नेकपामा निषेध कि सहकार्य ?- विविधा - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

नेकपामा निषेध कि सहकार्य ?

दुई अध्यक्षका प्रतिवेदनले नेकपामा भित्र के भइरहेको थियो भन्ने स्पष्ट भएको छ । ‘हाइकमान्ड’का बन्द कोठाभित्र भइरहेका गतिविधि सर्वसाधारणसम्म पुगेका छन् । खास्टोले छोपेको बिरालो धेरै दिन लुक्न सक्दैन, आफैं म्याउँ गर्छ भनेको यही होला ।
गंगा बीसी

नेकपाका पछिल्ला घटनाक्रमले देखाउँछन्– एउटा पक्ष अर्कोलाई निषेध गर्ने अवस्थामा पुगेको छ । निरन्तर बैठक भइरहँदा सहकार्य र सहमतिको सम्भावना क्षीण हुँदै गएको देखिन्छ ।

खास गरी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल र माधवकुमार नेपाल पक्ष अर्का अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँग सहकार्य गरेर जान नसकिने निष्कर्षमा लगभग पुगेका छन् । मार्क्सवादमा निषेधको निषेध नियमलाई दाहाल–नेपाल पक्षले ओलीमाथि प्रयोग गर्न खोज्दै छ । उता ओली पक्ष यो समय एकले अर्कालाई निषेध गर्ने नभएको भन्दै सहमतिको पक्षमा देखिएको छ ।

दुई पक्षबीचको संघर्ष ‘शत्रुतापूर्ण’ अवस्थामा पुगिसकेको छ । जब पार्टीमा निषेधको निषेध नियम व्यवहारमा लागू छ, त्यस बेला पार्टी कसरी एक हुन्छ ? यो यक्ष प्रश्नको ठोस उत्तर पाउन अझै केही साता पर्खनुपर्नेछ । अध्यक्ष ओली र दाहालको राजनीतिक दस्ताबेज पढ्दा यस्तो लाग्छ– नेकपा फुटिसक्यो, औपचारिक घोषणा हुन मात्र बाँकी छ । तर नेकपा वैधानिक, कानुनी रूपमा फुटिसकेको छैन । अहिले पनि नेकपाका दुई अध्यक्ष छन् र अरू नेता एक ठाउँमा छन् । ओली र दाहाल आफ्नो हात माथि पार्ने वा आफ्नो रणनीति पूरा गर्ने अन्तिम तयारीमा छन् । पार्टी फुटको सम्भावनालाई दुई अध्यक्षले स्वीकार गर्दै त्यसको परिणामलाई सायदै ख्याल गरेका होलान् । पार्टी फुट्यो भने परिणाम के होला ? डर ओली–दाहाललाई भन्दा जनतालाई छ । आन्दोलन, रगत, पसिनाबाट प्राप्त राजनीतिक उपलब्धि गुम्ने डर जनतालाई छ । नेकपा नफुटोस् भन्ने कामना नेताका लागि होइन, राजनीतिक स्थायित्वका लागि हो । डर पार्टी फुटोस् या नफुटोस् भन्ने होइन, फेरि अस्थिरताको मार जनतामाथि नपरोस् भन्ने हो ।

नेपालका पुरानो ‘स्कुलिङ’का नेताहरूमा ‘मेरो गोरुको बाह्रै टक्का’ भन्ने बानी छ । आफू सोह्रै आना गलत भए पनि तर्क गर्न छाड्दैनन् । लचिलोपन र सहमति उनीहरूको शब्दकोशमै हुँदैनथे । ‘बरु पार्टी फुटोस्, अडान छाड्दिनँ’ भनेकै कारण कम्युनिस्ट पार्टी धेरै चिरा परेको इतिहास छ । एमाओवादी फुटेपछि कम्युनिस्ट पार्टी फुट्ने चल्न लगभग रोकिएको थियो । बरु कम्युनिस्ट पार्टीबीच एकताको लहर नै चल्यो । खास गरी पूर्वएमाले र माओवादीको एकता सबभन्दा जबरजस्त थियो । चुनावमा कार्यगत एकता गरेका पार्टीको चुनावी परिणाम पनि जबरजस्त आयो । तर विडम्बना के भयो भने नेकपाको जितले नेता तथा कार्यकर्तामा जनताप्रतिको उत्तरदायित्व ह्रास हुँदै गयो । नेताहरूमा महत्त्वाकांक्षा यति बढ्यो कि एकआपसमा खुट्टा तान्ने, एकले अर्कोलाई मानमर्दन गर्ने काम पछिल्लो समय झन् बढेको छ । अब त एकले अर्कार्लाई निषेध गर्ने अवस्थामा पुगिसकेका छन् ।

एकपटक नेकपा अध्यक्षद्वय ओली र दाहालले सचिवालय बैठकमा प्रस्तुत गरेको राजनीतिक प्रतिवेदनको भाषा हेरौं जसले इतिहासमा कम्युनिस्ट नेताले एकअर्कालाई लगाएको आरोपलाई बिर्साउनेछ । एकपटक दुई अध्यक्षको आरोप हेरौं । ओलीले दाहाललाई प्रश्न गरेका छन्–

‘कमरेड ‘प्रचण्ड’, सुरुमै तपाईंलाई मेरो प्रश्न छ– पार्टीभित्र चलिरहेको यस बहसको चरित्र के हो ? यो स्वस्थ नीतिगत बहस हो कि ‘वार कि पार’ को लडाइँ ? यो अन्तर्विरोध नै हो भने पनि, यो मित्रतापूर्ण हो कि शत्रुतापूर्ण ?’

यी प्रश्नले दुई अध्यक्षबीचको यो झगडा सडकमा मात्र पोखिएन, त्यसले विवादलाई झन् उग्र रूप दिएको छ । प्रश्नैप्रश्नले भरिएका यी दुई दस्तावेजका धेरै प्रश्न अनुत्तरित छन् । हेरौं–

‘तपाईंले रोजेको बाटो वाद–प्रतिवाद–संवादको हो कि वाद–प्रतिवाद र विग्रहको ? एकता–छलफल र अझ उन्नत स्तरको एकतामा हिँड्न खोजिएको हो कि एकता–विग्रह र विघटनको बाटोमा ? पार्टीभित्र हाम्रो सम्बन्ध पार्टीका दुई प्रमुख नेताको सम्बन्ध हो कि दुई भिन्न वर्ग र भिन्न पार्टीका प्रतिद्वन्द्वी नेताहरूको ?’

ओलीले गरेका प्रश्नको उत्तरमा दाहालले कस्तो भाषा र शब्द प्रयोग गर्लान् ? अब कस्तो दाहोरी चल्ला ? अनुमान गर्न सकिन्छ । एकले अर्कालाई खुइल्याउन राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय सन्दर्भ, भाषा जे पनि प्रयोग हुनेछ । ओलीले प्रश्नको वर्षा गराउँदै दाहालले पार्टी फुटाइसकेको दाबी गरेका छन् । त्यसो त दाहालले ओलीमाथि प्रयोग गरेको भाषा पनि कम छैन । सरकार सञ्चालनको कार्यशैलीलाई उनले अस्वीकार गरेका छन् । उनी राजनीतिक प्रतिवेदनमा भन्छन्–

‘सरकारको नेतृत्वले पार्टीको राजनीतिक कार्यक्रम तथा घोषणापत्रलाई अवज्ञा गर्ने, पार्टीको मार्गनिर्देशनमा सरकार सञ्चालन गर्ने मान्यतालाई अस्वीकार गर्ने र सुशासन एवम् जनमुखी काम, आचरणहरूको उपेक्षा गर्दै अघि बढ्ने हो भने यो ऐतिहासिक अवसर हेर्दाहेर्दै गुम्न सक्ने खतरा र चुनौती हाम्रा अगाडि देखा पर्दै जान थालेको छ । यस्तो स्थिति क्षम्य हुन सक्नेछैन ।’

दुई नेताको लडाइँमा कोको पिसिए वा पिसिन्छन्, लेखाजोखा हुनेछैन । तर उनीहरूले दस्तावेजमा एकअर्कालाई आरोप लगाएर आफैं पार्टी फुटाइसके । ओली भन्छन्–

‘तपाईंको यो ‘प्रस्ताव’ वस्तुतः कुनै राजनीतिक प्रस्ताव होइन, आफ्नै सहयोद्धा अध्यक्षमाथि लगाइएको ‘अभियोगपत्र’ हो र यसलाई अगाडि सारेर तपाईंले वस्तुतः पार्टी विभाजनको अनौपचारिक घोषणा गर्नुभएको छ ।’

यतिसम्म कि ओलीले आफूमाथि लागेको आरोप पुष्टि गर्न नसके पार्टी एकता भंग गर्ने धृष्टता गर्ने चेतावनी दिएका छन् । ‘आत्मालोचना गरेर पनि उम्किन सक्दैन, आरोप पुष्टि हुँदा ऊ राज्यको कानुन र पार्टीको विधानअनुसार कारबाहीको भागीदार बन्नु पर्छ,’ उनले भनेका छन्, ‘तपाईंलाई मेरो चुनौती छ– कि आरोप पुष्टि गर्नुस् र राज्यको कानुन तथा पार्टी विधानअनुसार मलाई कारबाही गर्नुस् कि त आफ्नै सहयोद्धामाथि निराधार आरोप लगाएर पार्टी एकता भंग गर्ने धृष्टताको जवाफदेही बन्न तयार हुनुहोस् ।’

दुई अध्यक्षको राजनीतिक प्रतिवेदन हेर्दा ‘कोभन्दा को कम’ देखिन्छन् । दाहाल दस्ताबेजमा भन्छन्, ‘उहाँ (ओली) फुटाऊ र शासन गर भन्ने मान्यतामा हिँड्न थाल्नुभयो । उहाँले पार्टी, विचार, नीति र योजनाको होइन बरु प्रतिष्ठानका नाममा आफ्नो गुटलाई पुरानै रूप र मान्यताअनुसार सक्रिय पारी एकताको मर्ममाथि प्रहार गरिरहनुभएको छ ।’

प्रतिवेदनको आधार बनाउने हो भने पार्टी एकताबद्ध भइरहने झिनो आशा देखिन्छ । आफ्नो प्रतिवेदनको अन्त्यमा ओली भन्छन्, ‘मेरो आग्रह छ– पार्टीभित्रका सहज बहसलाई स्वस्थ र मर्यादित बनाउन योगदान गर्नुहोस्, कटुता, विद्वेष र विग्रहको बाटोमा नहिाडाउनुहोस् । पार्टी एकतालाई बलियो बनाउनुहोस्, विभाजन र विखण्डनको बीउ नरोप्नुहोस् ।’

दाहालको भनाइ पनि त्यस्तै छ, ‘म आशा गर्दछु कि कमरेड केपी ओलीले प्रमुख रूपमा गम्भीर आत्मसमीक्षा र आत्मआलोचना गर्दै पार्टी एकता र संविधान र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रक्षा एवम् देशको निर्माणमा आवश्यक त्यागसहित पहल लिई समुचित योगदान गर्नुहुनेछ ।’

खास गरी दुई अध्यक्षको मन गायिका अरुणा लामाको गीतभन्दा बढी फाटिसक्यो । दुई अध्यक्षको फाटेको मन केले सिउने ? केले टाल्ने ? यतिसम्म कि दुई अध्यक्षको विवाद राष्ट्रपति निवास शीतलनिवासमा पुगिसकेको छ । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई भेट्न ओली र दाहाल मात्र होइन, नेकपाका अरू नेताहरू पनि देखिने–नदेखिने गरी भेट्न गइरहेका छन् । ओली र दाहालको फाटेको मन सिउने बुटी शीतलनिवासमा बन्दै हो कि ? नेकपाको चर्को विवादले शीतलनिवासलाई पनि तानिरहेको छ ।

०००

नेकपाका अध्यक्षद्वयले एकअर्कालाई लगाएका आरोपमा सरसर्ती हेर्दा धेरै सत्य छ । हालसम्म दुई अध्यक्षलाई मात्र थाहा भएका धेरै विषय सार्वजनिक भएका छन् । दुई अध्यक्षका राजनीतिक/अराजनीतिक प्रतिवेदनले नेकपामा भित्र के भइरहेको थियो भन्ने कुरा स्पष्ट गरेको छ । नेकपाका ‘हाइकमान्ड’का बन्द कोठाभित्र भइरहेका गतिविधि सर्वसाधारणले जान्ने मौका पाएका छन् । यसका लागि दुवै अध्यक्षलाई धन्यवाद दिनुपर्छ । खास्टोले छोपेको बिरालो धेरै दिन लुक्न सक्दैन, आफै म्याउँ गर्छ भनेको यही होला ।

दुई अध्यक्षका प्रतिवेदनले दिएका सकारात्मक सन्देश हुन्– विगतमा दुई अध्यक्षबाट कोठाभित्र धेरै कमजोरी भएको रहेछ । दुवैले एकअर्काको राजनीतिक स्वार्थ पूरा गर्न लुकाएका रहेछन् । एकले अर्कालाई लगाएका आरोप मात्र सुधार गर्ने हो भने नेकपा सही मार्गमा अघि जानेछ । सर्पको खुट्टा सर्पले देख्छ भनेझैं दुई अध्यक्षले एकअर्काका गल्ती नलुकाई देखाएका छन् । यी कमजोरीको समीक्षा गरी निष्कर्षमा पुग्ने हो भने नेकपा झन् गतिशील हुनेछ । यस कारण नेकपाको विवाद उपयुक्त समयमा भएको छ । उनीहरूलाई सुध्रिने वा सकिने मौका आएको हो, यो उनीहरूकै हातमा छ । अरू त रमिते मात्र हुन् ।

०००

नेकपा फुट्यो भने त्यसको सिधा असर सरकारमा पर्नेछ । ओलीले नेतृत्व गरेको स्थायी सरकार भत्किनेछ । नेकपामा विवाद चर्केकै बेला ‘राजावादी’हरू सलबलाएको संकेत नै काफी छ । नेकपा फुट्नेबित्तिकै अस्थिर राजनीति सुरु हुनेछ । त्यस बेला विभिन्न शक्तिहरूको चलखेल सुरु हुनेछ । त्यसले नेकपा मात्र होइन, संघीय गणतान्त्रिक व्यवस्थामाथि नै प्रश्न उठ्नेछ । नेकपा फुट्दा राजनीतिक रूपमा कांग्रेस वा समाजवादी पार्टीर्लाई निर्वाचनमा सहज हुने परिस्थितिअघि नै मुलुकमा धेरै चलखेल भइसक्नेछ । नेकपामा ओली प्रधानमन्त्रीबाट हट्नु, अर्को नेता प्रधानमन्त्री हुनुले अब खासै अर्थ राख्दैन किनकि नेकपामा गलत राजनीतिक संस्कार जन्मिसकेको छ । त्यसले रातारात सुधार गर्न सक्दैन ।

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७७ १५:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेकपाको आगोमा कसले थप्दै छ घिउ ?

दाहाल पक्ष तत्काललाई बहुमतको हतियार प्रयोग गर्नेभन्दा पनि ओलीलाई झुकाउने रणनीतिमा छ । ओलीचाहिँ प्रधानमन्त्रीका रूपमा अधिकार प्रयोग गरी दाहाल पक्षलाई काबुमा राख्ने रणनीतिमा छन् ।
गंगा बीसी

काठमाडौँ — नेकपाको घरमा उपियाँको राज थियो । तिनलाई मार्ने बहानामा अध्यक्षद्वय केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहालले आगो सल्काए । त्यो आगो उनीहरू बसेकै घरमा बढ्दै छ । यो चिसोमा उनीहरू त्यही आगो ताप्दै छन् । अनि एकले अर्कोलाई आगो लगाएको आरोप लगाइरहेका छन् ।


भनाइ छ– सानो झिल्कोले सारा वन डढाउन सक्छ । नेकपामा देखिएको झिल्को पार्टी डढाउन काफी छ । त्यो आगोमा को पर्छन् ? को सुरक्षित हुन्छन् ? या सबै सुरक्षित रहन्छन् ? यसको छिनोफानो यसै महिनाभित्र भइसक्नेछ ।

अध्यक्ष ओलीले सन्तानको विवाद हुँदा असली आमाले मात्र सन्तान जोगाउन सक्ने भन्दै नेकपाको असली जन्मदाता आफू भएको दाबी गरे । उनले एउटा कथाको प्रसंग उल्लेख गर्दै अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललाई नक्कली जन्मदाताका रूपमा चित्रण गरे ।

यही प्रसंगसँगै नेकपाको जन्म कसरी भयो भन्नेतर्फ फर्किनुपर्ने हुन्छ । तत्कालीन एमाले अध्यक्ष ओली र माओवादी केन्द्र अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालबीच ‘एकत्व’ नभएको भए नेकपा जन्मिने नै थिएन । हाल नेकपाका दुई अध्यक्षले नेकपालाई जन्म दिएका हुन् । दुई किनारामा हिँडिरहेका दुई पार्टीको बीचमा पुल बनेर उनीहरूले नै एक बनाएका हुन् ।

तर पछिल्लो समय दुवै अध्यक्षले आफैंले जन्म दिएको नेकपा टुक्य्राउने गरी विवाद बढाएर पार्टीलाई अनिश्चयको भुमरीमा धकेलेका छन् । नेकपाको असली जन्मदाता को हो भन्ने कुरा घामजत्तिकै छर्लङ्गै छ । सहमति हुँदा धरातल छाड्ने, झगडा हुँदा आकाश उचाल्ने नेताहरूको पुरानै बानी हो । ओली–दाहालको अहिलेको गतिविधि आकाश उचाल्ने गरी छ ।

नेकपामा विवाद चर्किरहेका बेला उक्त पार्टीका अध्यक्षबाट मुख्य दुई ‘हर्कत’ भए । एक– अध्यक्ष ओलीले एक सञ्चारमाध्यमलाई अन्तर्वार्ता दिँदै आफू नै एक नम्बर अध्यक्ष भएको भन्दै पार्टीका कार्यकारी अध्यक्षलाई दोस्रो दर्जा (उपाध्यक्षजस्तै) को पद दिए । दुई– अर्का अध्यक्ष दाहालले यसको प्रत्युत्तर सञ्चामाध्यममार्फत होइन, राजनीतिक दस्तावेज लेखेर पार्टी र सरकार खराब स्थितिमा पुग्नुमा ‘ओलीका व्यक्तिवादी, गुटवादी र एकाधिकारवादी सोच र कार्यशैली प्रमुख रूपमा जिम्मेवार रहेको’ संगीन आरोप मात्र लगाएनन्, संविधानविपरीत प्रदेशका अधिकार कटौती गरेको आरोप लगाए । उनले ओली ‘फुटाऊ र राज गर’ मान्यताबाट अघि बढेको राजनीतिक दस्तावेज (वरिष्ठ नेताद्वय माधवकुमार नेपाल र झलनाथ खनाल तथा उपाध्यक्ष वामदेव गौतमको सहमतिमा तयार पारेको) मा उल्लेख गरे ।

यही साता बसेको पार्टी सचिवालय बैठकमा ओलीले दाहालको दस्तावेज आरोपपत्र भएको भन्दै खारेज गरेको बताए । उनले सांकेतिक रूपमा अब पार्टीमा दुई अध्यक्ष रहन नसक्ने चेतावनी दिए । त्यसपछि १० दिनका लागि उक्त बैठक स्थगित भएसँगै दुई पक्षका नेताहरूबीच तर्क–कुतर्क (राजनीतिमा जे पनि जायज ?) जारी छ । मानौं, उनीहरू एउटा पार्टीका नेता होइनन्, एकअर्काका दुस्मन हुन् ।

पार्टीमा मनमुटाव भयो भन्दैमा एकले अर्कालाई निषेध गर्ने प्रयासलाई यति बेला के भन्ने ? के राजनीतिमा जे पनि गर्न पाइन्छ ? के लोकतन्त्रमा जनताको मुडमा पार्टीलाई सिध्याउन पाइन्छ ? पार्टीमा नेता तथा कार्यकर्ताको लगानी मात्र हुँदैन, जनताले लोकमतद्वारा पार्टीलाई वैधानिकता दिएको भुल्न मिल्छ ?

सोचेझैं राजनीति रै’नछ ।

चुनाव थियो, नमिली सुखै थिएन । नमिलेको भए चुनावी परिणाम उनीहरूको पक्षमा आउने थिएन । अस्थिर सरकारको मार खाएका जनताका लागि पनि स्थायी सरकार चाहिएको थियो । त्यति नै बेला एमाले र माओवादी मिले अर्थात् खास गरी ओली र दाहाल मिलेका थिए । उनीहरूले चाहेजस्तो परिणाम आयो । स्थायी सरकार बनाउनेभन्दा बढी । लगभग दुई तिहाइनजिक ।

दुई अध्यक्षबीचको सरकारको कार्यकाल आधाआधा गर्ने लिखित समझदारी धेरै समय गोप्य राखियो । समझदारी सार्वजनिक भएपछि सरकार आलोपालो चलाउने विषयमा दुई अध्यक्षबीच मनमुटाव भएको थियो । अन्ततः लामो छलफलपछि ओलीलाई पाँच वर्ष सरकार चलाउन दिने र दाहाल कार्यकारी अध्यक्ष भएर पार्टी चलाउने समझदारी भयो । पार्टी र सरकारको महत्त्वपूर्ण काम गर्दा आपसी समझदारीमा गर्ने निर्णय पनि भयो । तर यति बेला दुई अध्यक्षले विगतका निर्णय र समझदारीलाई पातालमा हालिसकेका छन् । उनीहरू ‘कि तँ छैनस्, कि म छैन’ भन्ने अवस्थामा पुगेका छन् । आखिर किन ?

नेकपाको चैतमा हुने भनिएको महाधिवेशन के होला ? भयो भने को अध्यक्ष होला ? ओली र दाहालबीच महाधिवेशनमा सहमतिका आधारमा नेतृत्व चयन गर्ने अनौपचारिक समझदारी भएको कतिपय नेताको दाबी छ । प्रधानमन्त्री ओलीले नेतृत्व युवा पुस्तामा हस्तान्तरण गर्न सकिने बताएपछि त्यसको ठूलो चोट दाहाललाई लाग्यो । किनकि महाधिवेशनमा सर्वसम्मत अध्यक्ष बन्ने सपना उनको थियो । यही अवस्था रह्यो भने दाहाल नेकपा अध्यक्ष हुने सम्भावना टर्दै छ । दाहाललाई प्रधानमन्त्री हुने लोभभन्दा नेकपाको अध्यक्ष हुने सपना ठूलो छ । ओलीले आगामी पार्टीको नेतृत्व दोस्रो पुस्तामा जाने बताएपछि सचिवालय सदस्य एवं उपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोख्रेल उत्साहित भएका छन् । नेकपाले ‘जनताको जनवाद’ को नीति लिएपछि पोख्रेलले ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’ को वकालत गर्दै आएका थिए ।

यति बेला ओलीसँग पार्टीभन्दा राज्यसत्ता छ । उनले आफूलाई पार्टीको एक नम्बर अध्यक्ष बताए पनि पार्टीमा उनको समीकरण एक नम्बर देखिँदैन । दाहाल, वरिष्ठ नेता नेपाल, खनाल र उपाध्यक्ष गौतमबीच समीकरण बलियो देखिन्छ । यद्यपि अहिले नै दाहाल पक्ष बहुमतको हतियार प्रयोग गर्ने पक्षमा देखिँदैन । उनीहरू ओलीलाई झुकाउने रणनीतिमा लागेका छन् । ओलीचाहिँ प्रधानमन्त्रीका रूपमा अधिकार प्रयोग गरी दाहाल पक्षलाई काबुमा राख्ने रणनीतिमा लागेका छन् । एकपटक सबैको ध्यान राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीतिर छ । राष्ट्रपतिबाट विगतमा नेकपाको विवाद मिलाउन अदृश्य शक्ति प्रयोग गरेको दाबी गरिएको छ । नेकपाको पछिल्लो विवादमा पनि राष्ट्रपतिले ‘गहिरो’ चासो राखेको नेताहरूको भनाइ छ । नेकपा फुट्नुभन्दा जुट्नुमै राष्ट्रपतिको गरिमा बढ्ने बुझाइ शीतल निवासको छ । त्यस कारण ओली र दाहाललाई मन माझ्न शीतल निवासको छहारी आवश्यक पर्नेछ ।

को कति पानीमा ?

नेकपाका अध्यक्षद्वय ओली र दाहालको आरोप–प्रत्यारोप हेर्दा लाग्छ– एकले अर्काको अनुहारमा हिलो छ्यापेका मात्र छैनन्, दुवै पानीमाथि ओभानो हुने प्रयास गरिरहेका छन् । दुई नेताको जुधाइमा कार्यकर्ताको मिचाइ सुरु भइसकेको छ । दुई नेताबीच मुख्य विवादको जड भागबन्डा नै हो । कहिले यसलाई सैद्धान्तिक लेपन दिइन्छ, कहिले सहमति भाँडेको आरोप–प्रत्यारोप चल्छ । खास गरी दुई अध्यक्षबीच शक्ति संघर्षका कारण असन्तुलन बढ्दै आएको छ ।

एमाले र माओवादी एकीकरण हुने बेला एउटा भनाइ आएको थियो, एउटा जंगलमा दुई सिंह कसरी मिलेर बस्छन् ? अर्को भनाइ थियो, एउटै म्यानमा दुई तरबार कसरी अटाउलान् ? त्यसको प्रत्युत्तरमा दुवै अध्यक्षले भनेका थिए– ‘हामी दुई क्याप्टेनले नेकपाको जहाज उठाउने हो ।’

यति बेलाको नेकपाको सन्दर्भमा हेर्दा एउटा जंगलका दुई सिंहबीच चर्को लडाइँ छ । जंगलमा कसले राज गर्ने भन्नेबारे एउटाले अर्काको अस्तित्व अस्वीकार गर्ने अवस्थामा उनीहरू पुगेका छन् । एकले अर्कालाई सिध्याउने गरी एक जना बालुवाटार, अर्को खुमलटारबाट गर्जिरहेका छन् । यो अवस्थासम्म आइपुग्दा नेकपा न जुट्यो, न फुट्यो । ओली र दाहाल न मिले न अलग भए । तन मिले पनि मन मिलेको रहेनछ ।

संयोग नै हुनुपर्छ, भारतीय गुप्तचर, सेनाका उच्च अधिकारी काठमाडौं आएकै बेला नेकपाभित्रको अन्तरसंघर्ष उत्कर्षमा पुग्यो । दक्षिणी हावाले नेकपा हल्लिएको हो या अध्यक्षद्वय ओली र दाहालबीच लेनदेनको विषयमा कुरा नमिल्दा यस्तो भएको हो ? यस्तै बेला उत्तरी छिमेकी चीनका काठमाडौंस्थित राजदूतको सक्रियता बढ्छ । दक्षिणी दूत आउँदा नेकपामा विवाद चर्किने, उत्तरी दूत सक्रिय हुँदा मत्थर हुने अनौठो स्थिति छ ।

नेपाल ‘शक्तिशाली’

नेकपा बनेपछि वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल मझधारमा छन् । अध्यक्षद्वय ओली र दाहाल मिल्दा उनी चेपुवामा परे पनि चर्को कुरा गरेनन् । उनलाई पार्टी र सरकारका काम–कारबाही चित्त बुझेको थिएन । नेकपा सरकार गठन भएको साढे दुई वर्षको अवधिसम्म उनले पार्टी पद्धतिअनुसार चल्ने कुरामा जोड दिइरहे । कुनै बेला पार्टीमा तेस्रो शक्तिका रूपमा रहेका उनी यति बेला भने शक्तिशाली देखिएका छन् । अहिले उनीसँग नेपालको समीकरण फेरबदल गर्न सक्ने सामर्थ्य छ । उनी ओली वा दाहाल जतातिर मिल्छन्, उही पक्ष बलियो हुने अवस्था छ । हाल नेपाल र दाहाल एक ठाउँ भएकाले पार्टी सचिवालय र स्थायी कमिटीमा बहुमत देखिएको छ ।

जान्ने–बुझ्नेहरू भन्छन्, नेकपा बनेदेखि नै नेता नेपालले पार्टी पद्धतिको कुरा निरन्तर उठाउँदै आएका छन् । भागबन्डाभन्दा प्रणाली बलियो भए मात्र पार्टी राम्ररी अघि जान सक्ने कुरा उनले बताउँदै आएका छन् । केही दिनअघि ओलीले ‘आकर्षक प्रस्ताव’ गर्दा समेत नेपालले पार्टी पद्धति स्थापित गर्ने कुरा गरेको निकट नेताहरूको भनाइ छ ।

ओली र दाहालले पार्टीमा एकलौटी गर्दा समेत नेपालले पद्धतिका आधारमा काम गर्ने विचार राख्दै आएका थिए । त्यति बेला ओली–दाहालले नेपालका सुझावलाई खासै वास्ता गरेनन् । ओलीसँग समीकरण मिलाउँदा नेपाल पक्षले राम्रो मन्त्रालय, पद पाउन सक्छ । तर नेपाल पार्टीमा राजनीतिक संस्कार, प्रणालीको विकास हुनुपर्ने पक्षमा देखिन्छन् ।

तल्लो तहसम्मै डढेलो

देशभर ओली र दाहाल–नेपाल पक्षका बैठक तीव्र भइरहेका बेला एकअर्काप्रति नाराबाजी हुन थालेको छ । नेकपा कमिटी समिति सदस्य सुरेन्द्र पाण्डे सहभागी चितवनको एक कार्यक्रममा ओली पक्षका कार्यकर्ताले नाराबाजी गरे । यसको सीधा अर्थ हो, शीर्ष तहको विवादको आगो बिस्तारै तल्लो तहसम्म सल्कँदै छ ।

त्यही दिन सुर्खेतमा ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’ (जबज) माथि छलफल भयो । जबज पूर्वएमालेको कार्यदिशा हो । केन्द्रमा ओली र दाहालबीच विवाद चर्किंदै गएपछि पूर्वएमाले ब्युँताउने प्रयासले विवादको आगोमा झन् घिउ थपेको छ । किनभने नेकपाको आधिकारिक कार्यनीति जनताको जनवाद हो ।

नेकपाभित्रै अर्को पार्टी सक्रिय हुने गतिविधिले विवादको आगो झन् सल्कँदै छ । यो देशभर फैलने देखिएको छ । डढेलो निभ्ने लक्षण छैन । दुई पक्षका नेताहरू सामाजिक सञ्जालमा पार्टीको परिधि नाघेर आरोप–प्रत्यारोपमा उत्रिएका छन् । नमिल्दा एकले अर्कालाई नङ्ग्याउने कम्युनिस्टको गलत परम्परालाई निरन्तरता दिइरहेका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर ८, २०७७ १३:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×