कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बीपी स्मृतिमा इतिहाससँग नयाँ संवाद

बीपीले नेपाल र भारतको सम्बन्धका अनेकौं आधार र मनोविज्ञान प्रस्तुत गरेका छन् डायरीमा, जसको अध्ययन अहिले झन् आवश्यक भएको छ ।
अभि सुवेदी

अहिले बीपी कोइराला स्मृति दिवसका छलफलहरू चलिरहेका छन् । यी हरेक वर्ष यसरी नै चल्छन् । केही प्राज्ञिक मानिस र उनको पार्टी नेपाली कांग्रेसका केही नेताका लेखमा तिनै भाषिकाका पुनरावृत्ति हुन्छन् । पुष्पलाल स्मृति दिवसमा पनि त्यस्तै भाषिका प्रयोग हुन्छन् । नेपालमा भयानक राजनीतिक परिवर्तनहरू भएको युग यही हामीले भोगिरहेको समय नै हो । म यो छोटो लेखमा एकाध अनुभवजन्य लेखनका कुरा मात्र राख्नेछु ।

अहिले बीपी कोइराला स्मृति ट्रस्टको अनुरोधमा सन् १९५१ देखि १९५६ सम्मको बीपीले अङ्ग्रेजीमा लेखेको डायरीको सम्पादन र त्यसको लामो विश्लेषण भर्खरै लेखिसकेको छु । पहिले नपढेका कुराहरूको अध्ययन गर्न पाएँ, लकडाउनका लामा दिनमा । म राजनीतिक विश्लेषक नभएकाले अधिइतिहासवेत्ता हेडन ह्वाइट (१९७३) का विचारले यी डायरी हेरेको छु । ह्वाइट भन्छन्, ‘इतिहास भित्री काव्यिक, भाषिक चरित्रको हुन्छ । यसैबाट ऐतिहासिक अध्ययनको व्याख्या गर्नुपर्छ ।’ ती डायरी पढ्दा मैले त्यही लय र इतिहासको त्यही आत्मा भेटें । बीपीको मात्रै होइन, नेपाली इतिहासकै गतिको विषयमा अहिले चिन्तन र चिन्ता गर्ने मानिसहरू चाहिएको छ ।

अहिले नेपालमा इतिहास अनौठो मोडमा पसेको छ । राजनीति र विचारका अर्थहरू ठीक ठाउँमा काम गर्न छोडेका छन् । राजनीति यो देशको सबैभन्दा प्रयोग र चर्चामा आएको विषय हो । त्योसँग हाम्रा आलम्बन गहिरोसँग जोडिएका छन् । राजनीतिज्ञहरूका व्यक्तित्व र तिनका चाख अनि समूहका चाखका क्रियाकलापले हाम्रो जीवनमाथि प्रभाव पारेको छ । केही समयदेखियता नेपालको शासकीय दल नेकपाभित्रको शक्तिसंघर्षका कथा श्रवण गर्ने हाम्रो नियति भएको छ । कोभिडको महामारीले थला पारेको बेला राजनीतिले जीवनमा कति ठाउँ लिन सक्छ ? यो एउटा मूल प्रश्न भएको छ । नेपाललाई अहिले कुन विचारले चलाउँदै छ ? सबैभन्दा प्रस्ट नभएको विषय हो । लाग्छ, प्रयोगको भ्रमले चलाएको छ । लोकतान्त्रिक वा समाजवादी कुनै विचारको बलियो प्रभाव नभएको यो अवस्था अनौठो शून्यकाल भएको छ । नेपाल र भारतको सम्बन्ध विसंगत रूपले नराम्रो अवस्थामा पुगेको छ । भारतले आफ्नो वैचारिक आधार खोज्न अनेकौं छलफल, प्रयोग र विस्तार गरेका निकै वर्ष भइसके । मिडियाको कुरा छोडिदिउँ । नेपालको शासक दल कम्युनिस्ट समाजवादी हो । प्रतिपक्ष लोकतान्त्रिक समाजवादी हो । लाग्छ, उनीहरूका भन्ने नयाँ कुरा छैनन् ।

शक्ति र सत्ताका प्रपञ्चको आपसी युद्ध लड्दै उनीहरूले हामी सबैको समय मात्र बर्बाद गरिदिँदै छन् । त्यसमा केही बूढाहरूका शक्तिमोह जोडिएका छन् । तिनीहरूको थकान र त्यसबाट निःसृत बोली नै नेपालका राजनीतिक मन्त्र मानिएका छन् । कोभिड महामारीमा पीडित अदृश्य नै भए उनीहरूको निम्ति । यहाँ मोदीको दक्षिणपन्थी भारतको जस्तो कुनै स्थिर व्याख्या छैन उनीहरूको । शक्तिमा रहेका थोरै नेताहरू देब्रे र दाहिने राजनीतिका शब्दजाल यसै फ्याँकिबस्छन् । नेपाल भारतसँगको संवादहीन अवस्थामा छ । भारतमा बीजेपीको सरकार र संस्कृति आएपछि त्यसलाई चलाउने मान्यताहरू बनिन थाले । इतिहास र संस्कृतिको हिन्दुत्वजनिन व्याख्यालाई बल दिने किसिमका लेख र ग्रन्थहरू प्रकाशित हुने क्रम जारी छ । विचारको क्षेत्रमा एउटा उदाहरण लिँदा राजीव मलहोत्राजस्ता व्याख्याताहरू भारतको बद्लिएको युगको व्याख्या गर्न सक्रिय छन् । त्यसो त एउटा ‘आइडियोलोजी’ को आधार तयार गर्न उनीहरू लागेको निकै वर्ष भयो । तर, हाम्रा राजनेताहरू भने यसै पौराणिक कुरादेखि लिएर उत्तरआधुनिक र पँॅजीवादी प्रपञ्चका सबै प्रयोग र व्याख्या गर्न माहिर छन् । कार्यकर्ता यसै अन्योलमा छन् ।

बीपी कोइरालाकै चर्चा गर्न चाहन्छु । तिनका डायरी पढेर हेर्दा हाम्रो राजनीतिक र विचारको इतिहास कहीं नराम्रो गरी फस्दै गएको देखिन्छ । सर्वसाधारण जनताको मुक्ति र तिनको सम्मान गर्ने बीपीको सिद्धान्त मलाई सबैभन्दा आकर्षण गर्ने पक्ष हो । अहिले स्मृति दिवस मनाइने अर्का नेता पुष्पलालको चिन्ता र विषय पनि त्यही थियो भन्ने उनका लेखहरूमा प्रस्टसँग आउँछ । नेपालमा ती दुवै कुरा सबैभन्दा उपेक्षित विषय बन्दै गएका छन् । गायत्री स्पिभाक चक्रोवर्तीले सबाल्टर्न अथवा विपन्न मानिसका निम्ति कसले बोलिदिन्छ भन्ने एउटा चर्चित लेख लेखेकी छन् । त्यसमा जो आफू बोल्न सक्दैन त्यसका निम्ति अरूले बोलिदिनुपर्छ कि पर्दैन भन्ने गम्भीर विषय उठाएकी छन् उनले । आन्टोनियो ग्राम्चीको सबाल्टर्न त्यही व्यक्ति थियो, जसको बोली बाहिर आउँदैन । त्यतातिर नलागी भन्दा, बीपी कोइरालाले तिनै विपन्न मानिसका निम्ति बोल्नु राजनीतिको मूलकर्म हो भने ।

मैले २०७३ सालमा बीपी कोइरालाको ‘अदालतको बयान’ को पाठ अध्ययन गरेर ‘सान्दाजुको महाभारत’ भन्ने नाटक लेखें । त्यही साल थिएटर भिलेजले त्यसको प्रस्तुति गर्‍यो । त्यो बयानलाई नाटकीकरण गर्ने क्रममा मैले बुझेको बीपी कोइरालाको राजनीतिका दुईवटा मूल चरित्र थिए । पहिलो मानिसको स्वाभिमान र त्यसको सम्मान, अनि साथै उसको बास–गाँसको व्यवस्था । सर्वसाधारण नागरिकको सम्मान र उसको अधिकार सबैभन्दा ठूलो कुरा हो । संसद भंग गरेर बीपी, निर्दोष नागरिक र राजनेताहरूलाई राजा महेन्द्रले जेलमा हालेको घटनाले त्यो सम्मान भंग गरिएको थियो भन्ने उनको धारणा नै नाटकको आत्मा छ । नाटक लेख्ने म बीपीको वा अरू कुनै दलको मानिस नभएर एक प्राज्ञिक शिक्षक व्यक्ति भएकाले उनका विचारको मैले अनेकौं किसिमले प्रयोग गरें ।

सबै राजनीतिक विचारधारा राख्ने धेरै मानिसहरूले नाटक हेरे । त्यसमा साधारण किसिमले छलफल भएका र उठेका कुराले बुझाएअनुसार, नेपालको राजनीतिमा सर्वसाधारण जनता मुख्य हुन् । नेपालको बलियो कम्युनिस्ट विचारधारा लिनेका र नेपाली कांग्रेसका सिद्धान्तको केन्द्र त्यही साधारण मानिस हो, अनि त्यो इतिहासको मूल अधार हो भन्ने त्यहाँ समान विचारहरू आए । नाटकमा त्यो कुरा समाउन सकियो कि सकिएन भन्ने कुरा मेरो मूल द्वन्द्व थियो । त्यही बेला नेपाल ब्रिटेन एकेडेमिक काउन्सिलको निम्तोमा नोभेम्बर दोस्रो हप्ता २०१५ मा लन्डन र अक्सफोर्डमा सेमिनार दिँदा मैले ‘बीपी कोइरालाको लेखन साहित्य, राजनीति र इतिहासको अनौठो संगम’ विषय छानेँ । नोभेम्बर १२ को दिन लन्डन विश्वविद्यालयमा मैले त्यो प्रस्तुत गरिरहेको बेला छातीमा नेपाली राष्ट्रवाद र नेपालमा मोदी भारतको नाकाबन्दीको विरोधका बिल्ला टाँसेका थुप्रै नेपाली युवायुवती हलमा ह्वार्र पसे । चकित परें । पछि मलाई प्रश्न सोध्दा कतिपय उनीहरूमा त्यही उत्तेजना थियो । नरेन्द्र मोदी ब्रिटिस प्रधानमन्त्रीको निम्तोमा १० डाउनिङ स्ट्रिटमा आएको बेला जुलुस गर्न भेला भएका तिनीहरू त्यो सकेर यता पसेका रहेछन् ।

सम्झिँदा अनौठो लाग्छ, के अहिलेसम्म भारत र नेपालको सम्बन्ध उस्तै मोडमा छ त ? लाग्छ, अझ बिग्रिँदै गएको छ । सुधार्नका निम्ति सूक्ष्म अनि कुशल प्रयास र नेतृत्व चाहिन्छ, जुन कुरा बीपीले संस्मरण, डायरी र लेखमा बारम्बार भनेका छन् । बीपीले नेपाल र भारतको सम्बन्धका अनेकौं आधार र मनोविज्ञान प्रस्तुत गरेका छन् डायरीमा, जसको अध्ययन अहिले झन् आवश्यक भएको छ । भ्रष्टाचारको व्यापक प्रभाव र प्रयोग हुँदाहुँदै पनि अहिलेको नेपालको समस्या राजनस्तिक र वैचारिक शून्यता नै हो, जुन दिनदिनै जटिल र खराब हुँदै गएको छ । इतिहाससँग नयाँ संवाद थाल्नु बीपी स्मृतिको सन्देश हो ।

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७७ १०:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कुकुर पाल्न कर

‘हामीले अहिलेसम्म तिरेको कर कुकुर पाल्नमै त खर्च भइरहेको छ नि । होइन र ?’
शरच्चन्द्र वस्ती

पूर्व–कथा-आफ्ना स्वामी कालभैरवको चरणकमलमा लुटुपुटु गर्दै उहाँको वाहन कालमुख कुकुरले कुईं–कुईं ध्वनिपूर्वक निवेदन गर्‍यो, ‘प्रभु, तपाईंको महिमा अपरम्पार छ । तपाईंमा ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वर तीनैको शक्ति समाहित छ । यस्ता सर्वशक्तिसम्पन्न तपाईंको वाहनका रूपमा मेरो पनि तीनै लोकमा प्रतिष्ठा छ ।


परन्तु मेरा आफन्त र सजातीय बन्धुहरूलाई मानिसले ज्यादै हेला गर्छन् । तिनको न गाँसको ठेगान छ, न वासको, न त सुरक्षाको । तिनले कुकुरले नपाएको दुःख पाइरहेका छन् । तिनमा कृपादृष्टि वर्षाउनुपर्‍यो, प्रभु !’

आफ्नो अनन्य सेवकको याचना सुनेर कालभैरव मुसुक्क हाँस्नुभयो । गाजलको गोला जस्तो अनुहारमा श्वेत दन्तपंक्ति यसरी चम्कियो, मानौं श्रावणको कालो मेघमालामा बिजुली चम्केको होस् । तत्काल श्रीमुखबाट वरद वाणी वर्षियो, ‘चिन्ता नगर कालमुख ! जब कलियुग आउनेछ, त्यसवेला उनीहरूले मनुष्य चोला प्राप्त गरेर ती सबै सुख भोग गर्नेछन्, जसको चाहना उनीहरूलाई छ । आज तिनलाई दुत्कार्नेले त्यसवेला तिनका लागि सुखसयलका साधन जुटाउनुपर्नेछ ।’

कर–कथा

एउटा हड्डीका लागि मुलुकका दुई ठूला कुकुर जुधिरहेको एक ङ्यारङ्यारग्रस्त बिहानीमा महा–मेयर शुनकमित्रलाई लाग्यो, ‘कुकुरको जीवनस्तर माथि उठ्न नसकेकाले महानगरको स्तर माथि उठ्न नसकेको हो ।’ कर लगाउनुलाई सबै रोगको ओखती ठान्ने उसले त्यसै दिन कुकुर पाल्न कर लगाउने निर्णय गर्‍यो । सामाजिक सञ्जाल मार्फत उसको निर्णयले तुरुन्तै विश्व भ्रमण गर्न थाल्यो ।

त्यही साता अफ्रिकाका एक दर्जन अर्थमन्त्रीको ‘जूम मीटिङ’ हुँदैथियो । कम्प्युटरको पर्दामा भेला भएर गरिने त्यो कार्यक्रम पनि कुकुर पाल्न कर लगाउने विषयमै केन्द्रित थियो र त्यसको शीर्षक थियो, ‘काम छाडी कैफत, कुकुरलाई नैवेद’ । शुनकमित्रको क्रान्तिकारी निर्णयबारे थाहा भएपछि उसलाई पनि कार्यक्रममा आमन्त्रित गरियो ।

निर्धारित समयमा सबै सहभागी कम्प्युटरमा प्रकट भएपछि संयोजकले विषयको उठान गर्‍यो, ‘हामीकहाँ कुकुरको संख्या लगातार बढिरहेको छ । यस महाद्वीपका हरेक देशमा केन्द्रदेखि प्रदेशसम्म र राजधानीदेखि गाउँका वडासम्म कुकुरको बिगबिगी छ । तिनलाई पाल्न राज्यलाई सकस पर्दै गएको छ । अब कुकुर पाल्न छुट्टै कर लगाउनु आवश्यक भइसकेको देखिन्छ । यसमा तपाईंहरूको के विचार छ ?’

तीन जना अर्थमन्त्रीले एक स्वरमा भने— हाम्रो पनि समस्या त्यही हो । अनेकौं चर्का करले पिल्सिएका जनतामाथि अर्को कर थप्नु उचित त होइन । तर, अब परम्परागत तरीकाले कुकुर पाल्न सम्भवै छैन । कर नलगाएर के गर्ने ?’

चौथोले सोध्यो, ‘आजसम्म कुकुरहरू कसरी पाल्नुभएको थियो त ?’

पहिलोले बयान गर्‍यो, ‘गाँस, वास, कपास, शिक्षा, स्वास्थ्य, सुरक्षा, व्यापार, उद्योग, व्यवसाय, कृषि, यातायात आदिका नाममा कर उठाउने गरेको तपाईंलाई थाहै छ । त्यो सारा राजस्व एउटै डालोमा हाल्थ्यौं र त्यसलाई कुकुर पाल्ने काममा खर्च गर्थ्यौं । तर अब त्यसले नपुग्ने भएको छ ।’

‘कुकुरलाई बेथा लाग्दा बाख्रो नमास्नू भन्छन् । राजस्व जति कुकुर पाल्न खर्च गरेपछि कर तिर्ने नागरिकका लागि चाहिं के गर्नुहुन्थ्यो नि ?’

दोस्रोले कुरा बुझायो, ‘नागरिकका लागि हामीले के गरिराख्नुपर्छ र ? तिनको काम भनेकै सरकारलाई खुरुखुरु कर तिर्ने र आफ्नो व्यवस्था आफैं गर्ने हो । कसरी बाँच्नुपर्छ, त्यो तिनैले जान्ने कुरा हो । त्यसमा सरकारले हस्तक्षेप गर्दैन । हाम्रो चिन्ता त कुकुर कसरी पाल्ने भन्ने मात्र हो ।’

तेस्रो अर्थमन्त्रीको अनुहारमा बाह्र बजेको थियो, ‘हामीले त विकासका नाममा विदेशसँग लिएको ऋण समेत कुकुर पाल्न खर्च गरिसकेका छौं । राजस्वले छोप पनि नलागेपछि के गर्नु ?’

तिनको कुरा सुनेर शुनकमित्रलाई अचम्म लाग्यो । उसले धक मान्दै प्रश्न गर्‍यो, ‘सरहरू, एउटा कुरा सोधौं है ? कुकुर पाल्न पनि त्यत्रो खर्च लाग्छ र ?’

कुरा त्यतै मोडियो । दुई अर्थमन्त्रीले एकैचोटि हात उठाए ।

एउटाले भन्यो, ‘तिनलाई बस्न राम्रा घर चाहियो । सुत्न महँगा पलङ चाहियो । टहल्न बगैंचा चाहियो । दगुर्न चउर चाहियो । जीउ बनाउन जिम चाहियो । पौडी खेल्न स्विमिङ पूल चाहियो । सुरक्षाका लागि प्रहरी र सेनाका जवान चाहियो...’

अर्काले थप्यो, ‘घरमा हिंड्न गलैंचा चाहियो । बाहिर हिंड्न गाडी चाहियो । एउटाले पुग्दैन, लश्करै चाहियो । पुरानाले हुँदैन, वर्षैपिच्छे नयाँ चाहियो । महीनैपिच्छे तलब चाहियो, हप्तैपिच्छे मोटो भत्ता चाहियो, दिनैपिच्छे टन्न पकेट खर्च चाहियो । अनि थोरै खर्चले पुग्छ ?’

‘तिनले काम चाहिं के गर्छन् ?’ शुनकमित्रको उत्सुकता बढ्दो थियो ।

‘के काम गर्नु नि ? कुकुरको काम पनि छैन, फुर्सत पनि छैन । भुक्छन्, बस्छन् । अरू काम त जानेको भए पो !’ अझ अर्काले व्याख्या गर्‍यो, ‘कहिले आफ्नो सुविधाका लागि मिलेर भुक्छन् । कहिले आपसमा झगडा गर्न भुक्छन् । कहिले मर्यादा पुगेन भनेर भुक्छन् । रातदिन भुकिरहन्छन्, तर आफ्नै लागि । भुकाइ कम गर भन्यो भने सबै मिलेर टोक्लान् भन्ने डर ।’

‘जम्मै यस्तै हुन् र ? हामीकहाँ त अनुशासित, आज्ञाकारी, स्वामिभक्त कुकुर पनि थुप्रै छन् नि ?’

‘हामीकहाँ पनि छन् मित्र ! तर एकदमै कम । गोरू जस्तै काममा जोतिने त अझ हातका औंलामा गन्न पुग्ने होलान् । बाँकी त भुक्ने मात्र हुन् ।’

‘तिनलाई सधाएर काममा लगाउन सकिंदैन ? हाम्रा पिताजीले त कुकुर खूब सधाउनुहुन्थ्यो,’ शुनकमित्रले जिस्क्यायो, ‘कि कुकुरको पुच्छर बाह्र वर्ष ढुंग्रामा हाले पनि बांगाको बांगै हो ?’

यसपालि दुई अर्थमन्त्रीले हात उठाए । पहिलोले भन्यो, ‘त्यति मात्र भए त हुन्थ्यो नि साथी ! यहाँ त ढुंग्रामा पुच्छर हाल्दा ढुंग्रै बांगिएर पो आपत । स्थानीय ढुंग्रो निम्छरो भएर होला भन्ठानेर लोकटन्टा, गणटन्टा, समाजबाँड जस्ता नामी बहुराष्ट्रिय कम्पनीका ब्रान्डेड ढुंग्रा पनि ल्यायौं, तैपनि पार लागेन । पुच्छर हाल्यो कि जुन ढुंग्रो पनि बांगिंदै गएर पुच्छर जस्तै घुम्रिने !’

यतिन्जेल गम्भीर मुद्रामा रहेका सहभागी हाँस्न थाले । दोस्रोले आफ्नो त्रासदी सुनायो, ‘अझ हाम्रो देशमा त दुनियाँले नगरेको प्रयोग पनि गर्‍यौं । ढुंग्रामा हालेर पार नलागेपछि घुम्रेको पुच्छरै काटिदियौं र त्यसको ठाउँमा सोझो, सग्लो पुच्छर प्रत्यारोपण गरिदियौं । त्यो पनि दुई–दुई पल्ट । तर हाम्रो दुर्भाग्य, त्यसले पनि काम गरेन । प्रत्यारोपण गरेको दुई–चार हप्तासम्म त पुच्छर सोझै हुन्छ, त्यसपछि बिस्तारै बांगिंदै गएर फेरि घुम्रिहाल्छ । के गर्नु ?’

हाँसो झन् चर्कियो । कुरा बहकिए जस्तो लागेर होला, संयोजक कार्यक्रमको बिट मार्न तम्सियो, ‘हामी सबै एउटै डुंगामा सवार छौं । जस्ता भए पनि हाम्रा कुकुर हाम्रै हुन् । तिनलाई हामीले पाल्नैपर्छ । त्यसका लागि नयाँ कर नलगाई सुखै छैन । अब हामी एउटा निष्कर्षमा पुगौं । के तपाईंहरू कुकुर पाल्न कर लगाउन तयार हुनुहुन्छ ?’

‘तयार छौं,’ बाह्रै जना अर्थमन्त्रीले दाहिने हात उठाएर हुंकार भरे र तीन महीनाभित्र कर लगाइसक्ने अठोट गरे । गडगडाएर ताली बज्यो ।

‘तपाईंले त हात उठाउनुभएन नि मित्र ?’ ताली रोकिएपछि संयोजकले शुनकमित्रलाई सम्बोधन गर्‍यो ।

‘मैले पहिल्यै निर्णय गरिसकेको छु,’ उसले भन्यो, ‘फेरि मैले उठाउन लागेको कर बेग्लैखाले हो । तपाईंहरूले जस्तो सम्पूर्ण जनतासँग होइन, कुकुर पाल्नेसँग मात्र उठाउने ।’

‘कुकुर पाल्नेसँग रे ?’ संयोजक हाँस्यो, ‘आफ्नो कुकुर उसैले पालिहाल्छ, तपाईंले कर चाहिं केका लागि उठाउने ?’

शुनकमित्र बोल्न खोज्दैथियो, ‘जूम मीटिङ’ झ्याप्प बन्द भयो ।

अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रममा भाग लिन पाएकोमा दंग पर्दै ऊ कार्यालय बाहिर निस्कन लाग्दा नयाँ करको विरोधमा नागरिकहरू धर्ना दिइरहेका थिए । अगुवाहरूले भने ‘यो कर हामी तिर्दैनौं ।’

‘किन नतिर्ने ? कुकुर पाल्न कर चाहिंदैन ?’ शुनकमित्र चर्कियो ।

‘हामीले अहिलेसम्म तिरेको कर कुकुर पाल्नमै त खर्च भइरहेको छ नि । होइन र ?’ अगुवाहरूले सोझो प्रश्न गरे ।

शुनकमित्रसँग त्यसको जवाफ थिएन । तर, प्रहरी परिचालन गरेर भए पनि उसले कर लगाइछोड्यो ।

उत्तर–कथा

कुकुर पाल्न कर लगाइएको एक वर्ष बितिसकेको थियो । कालभैरवसँग एक दिनको भैपरी विदा लिएर कालमुख पृथ्वीतलमा ओर्लियो । मानिसहरू दुःखजिलो गरेर बाँचिरहेका थिए र तिनले तिरेको करबाट कुकुरहरू सुखसयलमा डुबेका थिए । आफ्ना बन्धुबान्धवको चकचकी देखेर हर्षले उसको गह भरियो । दंग परेर डुल्दैथियो, एउटा कुकुर उसलाई देखेर भुक्न थाल्यो । तत्काल टोलभरिका कुकुरले उसलाई घेरे र ‘हाम्रो भाग खोस्न आएको ?’ भन्दै झम्टिए । ऊ पुच्छर लुकाएर भाग्यो । उसलाई टोल कटाएपछि त्यो टोली त फर्कियो तर अर्को जत्थाले लखेट्यो । एकपछि अर्को जत्थाको लखेटाइमा पर्दै महानगर बाहिर पुगेर उसले मुश्किलले ज्यान जोगायो ।

कुकुरहरूका लागि कालभैरवसँग गरेको याचनाप्रति कालमुखलाई पछुतो लागिरहेको थियो । लामो जिभ्रो निकालेर फ्याँफ्याँ गर्दै ऊ बर्बरायो— कुकुरलाई घीउ नपचेको !

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७७ १०:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×