सांस्कृतिक घेराभित्र महिला- विविधा - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सांस्कृतिक घेराभित्र महिला

सांस्कृतिक गतिविधिको घेराभित्र महिलालाई फुर्सद भन्ने अनुभूति हुन पाउँदैन, हरेक जाति–समुदायले आफ्ना सांस्कृतिक अवस्थामा महिलाको हविगत के छ भनी समीक्षा गर्नु आवश्यक छ, हिन्दु संस्कृतिमा त गहिरो अध्ययन जरूरी भइसक्यो
मिश्र बैजयन्ती

काठमाडौँ — प्रसिद्ध लेखक गायत्री चक्रवर्ती स्पिवाक सबाल्टर्नहरू बोल्न सक्दैनन् भन्छिन् । तिनका लागि अरूले नै बोलिदिनुपर्छ भन्ने उनको राय छ । दमित वर्गमा पर्ने सबै सबाल्टर्न हुन् । आर्थिक वर्गले सम्बोधन नगरेका विषयसमेत सबाल्टर्नले गर्छ । 

समयले सबाल्टर्नहरूलाई बोल्न सक्ने बनाए पनि कलाको माध्यम अपनाउनुपर्ने अवस्था अझै छ । कानुन र विधान व्यवहारमा न्यून वा कतै त शून्यसमेत छ । नेपाली सन्दर्भमा हामीले आम महिलालाई अझै पनि सबाल्टर्न अर्थात् निमुखा वर्गमा राखेर हेर्नुपर्ने हुन्छ । निमुखाहरूको सांस्कृतिक अभिव्यक्तिका लागि नेपाली गीत–संगीत क्षेत्रमा महिलाका लागि तीज गीतले निकै शक्ति राख्छ ।

२०७८ र २०७९ सालमा चर्चित गीत बन्यो विष्णु माझीको ‘चरी जेलैमा १’ र ‘चरी जेलैमा २’ । योसँगै अन्य अधिकांश तीज गीतलाई अध्ययन गर्दा समयको अन्तरालमा संगीत परिवर्तन भएको छ तर आजभन्दा आधा शताब्दीअघिका गीतको मर्म आजका गीतमा पनि जिउँदै छन् । खानु तीजको मुख्य मुद्दा नभएको तर्क यी गीत र आधा शताब्दीअघिका गीतले समेत प्रस्तुत गरेका छन् ।

नेपाली समाजका शिक्षित र सम्भ्रान्त महिला दबाबमूलक जीवनको अभिव्यक्तिका लागि निकै कमजोर छन् । तथ्यांक हेर्दा के परिणाम आउँछ, अध्ययनपछि थाहा होला तर साधारणीकरण गरेर हेर्दा भने उच्च वर्गका महिला पारिवारिक अवस्थामा लैंगिक, यौनिक, आर्थिक, श्रमको शोषणका प्रतिवादमा उच्च सहनशीलताको जीवन बाँचिरहेका छन् ।

खासगरी ग्रामीण सामन्त वर्गमा महिलालाई दास बनाउने प्रवृत्ति छ भने सहरिया सामन्त वर्गमा महिलालाई सुखी र सौन्दर्यमुखी बनाउने प्रवृत्ति छ । यस बेला विचार, भावना उत्सर्जनका लागि केही मनोरञ्जन, केही कानुन, केही राजनीति, केही बहसको आवश्यकता हुन्छ । धेरै महिला भावना उत्सर्जनका लागि कलाको सहारा लिन्छन् ।

मैदानमा उत्रने, शारीरिक, मानसिक र बौद्धिक बहसमा जोखिम मोल्ने वर्ग भएकाले मध्यम वर्गका महिला जोखिमपूर्ण कुरा ज्यादा सतहमा ल्याउँछन् भने निम्न वर्गका महिला जानेर–नजानेर व्यवहारमा शोषित पनि छन्, कतिपय अवस्थामा अघि पनि । उनीहरूका लागि परिचयको वर्ग र अध्ययनको परिधि सीमित हुन्छ । श्रमका सन्दर्भमा उनीहरू पुरुष समवयी काम गर्न सक्छन्, मर्यादामा समानुभूति राख्दछन् ।

यस वर्गका महिला चित्त नबुझे दोस्रो बिहे गर्ने, एकल जीवन बिताउने, पारपाचुके गर्नेजस्ता कुरामा धेरै समय लगाउँदैनन् । सांस्कृतिक पर्वका रूपमा यी सबै प्रकारका महिलालाई समग्रमा तीजका गीतले साधारणीकरण गरिदिएका छन् । हुन त नेपाली समाज अहिले न उहिले, कहिल्यै पनि चरित्रका हिसाबले महिलामैत्री छैन ।

‘हाँस्नु छैन कदापि नारीहरूले वेश्या हुने हाँस्दछन्

वेश्या नै नहुन् तथापि घरको काम ती सबै नास्तछन् ।’

कुनै पनि लेखक आफ्नो समयको दमदार प्रस्तोता हो, हुन चाहन्छ । लेखक समयको ट्रेन्ड खोज्छ, अर्थात् धेरै स्याबासी वा पाठक खोज्छ । मानिसलाई अनुशासन सिकाउन समाजले धर्मको आड लियो, लेखकले मानिसका लागि लेख्न समाजको आड लिए । भानुभक्तले समाजको दर्शन कवितामा लेखे । मनोविज्ञान समाजको हो, शब्द र कला भानुभक्तको । समाज यही संस्कारले अभिप्रेरित हुँदै गयो । भानुभक्तलाई गाली गरेर समाज बदल्ने होइन, समाज लेख्ने लेखकका यस्ता विषयलाई खुराक प्रदान गर्ने समाजले महिलामैत्री कहिले हुने ?

मानिसले आफूभित्र अनेक सिद्धान्त र विचार भरेर अरूका कुरा सुन्नै नसक्ने बनाएको हुन्छ । बेला–बेला पुराना धान निकालेर ढुकुटीको सरसफाइ गरेजस्तै दिमागी ढुकुटीलाई बेलाबेला खाली गर्नुपर्छ । यसो गर्न योग र ध्यान आवश्यक छ । तर मानिसले त्यस दिनका लागि भनी धेरै अगाडिदेखि मनको एकाग्रतालाई काबुमा राख्नुपर्छ । वचन, चिन्तन, आहार, विहारलाई काबुमा राखेर गरेको खाली पेटको ध्यानले ब्रह्मशक्तिको नजिक पुर्‍याई मानिसलाई आनन्दको अनुभूति गराउँछ । तर हाम्रो तीज पर्वमा यो सम्भव छैन ।

महिलाका पोसाक, नाच र प्रस्तुतिलाई भड्किलो बनाउन सघाउने तत्त्व सामाजिक सञ्जाल हुन् । रत्यौलीलाई समेत सामाजिक सञ्जालमा राख्न पछि नपर्नेहरूले हातेफोनको प्रशस्त दुरुपयोग गरेका छन् । जहाँ जे भेटियो त्यही पोस्ट हुन थालेका छन् । तीज मात्रै संस्कृति होइन, सञ्चार पनि संस्कार हो । यसैका चरित्र संस्कृति हुन् । कतिपय मानिसका अनिच्छाएका विषय पनि सामाजिक सञ्जालमा प्रकाश गरिन्छन् र कथित बौद्धिकीको चक्रवात सिर्जना गरिएका छन् ।

पछिल्लो चरणमा टिकटक र युट्युबको भ्युअर्सबाट करिअरको उकालो चढ्ने होडमा बनेको व्यावसायिक संगीत तथा ती संगीतमा बन्ने भिडियोका विभिन्न प्रतिहरूले तीजको परम्परालाई धुमिल र धुलिसात बनाउँदै लगेका छन् । पुरुषले महिलाको पोसाक लगाएर नाचिएका गीतलाई आम अध्येताले महिलामाथिको व्यङ्ग्य ठानेका छन् ।

पोसाक मानिसले आफ्नो कामका आधारमा आरामदायी बनाउन लगायो होला । सामाजिकीकरणका सन्दर्भमा मौसम र कर्मको परिवेशले पोसाक निर्धारण गरिएको हुनुपर्छ । पाइन्ट लाउँदा पुरुषजस्तो लाग्नुपर्ने, गरगहना वा टीकाचुरा नलाउँदा पुरुषजस्तो अनुभूति हुने कुरा एउटा होला । यो पनि एक प्रकारको क्रान्ति नै होला । पोसाक स्वतन्त्र विषय हो । तर पोसाककै हिसाबले पुरुषजस्तो हुनुपर्ने किन महिलाले ? त्यही शोषण, त्यही दमन, त्यही चिन्तनको प्रतिवाद रातदिन महिलाले गरिरहिछे । महिलाले कानुनी, आर्थिक, सामाजिक अधिकार, व्यवहार, चिन्तन, सम्मानको समानुभूति, समताको वकालत गर्नुपर्ने होइन र ? महिला प्राकृतिक रूपमा पुरुष होइन । बच्चा गर्भमा हुँदा महिलाको पीडा अनुभूति ऊ एक्लै गर्छे, बच्चा जन्माउँदाको पीडा ऊ एक्लै सहन गर्छे । गर्भावस्थाको सहयोग, बच्चा जन्मँदाको साथ, सुत्केरी अवस्थामा गरिने सहयोग, बच्चा बिरामी हुँदा गरिने समान योगदान निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छन् ।

सुत्केरी महिलाले छिनछिनमा बच्चालाई खुवाउने र दिसापिसाब जाँच्ने काम गर्छन् । यी सब काम मैले मात्रै भन्ने प्रश्नले उनीहरूलाई लघारिरहन्छ । पाहुना आउँदा अबेर रातिसम्म महिला नै काममा व्यस्त हुन्छन् । कतिपय पारिवारिक विखण्डन सम्पत्तिले मात्र होइन, व्यवहारले हुन्छ । मानिस मानसिक रूपमा पीडित छन् भने हाँस्दाहाँस्दै, नाच्दानाच्दै, बोल्दाबोल्दै आफैंबाट धेरै टाढा पुगिसकेका हुन्छन् । महिलाहरूका लागि चाडपर्व यस अवस्थामा थप मानसिक सुनामी बनेर आइदिन्छन् ।

नेपाल बहुसांस्कृतिक, बहुभाषिक, बहुजातीय मुलुक हो । जातीय विविधता, धार्मिक विविधताका कारण नेपालमा वर्षभरि चाडपर्व मनाइरहिएको हुन्छ । नेपालमा दसैं, तिहार, तीज, बुद्ध जयन्ती, ल्होसार, श्रीपञ्चमी, उँधौली पर्व, चासोक तङ्नाम, सिरुवा पर्व, गौरा पर्व, जुडशीतल, सिथि नखः, पेन्दिया, गढीमाई मेला पर्व, गुँला पर्व, तोरनल्ह, ट्रहुटे पर्व, माघे संक्रान्ति, जनैपूर्णिमा, रामनवमी, मातृऔंसी, नागपञ्चमी, छठ पर्व, कुशे औंसी, होली, इद उल फित्र, क्रिसमस आदि संस्कृति अभ्यासमा छन् । कतिपय संस्कृतिका नाम हामी सुन्नसमेत अभ्यस्त छैनौं । कतिपय त अझै सुनेका पनि छैनौं । पर्वका रूपमा यी मानिल्याएका संस्कृतिले जात, धर्म, सामाजिक जीवन, प्राकृतिक जीवनसँगको सामीप्य आदिलाई अध्ययन गर्न सहज बनाउँछन् । सामाजिक जीवनमा भैपरी आएका विभिन्न दुविधा, मनमुटाव, दूरी, असमानुभूतिलाई चाडपर्वले निराकरण गरी पारिवारिक, सामाजिक, सांस्कृतिक निकटता, सहअस्तित्व, समानुभूतिको सिर्जना गरिदिने हुनाले मानव सभ्यताका सन्दर्भमा चाडपर्वले महत्त्व राख्छन् ।

तर सांस्कृतिक गतिविधिको घेराभित्र महिलालाई फुर्सद भन्ने अनुभूति हुन पाउँदैन । अधिकांश संस्कृतिमा सायद यो अवस्था छ । सधैं व्यस्त, सबै महिला व्यस्त । हरेक संस्कृति मान्ने मानिस र जातिले आफ्ना सांस्कृतिक अवस्थामा महिलाको हविगत के छ भनी समीक्षा गर्नु आवश्यक छ । अझ हिन्दु संस्कृतिमा त गहिरो अध्ययनको आवश्यकता छ । दसैं नारी शक्तिको पूजा, आराधना गर्ने, नारी शक्तिको समीक्षा गर्ने पर्व हो ।

यसबेला हरेक मानिसले दुर्गाको पूजा गरे पनि समकालीन महिलाका विषयमा, इतिहास र भविष्यका विषयमा, चर्चा परिचर्चा गर्नुपर्ने पर्व हो । महिलाले आफ्नो क्षमता पहिचान गरेर अभिमानी भएर होइन, अर्थवान् भएर शक्तिको निरन्तरता दिनुपर्ने पर्व हो । दसैंको मुखैमा उभिएर कुरा गर्दा त महिलाको अवस्था झन् व्यस्त छ । हिन्दु महिलालाई सोह्रश्राद्ध, घटस्थापना, नौरथा, महासप्तमी, महाअष्टमी, महानवमी, बडादसैंका पाँच दिन सधैं हतारैहतारो ।

माघे संक्रान्तिमा नुवाकोटमा गोरु जुधाउने खेलको प्रतिस्पर्धा गरेर मानिसभित्रका पाशविक चरित्रको उत्सर्जन गर्दछन् । फागुपूर्णिमामा दधिकादो गरेर हिलामा गाडिएको तेलले युक्त बाँसमा चिप्लिँदै चढेर बाँसका टुप्पामा राखिएको वस्तु भेटेर ल्याउने खेल पनि शक्ति वा विकार उत्सर्जनको खेल हो । सहयोग, समभाव, सद्भावले विकार निर्माण घटाउँछन् । आज यसको आवश्यकता पूरा गर्न व्यक्ति, परिवार, समाज, राज्य सबैको जिम्मेवारी आवश्यक छ । यसरी नै विभिन्न पर्वमा नाच्ने, गाउने, खेल्ने, दोहोरी गाउने अभ्यास गर्नु संस्कृतिको परिचयसहित अभिव्यक्त हुन नसकेकाहरूका लागि आफैंभित्रका भावना, विचार, अव्यक्त अनुभूतिको उत्सर्जन हो । यसलाई सकारात्मक बनाउन आलोचना मात्र होइन, असल निर्माणका सुझाव पनि दिनु उपयुक्त हुन्छ ।

प्रकाशित : आश्विन ८, २०७९ १२:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

झापाको फड्को

विराटनगरपछि पूर्वको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक केन्द्र बिर्तामोड बन्न पुगेको छ, यातायात, उद्योग, शिक्षा, सञ्चारका क्षेत्रमा झापा सधैं उज्यालोको खोजीमा छ
कृष्ण धरावासी

कुनै बेला चारकोसे झाडी झापाको सौन्दर्य थियो । मलाई जानकारी भएसम्म ०२४ देखि ०३६ सालसम्म कहिले सुकुम्बासी बसोबासको निहुँमा त कहिले चियाबगान लगाउने निहुँमा, कहिले ढलेका, सुकेका जर्ना संकलनका बहानामा अत्यधिक वन विनाश भयो । ०४६ सालको जनआन्दोलनताका पनि फाट्टफुट्ट जंगलमाथि सांघातिक आक्रमण भई नै रह्यो । ०

४६ को राजनीतिक परिवर्तनपछि झापाकै कांग्रेस नेता वीरमणि ढकाल वन राज्यमन्त्री भए । उनले सामुदायिक वनको अवधारणा ल्याएर जनतालाई नै वन जिम्मा दिएपछि आश्चर्यजनक रूपले वनको संरक्षण मात्र होइन विकास पनि द्रुतगतिले हुन थाल्यो ।

नेपालको सबैभन्दा पूर्वी तराईमा पर्छ, झापा । यसको पूर्वी सिमाना भारतको पश्चिम बंगालसँग छुट्याउँछ आधा–आधा जस्तो भएर मेची नदीले । दक्षिणमा भारतको बिहार प्रान्त छ । उत्तरमा इलाम र पश्चिममा मोरङ । पूर्वमा मेचीदेखि क्रमशः निन्दा, बिरिङ, कन्काई, रतुवा र मावा खोलाहरूले झापाको उर्वर भूमिलाई सिञ्चित गरिरहन्छन् ।

मेची नदीको पश्चिमदेखि सुरु भएको महेन्द्र राजमार्ग काँकरभिट्टा, बिर्तामोड, दमक हुँदै पश्चिम महाकालीसम्म लमतन्न छ । त्यसैगरी भद्रपुरको मेची नदी वारिदेखि सुरु भएको हुलाकी राजमार्गको निर्माण धमाधम भइरहेको छ । जसले दक्षिण झापालाई यातायातसँग जोड्दै मेचीदेखि महाकालीसम्म पुर्‍याउँदै छ । यसले गर्दा झापामा स्थापना हुँदै गरेका नयाँ सहर दक्षिणी क्षेत्रतिर आकर्षित हुँदै गएका छन् । बिर्तामोडको बसपार्कलाई केन्द्र बनाएर चारआली हुँदै सुरु भएको मेची राजमार्गले ताप्लेजुङसम्मका यात्रु ओसार्ने गर्छ । महेन्द्र राजमार्गलाई आधार बनाई दक्षिणतर्फ बिर्तामोड–केचना, चारपाने–राजगढ, सुरुंगा–कुसमरखोद, केर्खा–लखनपुर–दमक–गौरीगन्ज पुग्ने प्रमुख कालोपत्र सडकले जिल्लालाई लामो दूरीको यातायात सुविधा दिइरहेका छन् ।

चारआलीबाट ताप्लेजुङसम्म पुग्ने मेची राजमार्गले बिर्तामोडबाट शनिश्चरे हुँदै इलाम जाने पुरानो सडकलाई विस्थापित गरिदिएपछि यातायातबाट छेलिएको पूर्वोत्तर क्षेत्र धेरै वर्ष विकासको लहरबाट ओझेलमा परेको थियो । पछिल्लो कालमा त्यस पुरानो सडकलाई जीवन्तता दिने काम हुन थालेपछि बिर्तामोडबाट इलाम पुग्ने दूरी छोटिन पुगेको छ । सुखानीदेखि लोदियासम्मको सडक कालोपत्र भइसकेको र अरू भाग पनि निरन्तर स्तरोन्नतिका क्रममा रहेकाले चारआलीबाट इलाम पुग्न ७२ किमि सडक गुड्नु पर्नेमा अब ५० देखि ५५ किमिसम्म यात्रा गर्दा हुने भएको छ । चन्द्रगढीमा रहेको एक मात्र हवाई मैदानले बिहान ९ देखि राति ९ बजेसम्मै उडान–अवतरण गराइरहन्छ । पूर्वोतर भारतदेखिका यात्रुलाई काठमाडौं उतारेर नेपाल घुमाउने मुख्य काम यही हवाई मैदानले गर्छ ।

शिक्षा र स्वास्थ्यको क्षेत्रमा झापामा गर्व गर्नलायक प्रगति छ । जिल्लाकै कलेजबाट स्नातकोत्तरसम्मको पढाइ गर्न पाइने भएपछि अब उच्च अध्ययनका लागि विद्यार्थीले घर र जिल्ला छोडेर जानु नपर्ने भएको छ । सामुदायिक र निजी स्कुलहरू गाउँगाउँमै छन् । झापामा स्कुल नजाने बच्चाको संख्या एकदम न्यून छ । आदिवासी समुदायमा पनि शिक्षाको महत्त्वले प्रवेश पाएपछि उनीहरूका अधिकांश बच्चा अचेल स्कुल मैदानमा रमाइरमाई खेलिरहेका देखिन्छन् ।

झापालाई औलोको खानी भन्ने गरिन्थ्यो ०१५ सालअघिसम्म । झापाको औलो कस्तो हुन्छ भन्ने उदाहरण दिँदा भन्ने गरिन्थ्यो– माथि आइतबारे डाँडाबाट उँधो फर्किएर झापातिर देखाउँदा पनि औंलो कुहुन्थ्यो रे । यो एक कहावत हो । त्यसै भएर झापामा ००७ सालअघि पहाडबाट मानिसहरू त्यति झरेका थिएनन् । हिउँदमा झरिहाले पनि बर्खा नलाग्दै पहाड फर्किसकेका हुन्थे । आदिवासीहरूमा पनि बाल मृत्युदर अत्यधिक भएकाले झापाको जनसंख्या एकदम नगन्य थियो । जब विश्व स्वास्थ्य संगठनले घरघरै विषादी छर्किन थाल्यो र औलो नियन्त्रण भयो, त्यसपछि बाहिरबाट आउने र त्यहीं जन्मेर पनि हुर्किनेहरूले गर्दा जनसंख्या बिस्तारै बढ्दै गयो ।

सरकारी अस्पताल र हेल्थपोस्टबाहेक निजी क्षेत्रमा पनि गर्व गर्नलायक ठूला अस्पताल छन् । खासमा झापाको बिर्तामोड पूर्वाञ्चलकै मेडिकल हब बनिसकेको छ । ताप्लेजुङदेखि भारतको असम र पश्चिम बंगालतिरका बिरामी पनि बिर्तामोड आइपुग्छन् ।

यहाँ स्टार होटल पनि धमाधम निर्माण हुँदै छन् भने साधारण होटल त कति हो कति । विराटनगरपछि पूर्वको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक केन्द्र बिर्तामोड बन्न पुगेको छ । भद्रपुर र दमकमा उत्तिकै ठूला निजी अस्पतालले सेवा दिइरहेका छन् । दुई दशकअघिसम्म पूर्वाञ्चलका ९० प्रतिशत बिरामी भारतको सिलिगुडी र दिल्लीसम्म जान्थे भने अहिले उताका बिरामी सस्तो र सुविधाजनक उपचारका लागि बिर्तामोड आउन थालेका छन् ।

झापाको प्रमुख बाली भनेको धान हो । यसबाहेक मकै, सुपारी, चिया प्रमुख नगदे बाली हुन् । ०३७ सालसम्म धानपछि प्रमुख नगदे बालीमा पाटा र तोरी आउँथ्यो । जुटको भन्दा प्लास्टिकजन्य बोरा, झोला आदिहरूको प्रयोग बढ्न थालेपछि नेपाली पाटाको भारतीय बजार कमजोर हुँदै गयो । विराटनगर जुट मिलको पतन भएपछि पाटाको बजार भाउ दिन प्रतिदिन गिर्न थाल्यो र किसानहरू बिस्तारै निरुत्साहित हुन थाले ।

आज झापामा पाटा खेती छैन भने पनि हुन्छ । त्यस्तै, रासायनिक मल र कीटनाशक औषधिको अत्यधिक प्रयोगले तोरीको उत्पादनसँगै मौरी पालन र मह उत्पादन पनि अत्यन्त न्यूनस्तरमा झरेको छ । धानको उत्पादन पनि विगतको भन्दा धेरै घट्न पुगेको छ । सुपारी, नरिवल, चिया, कफी, केरा, कागती, अन्य फलफूलले भने किसानको आयस्रोतलाई उल्लेख्य रूपमा वृद्धि गरेका छन् ।

आर्थिक वर्ष ०७८/७९ मा मात्र झापामा १ हजार ९८८ उद्योग दर्ता भएका र तिनले ५ अर्ब १० करोड ५२ लाख ७७ हजार बराबरको उत्पादन क्षमता राख्छन् भन्ने तथ्यांक घरेलु तथा साना यद्योग कार्यालयको छ । सबैभन्दा धेरै कृषिमा आधारित रहेका छन् । डेरी, कुखुराको मासु र अन्डामा झापाले आत्मनिर्भरता हासिल गरेको छ ।

सञ्चारको क्षेत्रमा पनि झापाको स्थान अग्रपंक्तिमै छ । यहाँ अखबारी, अनलाइन, एफएम र टीभी पत्रकारिताको दह्रो प्रतिस्पर्धा छ । झापामा मात्र १७ वटा एफएम रेडियो स्टेसन छन् भने एक दर्जनजति अनलाइन पत्रिका छन् । पुराना अखबारहरूले पनि आफ्नो निरन्तरतालाई धानिरहेका छन् । यीबाहेक साहित्य, संस्कृति र कलाको क्षेत्रमा पनि झापाले अत्यन्त प्रतिभाशाली राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यक्तित्वहरू जन्माएको छ ।

मनोज गजुरेल, सीताराम कट्टेल धुर्मुसदेखि विल्सनविक्रम राई तोक्मे बुढा र बोके दाह्रीसम्मका हास्य कलाकारलाई झापाली मञ्चबाट उठेर संसार घुमिरहेको देख्छौं । गायकमा प्रमोद खरेल, जुना प्रसाईं, टीका प्रसाईं, भानु ओली, चन्दा देवान जस्ता प्रतिभा झापामै जन्मेका हुन् । साहित्यमा बैरागी काइँला, चूडामणि रेग्मी, दान खालिङ, गणेशबहादुर प्रसाईं, भवानी घिमिरे, डा. तुलसीप्रसाद भट्टराई, डा. गोविन्दराज भट्टराई, विष्णुविभु घिमिरे, युवराज नयाँघरे, दुबसु क्षत्री, भीष्म उप्रेती, टंक उप्रेती आदिले झापालाई सक्दो चिनाएका छन् ।

नेपालको राजनीतिमा कालिक महत्त्व राख्ने कांग्रेसका नेताहरूमा सीके प्रसाईं, भूविक्रम नेम्वाङ, रामबाबु प्रसाईं, कृष्णप्रसाद सिटौला, केशवकुमार बुढाथोकी, विश्वप्रकाश शर्मादेखि वामपन्थी नेताहरूमा केपी शर्मा ओली, सीपी मैनाली, राधाकृष्ण मैनाली, देवीप्रसाद ओझा र राजेन्द्र लिङ्देनले पनि झापाको उज्यालोमा थप तेल हालिरहेकै छन् ।

यी सबै कुरालाई झन्झन् उज्यालो बनाउने काम भने नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले गरेको समग्र विद्युतीकरणले नै हो । यदि विद्युत् नियमित नहुँदो हो त न कुनै उद्योग चल्थे, न कुनै कम्प्युटर, न प्रेस, न कुनै टीभी । सबै कुराले झलमल्ल झापा झन् चम्केको छ बिजुलीबत्तीले ।

प्रकाशित : आश्विन ८, २०७९ १२:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×