‘वडाले सोध्दा निको भइसकेको थिएँ’- ब्लग - कान्तिपुर समाचार

‘वडाले सोध्दा निको भइसकेको थिएँ’

आफ्नै खर्चमा रोग पत्ता लगाएर घरमै बसेर राज्यको खर्च जोगाइदिने संक्रमितलाई सरकारले अपहेलना गरिरहेको छ । घरमा बसिरहेकाहरूलाई अचानक स्वास्थ्य समस्या आए व्यवस्थापन गर्ने र उनीहरूको नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गरी रोग निको भएको प्रत्याभूति नहुँदासम्म निगरानी गर्ने कुनै संयन्त्र बनाउन सकिँदैन ?
रवीन्द्र धिताल

म काठमाडौं महानगरपालिका वडा नम्बर ३२ को बासिन्दा हुँ । संघीय राजधानी काठमाडौंमै संक्रमित भएको पत्तो पाएपछि त अरु प्रक्रिया चुस्त नै होला भन्नेमा म विश्वस्त थिएँ । आफैं संक्रमित भएपछि सरकारका कर्तुतहरूको पोल खुल्यो । पहिलो कुरा त कोरोना संक्रमणसँग मिल्दोजुल्दो केही लक्षण देखिएपछि मैले आफैं गएर परीक्षण गराएको थिएँ ।

रिपोर्ट पोजिटिभ आएपछि अस्पताल गएँ । सरकारी संयन्त्रले मेरो घरपरिवारको कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ गर्ला भन्ने आशा थियो । त्यस्तो केही भएन । भोलिपल्ट मेरो परिवार र ससुरालीको परिवारका गरेर ९ जनाले आफ्नै खर्चमा पीसीआर परीक्षण गराए । त्यसमा पनि ३ जनाको पोजिटिभ रिपोर्ट आयो । मेरो घरमा अब म, मेरी श्रीमती, ४ वर्षीया छोरी र आमा संक्रमित थियौं । मलाई र आमालाई लक्षण देखिएकाले हामी अस्पताल भर्ना भयौं । श्रीमती र छोरी भने घरमै बसे ।

एउटै परिवारमा ४ जना संक्रमित देखिँदा न स्थानीय न प्रदेश न संघीय सरकारले कुनै सोधखोज गर्‍यो । सरकारले सोधखोज गर्नुअघि नै मेरा ससुराबुबालाई पनि लक्षण देखिन थालिसकेको थियो । पछि उहाँको रिपोर्ट पनि पोजिटिभ आयो । टोल सुधार समिति र छिमेकीहरूले वडाध्यक्षलाई धेरै नै दबाब दिएपछि सातौं दिनको दिन वडाबाट केही मानिस सोध खोज गर्न आएछन् । अन्ततः ९ दिनको दिन वडामा हाम्रो परिवारसँग सम्पर्कमा आएका जतिको स्वावको नमुना संकलन गरिएछ । त्यसमा मेरी सासुआमालाई पनि पोजिटिभ देखियो ।

ससुराबुबालाई अस्पताल नै लगियो । तर घरमा रहेका मेरी श्रीमती र छोरीलाई कसैले सोधखोज गरेन । सरकारले कोरोना रोकथामका लागि बनाएको कुनै पनि संयन्त्रले काठमाडौंमै रहेको मेरो घरसम्मको बाटो पहिलाउन सकेन । एक कल फोन पनि गर्न सकेन । जबकि मेरो टोलछेउमै वडा कार्यालय छ ।

सरकारले जिम्मेवारीपूर्वक काम गरिरहेको छ भनेर सञ्चारमाध्यममा जतिसुकै गफ सुनाए पनि समुदायस्तरमा देखिने यो हदसम्मको अकर्मण्यताको ढाकछोप कुन शब्दहरूमार्फत गर्ने ? म १५ दिन अस्पताल बस्दा वडा कार्यालयबाट २/३ पटक फोन आए पनि होम आइसोलेसनमा बसेका मेरी श्रीमती र छोरीको भने एकपटक पनि सोधखोज गरिएन । वडाबाट सोधखोज हुँदा त म संक्रमणमुक्त नै भइसकेको थिएँ ।

देशभरका स्थानीय सरकारका प्रतिनिधिहरूलाई ठोस योजनाका साथ महामारी रोकथाममा लगाउन नसक्नु सरकारको सबैभन्दा ठूलो कमजोरी हो । त्यसको भुक्तभोगी म हुँ । समुदायस्तरमा गरिने/हुनुपर्ने गतिविधिहरू कुशलतापूर्वक गर्न केही चुनौती होलान् नै । तर सरकारी संयन्त्रको बेथिति कुन हदसम्म छ भन्ने मैले अस्पताल बसाइँका क्रममा भोगें । सरुवा रोगको उपचार गर्ने देशकै प्रमुख अस्पतालको आइसोलेसन वार्डको अवस्था त्यस्तो होला भन्ने पहिले थाहा भएको भए बरु म घरकै आइसोलेसनमा बस्थें र बेलाबेला आफैं जाँच मात्रै गराउन जान्थें ।

४० जना संक्रमितका लागि चारवटा मात्रै शौचालय छ र एउटा पनि नुहाउने धारा छैन । त्यस्तो अवस्थामा कसरी १४ दिनमा जाँच नगरी घर जाँने आँट आउला ? बिनासरसफाइ दिन बिताउन बाध्य भएका संक्रमित कसरी छिटो संक्रमणमुक्त भइएला ? म अस्पतालमा बसेको १३ दिन हुँदा नयाँ संक्रमितलाई मेरै कोठामा ल्याएर राखियो, त्यति बेला मेरो मानसिक अवस्था कस्तो भयो होला ? यसरी नयाँ संक्रमितहरूले प्रयोग गरेको शौचालयमा म कुन बाध्यताले गएँ होला ? म बयान गर्न सक्दिनँ । काठमाडौंको प्रमुख अस्पतालको अवस्था त यस्तो छ भने देशका अन्य भागमा रहेका अस्पतालहरूको हालत के होला, त्यहाँ संक्रमितहरू कसरी बसिरहेका होलान् भन्ने कल्पना गर्दा पनि आङ सिरिङ्ग भएर आउँछ । अर्बौं रुपैयाँ खर्च भएको फेहरिस्त देखाउँदै गर्दा केही हजारले हुने काममा ध्यान दिन नसकिएकै हो त ?

निषेधाज्ञाका कारण अधिकांश संक्रमितका परिवारले आफ्ना मान्छेलाई अस्पतालमा रसिलो पोसिलो खाना पुर्‍याउन चाहेर पनि सकेका छैनन् । यस्तोमा सरकारले नै संक्रमितलाई पोषणयुक्त खाना उपलब्ध गराए कति बढी पैसा लाग्छ र ! संक्रमित चाँडै निको भएर जाँदा नयाँ बिरामीलाई स्थान खाली हुन्थ्यो र सरकारको चौध दिने नीतिलाई पनि त केही सघाउ पुग्थ्यो होला । के यो सरकारसँग सामान्य ज्ञान पनि नभएकै हो त ?

एकातर्फ चौध दिन अस्पताल बसेपछि बिनापरीक्षण घर पठाउने र अर्कोतर्फ संक्रमणमुक्त हुनका लागि केही आधारभूत व्यवस्था पनि नगर्ने ? बिनापरीक्षण घर पठाइएको संक्रमितलाई हाम्रो समाजले कुन दृष्टिकोणले हेर्छ भनेर सरकारले कहिल्यै सोचेको छ ?

हुन त पीसीआर परीक्षण नगरी घर गए पनि केही दिन एकान्तबास बस्नुपर्छ होला हामीले । तर आमनेपाली जनताको जीवनस्तरप्रति सरकार जानकार नै होला नि हैन ? कथंकदाचित कुनै मन्त्री संक्रमित भइहाले सुविधा सम्पन्न अस्पतालकै शय्या खाली गरिएला, नभए पनि उच्च सतर्कता साथ पुल्चोकको क्वार्टरमा एक्लै बस्न सहज नै होला । तर त्यही क्वार्टरको पखार्लबाहिर कहीँ कतै एउटा जागिरेले जेनतेन पेट पाल्ने मेसो गरेर एउटा/दुइटा कोठा भाडामा लिएर बसिरहेको छ । कुनै एउटा मजदुरले टिनको छानोमुनि आफ्ना लालाबालासहितको परिवार जसोतसो व्यवस्थापन गरिरहेको छ । उनीहरूले कसरी एकान्तवासको ‘निर्देशन’ पालना गर्न सक्लान् ?

मजस्ता केही भाग्यमानी संक्रमितहरूले थोरै नै सही सरकारी हेरचाह पाइरहेका छौं । तर जो बाध्यताले वा स्वेच्छाले आइसोलेसनमा बसेका छन् तिनको स्वस्थ्य अवस्थाबारे खोजबिन गर्नु पनि सरकारको दायित्व होइन र ? संक्रमितको परिवारको कन्ट्याक्ट ट्रेसिङमा परेका अन्य व्यक्तिहरूको पीसीआर जाँच सरकारले निःशुल्क गरिदिएको छ रे । तर आफ्नै खर्चमा जाँच गराएर रोग पत्ता लागेपछि अस्पतालको बेड नपाएर घरमै आइसोलेसनमा बस्नुपर्ने र दोस्रो–तेस्रो परीक्षण पनि आफ्नै खर्चमा अस्पताल पुगेर गर्नुपर्ने कस्तो व्यवस्था हो ?

आफ्नै खर्चमा रोग पत्ता लगाएर घरमै बसेर राज्यको खर्च जोगाइदिने संक्रमितलाई सरकारले अपहेलना गरिरहेको छ । घरमा बसिरहेकाहरूलाई अचानक स्वास्थ्य समस्या आए व्यवस्थापन गर्ने र उनीहरूको नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गरी रोग निको भएको प्रत्याभूति नहुँदासम्म निगरानी गर्ने कुनै संयन्त्र बनाउन सकिँदैन ? स्थानीय सरकार, प्रदेश सरकार, संघीय सरकार, तीबाहेक विभिन्न प्रशासनिक इकाई र चुनावमा भोट पाएर जित्नुभएका जनप्रतिनिधिहरू । म एक्लैलाई प्रतिनिधित्व गर्ने यति धेरै निकाय छन् तर महाव्याधिका बेला म एक्लै छु ।

-धितालले कोरोना संक्रमित भएर काठमाडौंको टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा रहँदा नै यो लेख तयार पारेका हुन् ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७७ ०८:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोरोनासँग जम्काभेट

हाम्रो समाजमा यो रोगको जुन त्रासदी छ, त्यस्तो होइन रहेछ । आफैंले भोगेपछि यसलाई सामान्य रूपमा लिन थालेको छु ।
रवीन्द्र धिताल

लामो लकडाउनपछि जीवन विस्तारै सामान्य बन्दै गइरहेको थियो । कार्यालयका काम पूर्ववत् सञ्चालन हुन थालेका थिए । आवरणमा अवस्था सामान्य हुँदै गएजस्तो प्रतीत भए पनि भविष्य भयावह रहेको अनुमान गर्न गाह्रो भने थिएन ।

कारण– संक्रमण रोकथाममा जुन किसिमको सरकारी उदासीनता देखिन्थ्यो, जनताका व्यवहार पनि ठ्याक्कै उस्तै थिए । त्यस्तो अवस्थामा सचेत नागरिक बनेर आफ्नो सुरक्षाका लागि आवश्यक उपाय अपनाउँदै दैनिकी चलाइरहेको थिएँ ।

अचानक एक दिन केही असहज महसुस गरेँ । ऋतु परिवर्तनको समयमा आउने सामान्य ज्वरोले यस वर्ष पनि छोडेन भनेर घरेलु उपचारमा लागेँ । तर, ज्वरो असामान्य हुँदै गएपछि आफूलाई एकान्तवास (आइसोलेसन) मा राखेँ । बिस्तारै बान्ता हुने, शरीर दुख्नेजस्ता लक्षण पनि देखिन थालेपछि मनमा चिसो पस्यो । तीन दिन बित्यो, यी लक्षण कम हुने छनक नै देखिएन । अनि कोरोना परीक्षण गराउने निधो गरेँ । नभन्दै नतिजा पोजिटिभ देखियो ।

आफ्नो चिनजानमा त्यस दिनसम्म अरू कसैलाई कोरोना देखिएको थिएन । अब आफूलाई कसरी मानसिक हिसाबले तयार गर्ने भन्ने अन्योलमै केही समय बित्यो । तर, यो रोग लाग्दैमा आत्तिन नपर्ने चिकित्सकहरूको सल्लाह र विश्वभर निको हुनेको संख्या अत्यधिक भएको तथ्यांकलाई आत्मसात् गर्दै मैले पनि यसलाई जितेर छाड्ने निधो गरेँ । बिस्तारै रोगका लक्षण कम हुँदै गए । हुँदाहुँदा यसलाई अन्य बेलाको सिजनल फ्लुभन्दा अलि फरक तर सोचेभन्दा निकै सहज भाइरसका रूपमा पो अनुभव गरेँ । तथापि यो एक सरुवा रोग भएकाले आफूलाई मात्र सहज भएर सन्तुष्ट हुन सकिने अवस्था थिएन । कन्ट्याक्ट ट्रेसिङबाट परिवार र आफन्तभित्रै अन्य चार जनालाई पनि कोरोना पोजिटिभ देखियो जसमा चार वर्षकी सानी छोरीदेखि प्रेसरकी रोगी आमा र मधुमेहका रोगी ससुरा बुबासमेत हुनुहुन्थ्यो । यसले मलाई आफूलाई रोग लागेको कुराले भन्दा ज्यादा त्रस्त पारेको थियो । तर, मलाई जसरी नै परिवारका अरू सदस्यलाई पनि यो भाइरसले खासै समस्या नपारी प्रभाव कम गर्दै लग्यो ।

हाम्रो समाजमा यो रोगको जुन त्रासदी छ, त्यस्तो होइन रहेछ । आफैंले भोगेपछि अब यसलाई सामान्य रूपमा लिन थालेको छु । सिजनल फ्लुभन्दा अलि फरक प्रभाव देखाउने तर हाम्रो शरीरले पचाउन सक्ने भाइरस हो यो । यसले आक्रमण गरेमा सजग हुने, नआत्तिने, आत्मबल दह्रो बनाउने र एकान्तवास बस्ने नै सरल उपचार पद्धति रहेछ । उमेर–समूह, आफूसँग भएका अन्य रोगहरू, मानसिक प्रभावले केही दिन तलमाथि पार्ने भए पनि निकोचाहिँ हुन्छ भन्ने अस्पतालबाट घर जाँदै गरेकाहरूबाट पनि देखिन्छ । त्यसैले रोग लागिहाले पनि आत्तिन नपर्ने महसुस गरेको छु ।

लक्षण देखिएको चार–पाँच दिनपछि आफूलाई यस भाइरसबाट मुक्ति मिलिसकेको अनुभव गर्न सकिन्छ । तर भाइरस शरीरबाट पूर्णतया हट्ने निश्चित प्रक्रिया भएकाले केही दिन आइसोलेसनमै बसेर त्यो दिन कुर्ने संयम अपनाउन जरुरी देखिन्छ ।

यो भाइरसको असर निर्मूल पार्न संसारभरिका वैज्ञानिक निकै मिहिनेत गरिरहेका छन् । तर जुन किसिमले यो भाइरसलाई भयावह र प्राणघातक रूपमा प्रचार गरिएको छ, त्यस किसिमको समस्या यसले पार्दैन भन्ने अनुभूति मलाई भएको छ । हो, अन्य भाइरसको तुलनामा यसको संक्रमण दर र शक्ति निकै धेरै देखिन्छ । त्यसै कारण नजानिँदो तरिकाले समुदाय स्तरमा फैलिएर यसले अन्य रोगबाट पहिल्यैदेखि दुःख भोगिरहेकाहरूलाई पक्कै ज्यादा असर गरिरहेको छ । केही जटिल दीर्घरोग (सुगर, प्रेसर, थाइराइड आदि) का बिरामीले सहजै जित्न सक्ने भए पनि श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या रहेका व्यक्तिमा यसको प्रभाव अलि जटिल भएको देखिन्छ ।

यो भाइरसलाई साह्रै सहज रूपमा लिनुपर्छ भन्न खोजेको चाहिँ होइन । तर यसबाट अहिले हाम्रो समाज जति भयभीत छ, त्यो हदसम्म हुनुपर्नेचाहिँ रहेनछ भन्ने महसुस मलाई भएको छ । हुन त यो मेरो व्यक्तिगत भोगाइ हो, सबैसँग मिल्छ भन्ने छैन । तर, मसँग सम्पर्कमा आएका करिब सय जनाजति बिरामीको अनुभव पनि मैसँग मिल्दोजुल्दो छ । यो अनुभवले अरू बिरामीलाई पनि आत्मबल बढाउन सहयोग पुग्ला भनी यी कुरा राखेको हुँ ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७७ १५:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×