कोही किन सधैं विधवा होस् ?

शीतल शर्मा

समयको चक्र अचम्मको छ । कहिलेकाहीं हाँसो र आँसु एकैपटक ल्याउँछ । पाँच वर्ष अघिको कुरो हो । भर्खर दसैं सकिएर अलिअलि जाडो सुरु भएको असोजको एक बिहानी आफ्नो भर्खर जन्मेको छोरोलाई घाममा राखेर तेल लगाउँदै थिइन्, फोनको घन्टी बज्यो । उनले ‘हेलो’ भन्न नपाउँदै उताबाट आवाज आयो, ‘तपाईको मान्छे दुर्घटनामा परेका छन्, जतिसक्यो छिटो आउनुहोस् ।’ दाइ र आमाबाबासहित उनको लोग्ने मनकामना दर्शन गर्न बिहानै पाँच बजेतिर काठमाडौंबाट हिंडेका थिए । कसलाई पो थाहा थियो होला र ? भगवानको दर्शन गर्न हिंँडेका ती चारैजना दुर्घटनामा परी भगवानका प्यारा होलान् भनेर ।

ZenTravel

एक निमेषमा उनले आफ्नो सम्पूर्ण परिवार गुमाइन् । लोग्नेसहित बाबुआमा र एक्लो दाइ । भर्खरै अघिसम्मको उनको हराभरा संसार उजाड मरुभूमि बनेको थियो, छोरोलाई जिस्काउँदै गरेको हाँसो बन्लिद्रधारा जस्तै आँसु बनेर आँखाबाट खस्न थाल्यो । त्यो हृदयविदारक बज्रपात अरु कसैमाथि नभई मेरी आफ्नै भाइ–बुहारीमाथि परेको थियो । मैले भाइ गुमाएकी थिएँ, तर उनले सर्वस्व गुमाएकी थिइन् । अहिले पनि जब ममाथि कुनै सानो दु:ख आइपर्छ, त्यतिबेला मैले तिनै भाइ–बुहारीलाई सम्झन्छु र आफूलाई सम्झाउँछु ।

Meroghar


जसरी समयले कुनै दया नराखी बज्रपात दिँदोरहेछ, त्यसरी नै मानिसलाई सहन पनि सिकाउँदो रहेछ । त्यही बेला सहनशीलताको परिभाषा मैले बुहारीबाट पाएँ । त्यो घटनापछि उनी माइतीतिरको एक्लो भइन् न त अरु दिदीबहिनीहरू थिए, भएका बाबुआमा र दाजुले पनि लोग्नेसँगै त्यही दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका थिए ।

पशुपतिबाट उनलाई लोग्ने नभएको घरमा उसको नासो २८ दिनको छोरो सँगै लिएर आयौं । हामीले उनलाई सेतो पहिरनमा कुनामा बसी काजकिरिया गर्न दिएनौं, किनकि हामी पीडामाथि पीडा थप्न चाहँदैनथ्यौं । उनी अघिपछिकै जस्तो सामान्य पहिरनमा बसिन् । तेह्रौं दिनको काम सकिएपछि पनि हामीले पुन: उनका कलिला हातमा चुरा र निधारमा रातो टीका लगाइदियौं, ताकि समाजले उनलाई विधवाको दृष्टिले नहेरोस् । मेरा बुबाआमाले पनि अलिकति पनि नहिच्किचाई त्यो कार्यलाई समाज परिवर्तनको एउटा फड्को भनेर आफै अग्रसर भएर स्वीकृति दिनुभयो ।

माइतीपट्टिका ठूलोबुबा, काकाहरूले ‘हामी छौं, हामी छोरीलाई घर लान्छौं’ नभन्नुभएको होइन । तर उनले ‘मेरो घर नै यही हो, मेरा सासु–ससुरा नै मेरा कर्म दिने बुबा, आमा हुन् । जन्म दिनेलाई त गुमाइसकेंँ । अब यो घरमा बुहारी होइन, छोरी भएर बस्न चाहन्छु’ भनेर आफ्नै घरमा बस्ने इच्छा राखिन् । छोरो गुमाए पनि बुहारी र नातिसँगै बस्न पाउँदा बुबाआमाको लागि त्योभन्दा खुसीको कुरो के हुन्थ्यो र ?

हाम्रो संस्कार, संस्कृति या समाज अनौठो छ । जब एक श्रीमानकी श्रीमतीको मृत्यु हुन्छ, उसलाई अर्को बिहे गर्ने बाटो खुल्ने मात्र होइन, बिहे गर्न समाजले नै दबाब दिन्छ । तर जब श्रीमानको मृत्यु हुन्छ, श्रीमतीको चाहिँ सौभाग्य खोसिनु मात्र होइन कि उनका इच्छा र आकांक्षाहरू पनि खोसिएका हुन्छन् । जबकि रातो वस्त्र, टीका र चुरा त लगनगाँठो कसिनुभन्दा पहिले नै लगाइएको हुन्छ । श्रीमानले दिएको सिन्दूर र पोते मात्र हो, तर हाम्रो समाजमा श्रीमानको मृत्युपछि विधवाहरूलाई रातो रंगबाट नै टाढा राखिन्छ । अबका नारी घरमा बस्ने मात्र हुँदैनन्, उनीहरूलाई काममा जानुपर्ने पनि हुन्छ । त्यही विधवाकै पहिरनमा बाहिर निस्कँदा विधवा भन्ने प्रस्टसँग छुट्टिन्छ । खराब नियत भएकाहरूले तिनको कमजोरीपनको फाइदा लिन नखोज्लान् भन्न सकिंदैन ।

समय बित्दै गयो । छोरो पनि हुर्कंदै गयो । हामीले उनलाई बाहिरी शृंगार त गर्न लगाउँथ्यौं, तर भित्री शृंगार खल्लो देखिन्थ्यो । मन खुसी भए न सबैथोक खुसी हुने हो । उनी कलिली अनि राम्री थिइन् । चारैतिरबाट सल्लाहको ओइरो लाग्न थाल्यो– ‘जीवन लामो छ । एक्लो यात्रा सजह हुँदैन । पहिले जस्तो सोचाइ राख्नु हुँदैन । नयाँ जीवन दिएर त्यो घाउलाई विस्तारै निको पार्नुपर्छ । पहिलेको कुरा सम्झेर नरोऊ कि आउने दिनहरूमा हाँस्दै अघि बढ ।’ त्यस्तै–त्यस्तै ।

उनले आफ्नो मनको कुरो कुनै संकोच नमानी बुबाआमासँग खोलिन्– उनलाई एकजना केटाले मनपराउन थालेका रहेछन् र उनले पनि । बुबाआमाले आफ्नो स्वार्थमात्र हेर्नु भएन । बुहारीको खुसी नै आफ्नो खुसी ठान्नुभयो । केटा योग्य देखेर हामीले त्यो समाजको विभेदकारी नियमलाई नमान्ने निधो गर्दै आफन्तसँग सल्लाह लिई जोडी बाँधिदिने निर्णयमा पुग्यौं ।

बुबाआमाको लागि त्यो सजिलो थिएन । बुहारीसँगै संरक्षण गर्दै आएको नाति पनि पठाउनु थियो । तर मनलाई बाँधेर उहाँहरूले टीकाको साइत गरेर घरबाट पठाउनुभयो । तोते बोलीमा ‘नरुनु भोलि आइहाल्छु नि’ भन्दै नाति पनि विदा भयो । केटाको घरको तर्फबाट उनलाई बिहे गर्ने स्वीकृति थिएन, किनकि उनले एक विधवालाई बिहे गर्दै थिए । यो उनको परिवारको मात्र दोष होइन कि समाजकै दोष हो । तर परिवारको अस्वीकारबीच पनि उनले विद्रोह गरेर भए पनि बिहे गरेरै छोडे । नयाँ वैवाहिक जीवनमा बाँधिएर अहिले दुवै खुसी छन् र छोरा पनि बाबा पाएकोमा खुसी छ ।

सबै कुरा सोचाइ नै रहेछ, सोचाइ परिवर्तन गरे सबै कुरा सामान्य लाग्दोरहेछ । बुबाआमाले पनि आफ्नो सोचाइमा सानो परिवर्तन गरेर उनको गुमेको खुसीमात्र फर्काउनु भएन, आफू पनि खुसी भएर बाँच्न सिक्नुभयो । न त बुहारीसँग सम्बन्ध बिग्रियो, न त समाजले कुरा काट्न सक्यो, न नाति टाढियो । अहिले हाम्रो घर उनको लागि साँच्चिकै माइती भएको छ, नियास्रो लाग्यो भने माइती सम्झेर आउँछिन् ।

प्रकाशित : मंसिर १४, २०७६ ०८:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नेपाल समूह चरणबाटै बाहिर

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — समूहको आफ्नो दोस्रो खेलमा शुक्रबार भारतसँग पराजित भएपछि नेपाली पुरुष भलिबल टोली १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुदबाट बाहिरिएको छ । नेपालले ३–० को सोझो सेटमा पराजित भयो । समूह ‘ए’ मा रहेको नेपाल पहिलो खेलमा बंगलादेशसँग ३–२ को सेटमा खेल हारेको थियो ।

सेमिफाइनलमा पुग्ने लक्ष्य लिएको नेपालले सागअघि भारतीय टोलीसँग उसकै भूमिमा अभ्यास गरेको थियो । तीन मैत्रीपूर्ण खेलमा नेपालले एक सेट जितेको थियो । अरु सेटमा कडा चुनौती दिएको थियो । प्रतियोगितामा भने भारत एकपक्षीय हाबी भयो । त्रिपुरेश्वरस्थित राखेप कभर्डहलमा घरेलु टोलीले कुनै पनि सेटमा चुनौती दिन सकेन । नेपालले २५–१५, २५–१२, २५–१६ ले खेल गुमायो ।

खेलपछि पत्रकार सम्मेलनमा नेपाली टोलीका उपकप्तान कुलबहादुर थापाले भावनात्मक तर्क गरे । उनले भारतजस्ता बलिया टिमविरुद्ध प्रतिस्पर्धाका लागि योग्य बनाउन भलिबलमा दीर्घकालीन लगानी थप्नुपर्ने र आफूभन्दा बलिया टोलीसँग पर्याप्त खेल अनुभवको व्यवस्था मिलाउनुपर्ने बताए ।

‘हामीलाई सरकारबाट पनि राम्रो लगानी छैन । प्रतियोगिता खेल्न जर्सीका लागि प्रायोजक खोज्नुपर्ने लज्जास्पद अवस्थामा हामी छौं अनि भारतलाई हराओस् भन्ने कामना पनि गर्छौं,’ प्रतियोगितामा कोर्टमा उत्रन नपाएका उपकप्तान कुलबहादुरले प्रश्न गरे, ‘भारतजस्तो टिमलाई पराजित गर्ने सामर्थ्य जुटाउन त्यहीअनुसार लगानी खोइ ?’

प्रतियोगिताका लागि नेपाली टिमलाई टिपटपले जर्सी, ट्रयाकसुट तथा भलिबल संघ जापान शाखाका अध्यक्ष नवीन गुरुङले किट ब्याग प्रायोजन गरेका थिए ।

पर्याप्त सुविधा र खेल अनुभव भएमा अबको ४–५ वर्षसम्ममा नेपालले भारतलाई हराउन सक्ने दाबी कुलबहादुरको छ । ‘हामीले हामीभन्दा बलिया टोलीसँग नियमित खेल्न पाएका छैनौं । ४० वर्षपछि एसियाली खेलकुदमा गत वर्ष खेलेका हौं । नत्र सेन्ट्रल जोन र सागमात्र,’ उनले थपे, ‘हामीले हाम्रो भविष्यबारे चिन्ता नगरी खेल्ने वातावरण भयो र भलिबलमा सरकारको लगानी राम्रो भयो भने ४–५ वर्षसम्म भारतलाई हराउन सक्ने हुन्छौं ।’

यसअघि बंगलादेशसँग पराजित भएपछि कप्तान इम रानामगरले पनि बारम्बार प्रशिक्षक परिवर्तन हुनुले रणनीतिक रुपमा तयारी गर्न कठिन भएको बताएका थिए । गत वर्षको एसियाली खेलकुदमा डी जोङ प्रशिक्षक थिए । साउनमा सम्पन्न एसियन सिनियर मेन्स सेन्ट्रल जोन भलिबलमा हान आविङको प्रशिक्षण थियो । सागका लागि पुन: डी जोङलाई प्रशिक्षकको रूपमा बोलाइयो । ‘छोटो समयमा लगातार प्रशिक्षक परिवर्तन हुँदा उनीहरूको रणनीतिअनुसार टिमसेट गर्न कठिन भएको छ,’ कप्तान इमले भनेका थिए ।

उपकप्तान कुलबहादुरले बंगलादेशसँगको खेल हार्नु नै नेपाल समूह चरणबाटै बाहिरिनुको कारक भएको बताए । ‘भारतसँग जितको अपेक्षा थिएन । भारत हामीभन्दा अर्कै स्तरको टिम हो । तर पहिलो खेल हामीले जित्नुपर्थ्यो, जित्नसक्ने पनि थियौं । त्यही नै दुर्भाग्य भयो,’ उनले भने, ‘भारतसँगको खेलमा उनीहरूलाई उचाइको फाइदा थियो, त्यसको भरपूर सदुपयोग गरे । हाम्रा खेलाडी हतोत्साही देखिए ।’

प्रशिक्षक डी जोङले हारका बाबजुद आफ्नो टिमको प्रदर्शनमा सन्तुष्टि व्यक्त गरे । ‘भारत हामीभन्दा बलियो टिम हो । उनीहरू अनुभवी छन् र लामो समयदेखि शीर्षस्तरमा प्रदर्शन गरिरहेका छन् । उनीहरूविरुद्ध मेरा खेलाडीले गरेको प्रयासको सराहना गर्छु,’ खेलपछि उनले भने ।

भारतका प्रशिक्षक जीई श्रीधरणले सोझो सेटको जितमा खुसी रहेको बताउँदै नेपाली टोलीको प्रदर्शनको पनि प्रशंसा गरे । ‘नेपाली टिमको खेलमा सुधार भएको छ । व्यक्तिगत रूपमा मैले घरेलु टोलीलाई सेमिफाइनलमा हेर्न चाहेको थिएँ । नेपाल त्यसको हकदार थियो । तर बंगलादेशसम्म ५ सेटमा पुगेर पनि कसरी पराजित भयो म भन्न सक्दिनँ ।’ भारतका कप्तान जेरोमी भिनिथले भने घरेलु मैदानमा खेलेजस्तो महसुस भएको प्रतिक्रिया दिए ।

सागका लागि मात्र अनुबन्धित भएका प्रशिक्षक डी जोङले पछिल्लो ३ वर्षमा नेपालको पुरुष भलिबल टोलीले निकै सुधार गरेको दाबी गरे । नेपाल भलिबल संघ र नेदरल्यान्ड्स भलिबल फेडेरेसनबीचको सम्झौतापछि उसले आफूमातहत स्तरीय प्रशिक्षक पठाउँदै आएको छ । ‘मैले ३ वर्षदेखि नेपाली भलिबल हेरिरहेको छु । यसबीच धेरै सुधार भएको छ । यहाँका युवा खेलाडीले प्रशस्त सम्भावना देखाएका छन्,’ उनले भने ।

अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिताको ४० वर्ष लामो इतिहासमा नेपाली भलिबलले अहिलेसम्म उल्लेख्य सफलताको स्वाद चाख्न पाएको छैन । सन् १९७८ को एसियाली खेलकुदमा पहिलोपल्ट अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिता जनाएयता दुई वर्षअघि एभीसी सिनियर मेन्स सेन्ट्रल जोन भलिबलमा जितेको कांस्य पदक नेपालले सर्वाधिक ठूलो सफलता हो । यसपल्ट समूह चरणबाटै बाहिरिएपछि नेपालको पदक सम्भावना पुन: टरेको छ ।

नेपाललाई पराजित गरेपछि भारत समूह विजेता हुँदै सेमिफाइनल पुगेको छ । भारतले बंगलादेशलाई हराएको थियो । नेपाललाई हराएको बंगलोदश समूह उपविजेता भएर सेमिफाइनल पुगेको हो । समूह ‘बी’ बाट श्रीलंका र पाकिस्तान सेमिफाइनल पुगेका छन् । श्रीलंकाले शुक्रबार माल्दिभ्सलाई २५–१८, २५–२३, २५–१७ ले हराएको थियो । श्रीलंका र पाकिस्तानबीचको खेलले समूह विजेता टुंगो लगाउने छ ।

प्रकाशित : मंसिर १४, २०७६ ०८:३६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×