मलाई नसोध कहाँ दुख्छ घाउ... 

दिवाकर बागचन्द

न्यूयोर्क — समाजले सम्मान पूर्वक नबोल्दा एउटा ठुलो समुदाय आहत् भएको सत्य कसैदेखि छुपेको छैन । कतिपयलाई लाग्ल 'तिमी' भन्दैमा, जातीय कुरा गर्दैमा दुख्नु पर्ने के छ र? दुखाइ भोगेकासंग हुन्छ, पीडा साटेर त हेर्नुस् अनि थाह हुनेछ दुखाइ के हो भनेर ।

प्रसंग–१
नारायण गोपालको नाम उच्चरण गरेपछि, को? भनेर परिचय दिनु आवश्यक हुँदैन । नारायण गोपाल आफैमा एउटा परिचय हो । नेपाली सांगीतिक आकाशका जज्वल्यमान तारा नारायण गोपालसँगको मेरो दैवले जुराएको भेटको स्मरण गर्न चाहन्छु । मलाई त्यो दिन याद छ, तर कुन साल हो विर्सिएँ । म स्कुलमा पढ्थें । नारायण गोपालको धनगढीमा सांगीतिक प्रस्तुती थियो । कार्यक्रम स्थलमा ठुलो भीड थियो । म र मेरो साथीसँग शो हेर्न टिकट थिएन । पास हुने कुरै भएन । तैपनि स्वर सम्राटको दर्शन पाइने आशमा यताउता भौतारिइरहेका थियौं । भगवानको कृपा, नारायण गोपाल म र मेरो साथीतिर आउनुभो, २० रुपैया दिंदै भन्नु भो, 'बाबु उ त्यो ठेलाबाट बदाम किनेर ल्याइ दिनुस् न ।'

यति ठुलो हस्तीलाई यति नजिकबाट देख्न पाउँदा सपना झै लाग्दै थियो । त्यस माथी हामी स्कुले 'भुरा'लाई तपाई भनेर सम्बोधन गरेको देख्दा असिमित सम्मान जागेर आयो ।

संगीत अमृत रस हो, जसले मानव मात्र नभएर सम्पुर्ण प्राणी र जगतलाई सिञ्चित गर्न सक्दो रहेछ नारायण गोपालले हामीलाई महशुस गराउनु भो । शो त हेर्न पाइन, तर बाहिरबाट स्वर सम्राटका सुमधुर अवाज सुनि रह्यौं “मलाई नसोध कहाँ दुख्छ घाउ………”

प्रसंग–२
कुरो ९० को दशक को हो सायद । रेडियो नेपालबाट एउटा यस्तो गीत सुनें, जसले मेरो जीवन जगत प्रतिको दृष्‍टिकोण निर्माण गर्‍यो । गीत थियो, बरिष्ठ निर्देशक, गीतकार यादव खरेलको ''यस्तै रहेछ यहाँको चलन....।'' यो गीत त्यतिखेर सम्पूर्ण नेपालले गुनगुनाउथ्यो भन्दा अत्युक्ति नहोला । जब देश कुनै गीत गुनगुनाउन थाल्छ त्यो गीत गीत मात्र रहँदैन । गीतकार गीतकार मात्र रहँदैन, संगीतकार संगीतकार मात्र हुँदैन्, गायक गायक मात्र रहँदैन । उनीहरु चेतना, विवेक र सोचका प्रतिक बन्दछन् । यस्तो संगीत कालजयी हुन्छ र यसले एउटा "क्रिटिकल मास" तयार गर्छ । यी भए नेपाली सुगम संगीतका स्वर्णिम् दिनका कुरा ।

अव प्रसंग टीभी संगीत प्रतियोगिताको,
आजकल नेपालमा थुप्रै साँगीतिक टीभी प्रतियोगिताहरु प्रसारित हुन्छन् । त्यस मध्ये नेपाल आइडोलको चर्चा बढि छ। यो प्रतिभा प्रदर्शन गर्ने थलो हो । नेपालका कुना कन्दरामा लुकेर रहेका प्रतिभालाई खोजेर एउटा मञ्च दिनु एउटा प्रशंसनीय कार्य पनि हो । यति हुँदाहुँदै पनि यसका केहि कमजोरीहरु छन्, ।

पहिलो, : यस कार्यक्रममा केहि निर्णायकहरुले प्रतियोगिहरुलाई "तिमी" भनेर सम्बोधन गर्छन जुन, माया, स्नेहपूर्वक भनिएको हो भने पनि सार्बजनिक कार्यक्रममा यसरी सम्बोधन गर्दा भद्दा र अशोभनीय लाग्छ । यसलाई साँगीतिक सँस्कार सम्मत मान्न सकिन्न । यसले नेपालको गणतान्त्रात्मक र लोकतान्त्रिक चरित्र निर्माणमा सहयोग गर्दैन । यसले "फिउडल माइन्ड्सेट'' तर्फ इङि्गत गर्दछ ।

दोस्रो, सामाजिक सञ्जालमा प्रतियोगिहरुका आफन्तले जातीय आधारमा भोट माग्ने गरेका कुरा आएका छन् । जुन खतरनाक प्रबृति हो । यो राजनीतिक चुनाव होइन, यसले संगीतको उचाइ कम मात्र होईन, संगीतको पनि जात हुन्छ भन्ने एउटा गलत नजिर तयार गर्नेछ । यसले समाजलाई ध्रुबीकरण गर्ने छ । संगीत त समाज जोड्ने शक्ति हो । यसमा नेपाल आइडल आयोजकको कुनै दोष नभए पनि एउटा आचार संहिता आवश्यक देखिन्छ । शायद होला पनि ।

म संगीत साधक त होइन । नबुझे पनि सिद्धान्तलाई आत्मसाथ गरेको छु । मेरा लागि संगीत उत्कृस्ट कला हो । मेरो बुझाइमा ‘‘संगीतको उत्पत्ति मानवीय संवेदना सँङै भएको हो । केहि सोधले के भन्छन भने, कुनै प्रकारको पीडा भएको मान्छेलाई संगीत सुनाइयो भने दुखाइ कम हुन्छ । पीडाबाट ध्यान हट्छ । यसले दुखाइ कम भएको मह्सुस हुन्छ । भनिन्छ, संगीत सुन्दा डोपामाइनको स्तर अधिक हुन्छ र यसले खुशीको लहर पैदा गर्छ । मेरा लागि जीवन हो, संगीत । सभ्यताको परिचायक हो ।

नेपाल आईडलको मञ्चमा कोही निर्णायकले प्रतियोगलाइ तिमी भने सम्बोधन गरिरहँदा दशकौं अघि स्वर् सम्राटले दुई अन्जान स्कूले केटाहरुलाई तपाई भनेको सम्झना आइरहन्छ । हामीलाई त्यो इज्जतको आशा थिएन । उनको व्यवहारबाट हामी नतमस्तक् भएका थियौ । नारायण गोपालका लागि शब्दहरुले कति मह्त्व राख्थे भन्ने कुरा उनका गीतहरुबाट पनि थाहा हुन्छ ।

फेरी बोलीतिरै फर्कौं । समाजले सम्मान पुर्वक नबोल्दा एउटा ठुलो समुदाय आहत् भएको सत्य कसैदेखि छुपेको छैन । कतिपयलाइ लाग्ल तिमी भन्दैमा, जातीय कुरा गर्दैमा दुख्नु पर्ने के छ र? दुखाइ भोगेकासंग हुन्छ, पीडा साटेर त हेर्नुस् अनि थाह हुनेछ दुखाइ के हो भनेर ।

प्रकाशित : कार्तिक ९, २०७५ १७:१२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नेकपाको नाम विरुद्ध परेको उजुरी खारेज

राजेश मिश्र

काठमाडौँ — निर्वाचन आयोगले सत्तारुढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी(नेकपा)को नाम विरुद्ध परेको उजुरीलाई खारेज गरेको छ । आयोगको इजलाशले आयोगबाट यसअघि भएको निर्णयलाई नै सही ठहर्‍याएको छ । 

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका अध्यक्ष ऋषिराम कट्टेलले आफ्नो पार्टीको नामसँग हुबहु मिल्ने गरी सत्तारुढ दललाई नाम दिइएको भन्दै पुनरावलोकनका लागि आयोगमा निवेदन दिएका थिए। आयोगले कट्टेल र सत्तारुढ दल पक्षको बहस सुनेपछि साविककै निर्णयलाई सदर गरेको हो।

तरअध्यक्ष कट्टेलले भने आयोगको निर्णय आफूलाई स्विकार्य नभएको बताए। उनले भने, 'अब अब कानुनी उपचारका लागि सर्वोच्च अदालत जान्छु।'

आयोगका प्रवक्ता सह-सचिव दीपक सुवेदीले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी(नेकपा) अलग अलग नामका दल रहेको आयोगको शुक्रबार बसेको इजलाशबाट निर्णय भएको बताए।

जेठ ३ गते दुई ठूला कम्युनिस्ट पार्टी एमाले र माओवादी केन्द्र एकीकरण भएको घोषणा भएको थियो। एकीकरण पछिको दलले जेठ २३ मा आयोगबाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी(नेकपा) नाम सहित दल दर्ताको प्रमाणपत्र पाएको थियो। राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐनको दफा ६(ङ) मा दलको नाम वा चिन्ह आयोगमा दर्ता रहेको अन्य दलसँग मिल्न गएमा दल दर्ता नहुने व्यवस्था छ। कट्टेलले कानुनको सोही दफा अनुसार आफ्नो पार्टीको नामसँग मिल्ने गरी दल दर्ता गरिएको भन्दै आयोगमा निवेदन दिएका थिए।

आयोगले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी मूल नाम भई अन्य पहिचान खुलाएका ७ वटा दल रहेको जनाएको छ। राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐन २०७३ कार्यान्वयनमा आउनु पूर्व दर्ता भएका दलहरुको स्वत: दर्ता कायम हुने कानुनी व्यवस्था छ। आयोगको इजलाशले नेकपा(एमाले) र नेकपा(माओवादी केन्द्र) नामका दलहरु नयाँ दर्ता भएका दल नभएको र कानुन अनुसार एकीकरण भएका दल भएकाले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी(नेकपा) को नाममा एकीकरण कायम गरी दल दर्ता गरिएको आयोगको निर्णय कानुन संगत नै रहेको ठहर गरेको छ।

प्रकाशित : कार्तिक ९, २०७५ १६:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×