहाना भयो । त्यसको तीन दशकपछि उनले समाचारमा पढेछन्, नेपाली खेलकुदको इतिहास त अझै लेखिएको छैन ।

कोरोना भाइरस संक्रमणको महामारीबीच लकडाउन चलिरहेकै बेला परिषद्का अर्का पुराना सदस्य–सचिव आरबी राजा पनि रहेनन् । उनीबारे लेख्न क्रममै फेरि दोहोर्‍याएर भनियो, साँच्चै नेपाली खेलकुदको इतिहास त लेखिएकै छैन ।

नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टिमको पहिलो कप्तान रहेका आरबी राजा पनि एकप्रकारले इतिहासमै बिलाए । चालिसेले ठीक त्यही बेला मनमनै भनेछन्, ‘होइन, मसँग नेपाली खेलकुदको केही न केही इतिहास त छ है ।’

भएछ के भन्दा उनले त्यो जमानामा परिषद्मा जागिर छँदा संग्रह गरेका टिपोट, तथ्यांक आदि उनले साँचेर नै राखेका थिए । अनि लकडाउन चल्दाचल्दै त्यसलाई पुस्तकको आकार दिए । नाम जुरेको थियो, ‘नेपालमा खेलकुदको इतिहास ।’ यसरी चालिसेले नेपाली खेलकुदप्रति दोस्रो पटक ठूलो गुण लगाएका छन्, इतिहास लेखेर । यसमा एक दर्जनभन्दा बढी खेल नेपालमा कसरी सुरु भयो भनेर लेखिएको छ । ०४६ अगाडिका केही तथ्यांक छन् यसमा ।


लेखक महेन्द्र चालिसे

नेपाली खेलकुदमा केन्द्रित भएर लेखिएका पुस्तक नै छैन भन्नुपर्ने स्थितिमा यो पुस्तक निस्कनु आफैंमा ठूलो उपलब्धि हो । तर समस्या के छ भने यो पुस्तकमा टिकेर ठ्याक्कै यस्तै हो भनेर दाबी गर्नसक्ने स्थिति भने छैन । त्यसै भनिएको होइन, इतिहास विधामा लेख्न सजिलो छैन । लेखकले पुस्तक तयार पार्नेक्रममा त्यसको आधार, स्रोत उल्लेख गर्न नै कन्जुस्याँइ गरे । पुस्तक तयार पार्ने क्रममा उनले यसअघि प्रकाशित के कस्तो पुस्तकबाट सहयोग लिइएको हो, त्यो पनि भनेका छैनन् ।

इतिहासको किताब इतिहासकै किताब जस्तो हुनुपर्छ, नत्र यो खाली टिपोटमै सीमित हुन्छ । ‘नेपालमा खेलकुदको इतिहास’ यस्तै यस्तै रह्यो । ‘फुट नोट’ हुन्न अनि सन्दर्भ ग्रन्थबारे कहींकतै उल्लेख हुन्न भने त्यसलाई इतिहासमा विश्वास गर्न सकिने पुस्तक मानिन्न । लेखकीय इमान्दारितामा शंका गर्ने ठाउँ हुन्छ । कुराकानीका क्रममा लेखक चालिसे के भन्छन् भने अब नयाँ पुस्ताले हो, नेपाली खेलकुदबारेको इतिहास लेख्ने । हो, अबको पुस्ताले इतिहास लेख्दा यो पुस्तकमा टिकेर लेख्न भने सकिने छ ।

अब मूल प्रश्न, के नेपाली खेलकुदबारे इतिहास अहिलेसम्म नलेखिएकै हो त ? होइन, धेरै लेखिएको छ । यसअघि पनि लेखिएका छन्, अहिले त लेख्ने क्रम झन् बढेको छ । खास–खास खेल नेपालमा कसरी सुरु भयो भनेर राम्रोसँग बुझ्न एउटा स्रोत गज्जब छ । त्यो हो, ०३८ सालमा भएको पहिलो राष्ट्रिय खेलकुदको समाप्तिमा निकालिएको पुस्तक । त्यो बेलाको चलनचल्तीको भाषामा लेखिएको त्यो किताबबाट धेरै जानकारी प्राप्त हुन्छ । अझ भन्ने हो भने यो पुस्तक अब्बल दर्जाको छ भन्दा हुन्छ ।

फेरि त्यो बेला हरेक वर्ष त्यस समय अवधिमा भएका सम्पूर्ण खेल गतिविधि समेटिएर पुस्तक निकाल्ने चलन थियो । राजा वीरेन्द्रको राज्याभिषेक पारेर पनि एउटा नेपाली खेलकुदबारे पुस्तक निस्केको थियो । खुबै मिहिनेत गरेर तयार पारिएको त्यस पुस्तकमा त्यो समयमै नेपालले सहभागिता जनाएका अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताबारे उल्लेख गरिएको छ । अहिले यो पुस्तक उपलब्ध छैन । भनिन्छ, यसकै आधारमा ०३८ सालको राष्ट्रिय खेलकुदपछि सबै नतिजा समेटेर पुस्तक निस्केको हो । अनि त्यसकै आधारमा ‘नेपालमा खेलकुदको इतिहास’ तयार भएको हो ।

प्रकाशित : आश्विन १०, २०७७ ०७:३५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×